I CSK 3033/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
13 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku F.D. oraz M.D., J.N., M.D.1, P.D. - następców prawnych F.D.
z udziałem B.D., G.D., R.W. działającego w imieniu własnym oraz jako następca
prawny G.W., P.W. działającego w imieniu własnym oraz jako następca prawny
G.W., P.S., J.S., B.M., I.P., L.S., E.B., W.R. działającej w imieniu własnym oraz
jako następca prawny G.W., B.W. działającej w imieniu własnym oraz jako
następca prawny G.W., E.K. działającej w imieniu własnym oraz jako następca
prawny G.W., W.D., D.W., A.M., M.U. - następców prawnych M.D.2
o stwierdzenie zasiedzenia,
na skutek skargi kasacyjnej F.D. oraz M.D., J.N., M.D.1 i P.D. - następców
prawnych F.D.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Przemyślu
z 14 lutego 2022 r., I Ca 98/21,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
A.W.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 14 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu, w sprawie
z wniosku M.D., J.N., M.D.1 i P.D. (następców prawnych zmarłego po wniesieniu
skargi kasacyjnej wnioskodawcy F.D.) z udziałem B.D., G.D., P.S., J.S., B.M. , I.P.,
I CSK 3033/24
2
L.S., E.B., W.D., D.W., A.M., M.U. (następców prawnych uczestnika M.D.), R.W.,
P.W., W.R., B.W., E.K. (występujących w imieniu własnym oraz jako następcy
prawni G.W.) o zasiedzenie, zmienił na skutek apelacji uczestnika G.D.
postanowienie Sądu Rejonowego w Lubaczowie z 30 września 2020 r. w ten
sposób, że oddalił wniosek oraz orzekł o kosztach postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał się na przesłanki
z art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów
regulujących instytucję zasiedzenia w kontekście temporalnym, które budzą
poważne wątpliwości, w szczególności powstaje konieczność rozstrzygnięcia
zagadnienia odnoszącego się do określenia statusu prawnego uczestników
postępowania o zasiedzenie, które przez cały okres biegu terminu zasiedzenia, nie
były ujawnione i formalnie nie legitymowały się uprawnieniami, jako
współwłaściciele przedmiotu postępowania. Skarga kasacyjna jest też oczywiście
zasadna, a zasadność taką kreuje sama treść zaskarżonego orzeczenia.
Uczestnicy postępowania nie wnieśli odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi
nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności
uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
I CSK 3033/24
3
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w
art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony –
co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi
kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi
wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości
interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd
Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie
o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających
z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie
rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika
z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu Najwyższego
z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego
z 11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego
z 8 lipca 2008r., I CSK 111/08).
Skarga kasacyjna nie zawiera argumentacji, świadczącej o występowaniu
w sprawie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Skarżący, w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
z uzasadnieniem, ograniczył się do zasygnalizowania problematyki dotyczącej
określenia statusu prawnego uczestników postępowania o zasiedzenie. Nie
wskazał jednak konkretnych przepisów jakie jego zdaniem wymagają wykładni, nie
I CSK 3033/24
4
podał na czym taka wykładnia miałaby polegać i jakie faktyczne wątpliwości
interpretacyjne wymagają wypowiedzi Sądu Najwyższego. Skarga nie zawiera
żadnych przykładów rozbieżnych orzeczeń i ewentualnych różnych możliwości
dokonania wykładni.
Przypomnieć należy, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.), stanowią dwa odmienne,
z uwagi na funkcje, jakie pełnią, niezależne od siebie wymania skargi kasacyjnej.
Skarżący formułując, więc wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie powinien przedstawić wyodrębniony, samodzielny wywód prawny
odnoszący się do wskazanych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Nie jest natomiast rolą Sądu Najwyższego samodzielne poszukiwanie
argumentów przemawiających za występowaniem w sprawie określonej przez
skarżącego przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c., w innych elementach skargi, w tym
poszukiwanie przepisu jakiego wykładni domaga się skarżący.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje
prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to
twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006,
nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
postanowienie SN z 8 października 2015r., IV CSK 189/15). Oceniając wynikającą
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
I CSK 3033/24
5
należy dostrzec, że ma ona charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze
Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi powinna dać się
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (zob.
postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Skarżący nie spełnił powyższych wymogów.
Formułując wniosek o przyjęcie skargi z uzasadnieniem nie podał jakie
konkretnie przepisy prawa materialnego lub procedury naruszył Sąd drugiej
instancji, nie podał w jaki sposób miało dojść do takiego naruszenia oraz nie
przedstawił wywodu świadczącego o tym, że tak stwierdzone wadliwości prowadziły
do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam fakt, że skarżący uważa
orzeczenie za nieprawidłowe, bez wykazania wskazanych wyżej elementów, jest
niewystarczający dla przyjęcia, że wykazał on przesłankę oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej.
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
A.W.
[a.ł]
