I CSK 3052/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
3 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku K. K., H. K., A. K.
z udziałem B. Ł., F. Ł., J. Ł., A. Ł., M. Ł. i S. T.
o rozgraniczenie,
na skutek skargi kasacyjnej B. Ł.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu
z 5 grudnia 2023 r., III Ca 871/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. ustala, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania
związane ze swym udziałem w postępowaniu kasacyjnym.
M.L.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną uczestnika postępowania B. Ł. od
postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 5 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
I CSK 3052/24
2
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłance z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje
prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to
twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Przesłanką przyjęcia skargi
kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego
lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 30 stycznia 2025 r., I CSK 2357/24).
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15
i przywołane tam orzecznictwo).
I CSK 3052/24
3
Skarżący przyjął, że za przyjęciem do rozpoznania niniejszej sprawy
przemawia oczywista zasadność skargi kasacyjnej, ponieważ Sąd Okręgowy
w Nowym Sączu w sposób rażący naruszył art. 153 k.c.
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje jednak podstawy do
podzielenia tezy skarżącego, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna
w przedstawionym wyżej rozumieniu jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania.
W świetle utrwalonego orzecznictwa, aprobowanego w doktrynie, stan
prawny stanowiący podłoże wyznaczenia przebiegu granicy może wynikać również
z zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 26 marca 1965 r., III CR 376/64,, z dnia 26 kwietnia 1967 r.,III
CR 424/66, OSNCP 1967, nr 11, poz. 206, z dnia 30 sierpnia 2006 r.,II CSK 53/06,
OSNC 2007, nr 5, poz. 74, i z dnia 10 maja 2019 r.,I CSK 207/18,, wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1973 r.,III CRN 186/73,, orzeczenie Sądu
Najwyższego z dnia 11 grudnia 1973 r., III CRN 324/73, Informacja Prawnicza
1973, nr 10-11, poz. 4, a także rekapitulujące dotychczasową judykaturę
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2017 r.,III CSK 279/16). Ze
względu na publicznoprawny aspekt prawidłowego określenia przebiegu granic,
zmiany zasięgu prawa własności wynikające z zasiedzenia sąd uwzględnia
z urzędu, bez potrzeby powoływania się na nie przez strony postępowania
o rozgraniczenie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 października 2019 r.,
V CSK 304/18).
Ponadto jak słusznie wskazał Sąd drugiej instancji gdyby nawet podzielić
przywołaną przez autora skargi kasacyjnej argumentację zawartą w postanowieniu
Sądu Najwyższego z 16 lutego 2012 r., IV CSK 272/11, to i tak skarżący nie mógłby
powoływać się na ochronę wynikającą z rękojmi, gdyż brak jest możliwości
przypisania mu dobrej wiary. O istnieniu dobrej wiary po stronie uczestnika nie
przesądza brak ostrzeżeń ujawnionych w księdze wieczystej, czy zgłaszanych
roszczeń, w tym ze strony wnioskodawców co do niezgodności stanu prawnego
ujawnionego w księdze wieczystej.
Zakres posiadania nabywanej przez uczestnika w 2010 r. nieruchomości
stanowiącej działkę ewid. […] zawierał się w granicach posadowionego od lat
pięćdziesiątych pomiędzy spornymi nieruchomościami płotu. Uczestnik rok przed
I CSK 3052/24
4
zakupem nieruchomości dzierżawił ją, prowadząc na niej działalność
gastronomiczną, znał zatem stosunki własnościowe zastałe na nieruchomości od
wielu lat, w tym stan posiadania poszczególnych właścicieli. Uczestnik w chwili
zakupu nie dokonywał ustaleń w zakresie granic, nie wykazywał, by poczynił
jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie, chociażby przez wyprowadzenie geodety.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece rękojmia
wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo
dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten,
kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym,
albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć.
W ocenie Sądu, nawet gdyby przyjąć, że stan prawny nieruchomości
w dziale I księgi wieczystej obejmował powierzchnię działki, jak chce tego skarżący
- do czego według Sądu rozpoznającego sprawę brak było podstaw, to należy
podkreślić, że B. Ł. choćby przez wyprowadzenie geodety mógł z łatwością ustalić,
jaki jest faktyczny stan posiadania oraz że przedmiot własności B. Ł., który był jego
teściem oraz sprzedał mu przedmiotową nieruchomość, może być mniejszy niż
wykazany w księdze wieczystej.
Co więcej, zarzut że w chwili zakupu nie było sporów pomiędzy właścicielami
działek sąsiednich jest o tyle nietrafiony, że zarówno sprzedający B. Ł., jak i
kupujący B. Ł. posiadali de facto mniejszą działkę, niż wynikałoby to z wpisów w
ewidencji gruntów, a co za tym idzie również w księdze wieczystej.
Skoro zatem właściciel działki […] nie kwestionował zakresu swojego
posiadania (do linii ogrodzenia), to trudno założyć, że wnioskodawcy posiadający
od wielu lat w części działkę […] (do linii ogrodzenia) toczyliby o to spór z B. Ł.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 520 § 1 k.p.c.
M.L.
[a.ł]
I CSK 3052/24
5
