I CSK 3027/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
11 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.K.
z udziałem W.K.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej M.K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Zamościu
z 16 kwietnia 2025 r., I Ca 90/25,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od M.K. na rzecz W.K. 12 500 złotych kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego postanowienia M.K. do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Zamościu z 16 kwietnia 2024 r., zaskarżając to postanowienie w
bliżej określonej części, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne:
I CSK 3027/25
2
1) Czy darowizny wartościowych składników majątkowych (samochodów
osobowych) dokonane przez jednego z małżonków na rzecz wspólnych dzieci stron
bez zgody drugiego małżonka, a które nie były związane z pilnymi potrzebami
rodziny mogą być postrzegane w kategoriach zawinionego uszczuplania wspólnego
majątku?
2) Czy pochodzenie darowizny od rodziny jednego z małżonków jest
wystarczającym powodem do odstąpienia od zasady równości udziałów?
3) Czy złożenie przez uczestnika w toku postępowania przed sądem drugiej
instancji (w przedmiocie rozpoznania apelacji od postanowienia wstępnego
w sprawie nierównych udziałów w majątku wspólnym) do sądu pierwszej instancji
pisma wraz dokumentacją księgową zawierającego braki formalne w ramach
wykonania zarządzenia sądu pierwszej instancji, a następnie przekazanie go bez
badania zachowania wymogów formalnych przez sąd pierwszej instancji do sądu
drugiej instancji powinno skutkować wezwaniem uczestnika do uzupełnienia
braków formalnych pisma przez sąd drugiej instancji, czy też przekazaniem pisma
sądowi pierwszej instancji, aby ten wezwał uczestnika do uzupełnienia braków
formalnych pisma przed rozpoznaniem apelacji przez sąd drugiej instancji?
4) Czy złożenie przez uczestnika w treści pisma obarczonego brakami
formalnymi nieprawdziwego oświadczenia, że odpis pisma został wysłany do
pełnomocnika strony przeciwnej, podczas gdy w rzeczywistości odpis pisma nie
został wysłany, może stanowić nadużycie prawa procesowego (art. 2262 § 2
k.p.c.)?
Skarżąca powołała się również na występującą w sprawie potrzebę wykładni
przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 365
§ 1 k.p.c.
Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna jest również oczywiście uzasadniona,
gdyż Sąd drugiej instancji: 1) niezasadnie pominął wnioski dowodowe
pełnomocnika wnioskodawczyni opisane w pkt II. ppkt 5. skargi kasacyjnej, a tym
samym uniemożliwił wnioskodawczyni udowodnienie swoich twierdzeń
uzasadniających ustanowienie nierównych udziałów w majątku wspólnym; 2)
I CSK 3027/25
3
niezasadnie przyjął, że na uzasadnienie rozliczenia wszystkich rozporządzeń
dokonanych przez uczestnika oraz ustalenia jego udziału na poziomie 1/4 części
strona skarżąca przedstawia te same argumenty.
W odpowiedzi na skargę uczestnik wniósł o odmowę przyjęcia jej do
rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie
być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.
Przedstawione przez skarżącą zagadnienia prawne tych wymagań nie
spełniają, gdyż nie mają one charakteru uniwersalnego, o czym przekonuje ich
szczegółowość i silne powiązanie z konkretnym stanem faktycznym. Wskazuje na
to m.in. bezpośrednie odnoszenie się w ramach zagadnień do sytuacji stron oraz
podejmowanych w sprawie czynności. Oznacza to, że znaczenie tych zagadnień
nie wykracza poza niniejszą sprawę. W istocie skarżąca nie dąży do
rozstrzygnięcia abstrakcyjnych i uniwersalnych problemów prawnych, ale
weryfikacji trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Ponadto skarżąca w istocie nie sporządziła uzasadnienia dla pierwszej
przesłanki kasacyjnej, ograniczając się tylko do sformułowania zagadnień prawnych
(s. 8- skargi). Skarżąca nie przytoczyła jakichkolwiek argumentów wskazujących na
istnienie poważnych wątpliwości prawnych odnośnie do przedstawionych
zagadnień, poglądów orzecznictwa i doktryny oraz możliwych rozbieżnych
interpretacji prawnych i racji jurydycznych stojących za każdą z nich. Uniemożliwia
to Sądowi Najwyższemu uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
I CSK 3027/25
4
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest
odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi kasacyjnej i nie jest rzeczą
Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi argumentów na
uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń. Rolą Sądu Najwyższego nie jest
bowiem domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast
przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po
przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba
te elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione
i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy
odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ponieważ mimo że
argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko
wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie
analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga zaś
wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest
przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega,
co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.
Przede wszystkim skarżąca nie wykazała związku postulowanej wykładni
z wynikiem postępowania. Niejasne jest, jaki wpływ na rozstrzygnięcie miałoby
zdaniem skarżącej przyjęcie jednego z dwóch możliwych kierunków wykładni art.
365 § 1 k.p.c.
I CSK 3027/25
5
Ponadto, nie ma uzasadnionych podstaw do dokonania wykładni art. 365 § 1
k.p.c. Przepis ten stanowi o mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia,
rozciągającej się na strony, sąd, który je wydał oraz inne organy państwowe i
organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także
inne osoby. Aktualnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie dominuje
wąskie ujęcie zakresu tego atrybutu prawomocności orzeczenia, zakładające, że
moc wiążąca odnosi się wyłącznie do treści zawartej w jego sentencji i oznacza
nakaz jej respektowania jako ustalonej normy postępowania. Wiążące znaczenie w
tym ujęciu przypisuje się zatem stanowi prawnemu stwierdzonemu wyrokiem, nie
zaś stanowi faktycznemu, który został ustalony jako podstawa do jego wydania, czy
też przesłankom rozstrzygnięcia. Za wąskim ujęciem mocy wiążącej
prawomocnego orzeczenia przemawiają konstytucyjne gwarancje dotyczące
niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji), procesowa zasada
dyspozycyjności, a także chęć zapobiegania petryfikacji rozstrzygnięć błędnych.
Wynik sprawy cywilnej zależy w istotnym stopniu od aktywności procesowej stron,
od tego, jaki materiał dowodowy przedstawią sądowi do oceny, jakie twierdzenia i
zarzuty zgłoszą na poszczególnych etapach postępowania. W każdej kolejnej
sprawie, także dotyczącej np. dochodzonych osobno części świadczeń z tego
samego stosunku prawnego łączącego strony, sąd może na nowo i samodzielnie
poczynić ustalenia dotyczące faktów i sformułować oceny prawne, które rzutują na
ostateczne rozstrzygnięcie sprawy (zob. m.in. wyroki SN z 13 maja 2021 r., V
CSKP 73/21, OSNC 2022, nr 2, poz. 19, i z 16 października 2024 r., II CSKP
1998/22, oraz postanowienia SN z 6 września 2022 r., I CSK 813/22, i z 21 marca
2024 r., I CNP 6/23, a także powołane w nich orzecznictwo). Odmienne
zapatrywanie, wbrew twierdzeniom skarżącej nie zostało wyrażone w uchwale
Sądu Najwyższego z 27 października 2021 r., III CZP 109/20 (OSNC 2022, nr 4,
poz. 38).
Skarga kasacyjna jest natomiast oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone
nią orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.
I CSK 3027/25
6
Skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia konkretnych
przepisów prawa materialnego lub procesowego, widoczną prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Ma to być przy tym zasadność
łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi.
Skarżąca nie wykazała, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Po pierwsze,
wnioskodawczyni nie wskazała, jaki konkretnie przepis bądź przepisy zostały jej
zdaniem naruszone w stopniu kwalifikowanym, przemawiającym za oczywistą
zasadnością skargi (s. 9-10 skargi). Taka konstrukcja wniosku wyklucza przyjęcie,
że skarga jest oczywiście uzasadniona.
Po drugie, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest
ściśle związane z podstawami kasacyjnymi, które w przeważającym zakresie
opierają się na zarzutach dotyczących oceny materiału dowodowego i
poczynionych ustaleń faktycznych (art. 233 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Należy
natomiast przypomnieć, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi
kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2
k.p.c.). Zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach
dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu
Najwyższego ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia, oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na
wadliwość wyroku sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub
niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów również we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Według Sądu Najwyższego nie ma także innych przyczyn uzasadniających
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz stosownie do
art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 9
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
I CSK 3027/25
7
opłaty za czynności adwokackie obciążył skarżącą kosztami postępowania
kasacyjnego.
(D.Z.)
[SOP]
