I CSK 2975/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
30 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Banku spółki akcyjnej w
upadłości w W.
przeciwko A.R.
o zapłatę ewentualnie o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.R.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 15 marca 2023 r., VI ACa 142/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
I CSK 2975/24
2
UZASADNIENIE
Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze
kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący
wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego
w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –
zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi
kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach
Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Warszawie z 15 marca 2023 r. (sygn. akt VI ACa 142/22), pełnomocnik pozwanej
A.R. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłance określonej w art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. ze względu na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
wskazanej przez skarżącego we wniosku, Sąd Najwyższy stwierdza, że nie została
ona wykazana w sposób uzasadniający uwzględnienie wniosku na podstawie art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
W odniesieniu do przesłanki wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy
podkreślić, że przez „oczywistą zasadność” rozumie się sytuację, w której trafność
zarzutów naruszenia prawa materialnego lub procesowego przez sąd drugiej
instancji wynika wprost (prima facie) z treści skargi, bez potrzeby prowadzenia
pogłębionej analizy prawniczej. Dotyczy to zatem wyłącznie uchybień o charakterze
elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na
wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną wykładnią
przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, zastosowaniu przepisu, który utracił
moc obowiązującą, bądź jego oczywiście błędnym zastosowaniu do ustalonego
I CSK 2975/24
3
stanu faktycznego. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć
jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza,
wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na
tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu
przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17
grudnia 2019 r., IV CSK 307/19).
Taka sytuacja nie zachodzi w rozważanej sprawie. Sąd Apelacyjny zasadnie
przyjął, że nie istnieje domniemanie działania osoby fizycznej jako konsument.
Przyjęcie, że określona osoba jest konsumentem stanowi wniosek oparty o fakty
związane z celem i okolicznościami dokonywanej czynności prawnej, które
podlegają ocenie w świetle definicji konsumenta zawartej w art. 221 k.c. Dla oceny
konsumenckiego statusu strony umowy nie ma decydującego znaczenia w jaki
sposób została zatytułowana umowa bądź jakie dane identyfikujące stronę zostały
w niej zawarte. Sąd drugiej instancji szczegółowo wskazał wartość poszczególnych
celów kredytowania i określił ich związek z działalnością gospodarczą skarżącej.
Na tej podstawie przyjął, że zawarcie umowy kredytu było związane bezpośrednio z
prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. Mając na względzie całość
okoliczności sprawy nie można przyjąć, że stanowisko Sądu jest dotknięte
uchybieniem o charakterze elementarnym, polegającym na oparciu rozstrzygnięcia
na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną wykładnią
przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa.
Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej pozwana wiązała także z zarzutami
naruszenia prawa procesowego podniesionymi w skardze kasacyjnej, w
szczególności z zarzutem naruszenia art. 2053 § 2 k.p.c. oraz powiązanym z tym
przepisem zarzutem naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. w zw.
z art. 382 k.p.c. Zarzuty te nie mogły być uznane za takie, które uzasadniają
oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 2053 § 2 k.p.c.
przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała
wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem
utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim
przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku
podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie
I CSK 2975/24
4
przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później.
Przede wszystkim przepis ten jest adresowany do sądu pierwszej instancji. Sąd
Apelacyjny orzekający w sprawie jako sąd drugiej instancji nie mógł więc naruszyć
tego przepisu wprost, którego nieprawidłowe zastosowanie, według zarzutu
pozwanej, nastąpiło na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Pozwana dostrzegła ten aspekt, podnosząc także zarzut naruszenia art. 378 § 1
k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. przez brak odniesienia się
Sądu drugiej instancji do zarzutu apelacji naruszenia art. 2053 § 2 k.p.c. Zarzutu
tego nie można jednak uznać za oczywiście uzasadnionego z trzech przyczyn. Po
pierwsze, jak sama przyznała pozwana w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania Sąd drugiej instancji odniósł się do tego zarzutu
apelacyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wyrażając w sposób jasny
przyczyny swojego stanowiska co do niezasadności zarzutu podniesionego w
apelacji. Nie można więc uznać skargi kasacyjnej w tym zakresie za oczywiście
uzasadnionej tylko z tej przyczyny, że zdaniem pozwanej dostrzega ona niedostatki
w wyjaśnieniu stanowiska prawnego Sądu drugiej instancji. Po drugie, powołany
art. 328 § 2 k.p.c. w ogóle nie ma jakiegokolwiek związku z treścią zarzutu. Można
domniemywać, że pozwana miała na uwadze treść tego przepisu, który w
powiązaniu z art. 391 § 1 k.p.c. powinien mieć zastosowanie do wymagań
uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji. Przepis ten bowiem w poprzednim
stanie prawnym regulował elementy uzasadnienia sądu pierwszej instancji, a
poprzez art. 391 § 1 k.p.c. (nie powołany nawet w skardze) miał odpowiednie
zastosowanie także do uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji. Rzecz jednak w
tym, że na etapie rozpoznawania apelacji przepis ten nie regulował ani elementów
wyroku sądu pierwszej instancji, ani też uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji.
Od dnia 7 listopada 2019 r. na skutek nowelizacji Kodeksu postępowania
cywilnego, dokonanego ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019, poz.1469 ze
zm.), artykułowi 328 k.p.c. nadano nową treść dotyczącą sporządzania pisemnego
uzasadnienia wyroku na wniosek strony i z urzędu. Zgodnie z art. 328 § 2 k.p.c., w
przypadkach gdy wyrok doręcza się z urzędu, termin, o którym mowa w § 1, liczy
się od dnia doręczenia wyroku. Elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie
I CSK 2975/24
5
wyroku sądu pierwszej instancji określał po tej nowelizacji art. 3271 k.p.c.,
natomiast uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji regulował także art. 387 § 21
k.p.c. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ww. ustawy z dnia 4 lipca 2019 r., do rozpoznania
środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w
życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu
dotychczasowym. W sprawie apelacja została wniesiona i rozpoznania już po dniu
wejścia w życie tej ustawy. Po trzecie, Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że
okoliczności relewantne dla oceny konsumenckiego lub niekonsumenckiego
charakteru zawartej umowy wynikały już z dowodów w postaci dokumentów już
załączonych do pozwu.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowny wniosek zawarty
w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i 2 k.p.c.,
obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym, pozostawiając ich
wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Dariusz Dończyk
(A.G.)
[a.ł]
