I CSK 3017/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
24 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku D.H.
z udziałem L.P. i M.B.
o stwierdzenie nabycia spadku,
na skutek skargi kasacyjnej L.P.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Zamościu
z 18 kwietnia 2024 r., I Ca 42/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. stwierdza, że wnioskodawca i skarżąca ponoszą koszty
postępowania kasacyjnego związane ze swym udziałem
w sprawie.
(K.L.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 28 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Zamościu
stwierdził, że spadek po C.H. na podstawie testamentu holograficznego z […]
wprost nabyli: L.P. w 54/100 części oraz M.B. i D. H. po 23/100 części każde z nich
(punkt I) oraz stwierdził, że spadek po A.H., na podstawie testamentu
holograficznego z […] z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: L.P. w 54/100 części
oraz M.B. i D.H. po 23/100 części każde z nich (punkt II).
Na skutek apelacji wnioskodawcy postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. Sąd
Okręgowy w Zamościu zmienił powyższe postanowienie w punkcie I w ten sposób,
I CSK 3017/24
2
że opisany w nim spadek, na podstawie opisanego testamentu nabyli wprost: L.P.,
M.B. i D.H. po 1/3 (jednej trzeciej) części każde z nich oraz w punkcie II w ten
sposób, że opisany w nim spadek, na podstawie opisanego testamentu nabyli z
dobrodziejstwem inwentarza: L.P., M.B. i D.H. po 1/3 (jednej trzeciej) części każde
z nich.
W skardze kasacyjnej, we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania,
uczestniczka L.P. wskazała na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia i
podniosła, że wadliwość w tym zakresie pokrywa się z naruszeniem art. 382 w
związku z art. 13 § 2 k.p.c. i w sposób „kaskadowy” naruszenia te doprowadziły do
błędnej wykładni wymienionych w zarzutach kasacyjnych norm prawa
materialnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Argumentacja wniosku pozwala jedynie na przyjęcie, że skarżąca powołała
się w nim na przyczynę kasacyjną z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
I CSK 3017/24
3
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
Skarżąca nie wykazała tego rodzaju wadliwości zaskarżonego
postanowienia. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, wadliwości
uzasadnienia mogą wypełniać podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 3983 § 1 pkt
2 k.p.c. jedynie wówczas, gdy wskutek uchybienia wymaganiom określającym
zasady motywowania orzeczeń nie poddaje się ono kontroli kasacyjnej. Do
naruszenia art. 382 k.p.c. dochodzi zaś w wypadku pominięcia przez sąd drugiej
instancji części zebranego w sprawie materiału, w związku z czym strona
powołująca się na naruszenie art. 382 k.p.c. powinna wskazać materiał dowodowy,
który został przez sąd drugiej instancji pominięty przy wydaniu wyroku, i wykazać,
że popełnione uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 10 sierpnia 2023 r., I CSK 5439/22, niepubl.).
Z ujawnionych w uzasadnieniu motywów zaskarżonego postanowienia
wynika jednoznacznie, że zmiana orzeczenia pierwszoinstancyjnego była
następstwem odmiennej wykładni oświadczeń testatorów i poglądu, że w sprawie
nie znajdzie zastosowania art. 961 k.c. w związku z jednoznacznym
sformułowaniem powołującym spadkobierców. Wyrażone przez Sąd Okręgowy
I CSK 3017/24
4
stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym
stwierdzono, że wyrażona w zdaniu drugim art. 961 k.c. dyrektywa interpretacyjna
ma zastosowanie wyłącznie w przypadku istnienia wątpliwości co do charakteru
prawnego dokonanych rozporządzeń testamentowych - czy chodzi o powołanie do
spadku czy ustanowienie zapisu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 9 września 2021 r., V CSKP 117/21, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyszego
z 1 grudnia 2011 r., I CSK 419/10, niepubl.). W konsekwencji argumentacja
skoncentrowana we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
zarzucanych Sądowi Okręgowemu wadliwościach uzasadnienia zaskarżonego
orzeczenia nie przekonuje w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że postawione
w skardze kasacyjnej zarzuty mają charakter oczywisty i skutkowały wydaniem
orzeczenia oczywiście nieprawidłowego.
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak
w sentencji.
(K.L.)
[r.g.]
