I CSK 2965/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
15 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.G. (poprzednio K.)
z udziałem S.R.
o podział majątku wspólnego małżonków,
na skutek skargi kasacyjnej S.R.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie
z 12 listopada 2024 r., XXVII Ca 1435/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego uczestnika
S.R., pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 2965/25
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik S.R.
powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że przepisy
regulujące instytucję zniesienia współwłasności (art. 212 i n. k.c.) są jasne;
klarowne jest również dotyczące ich orzecznictwo. Zaskarżone postanowienie jest
natomiast rażąco niesprawiedliwe i rażąco narusza zarówno powołane przepisy, jak
i ich wykładnię. Jeśli ustawodawca przewidział odstępstwa od natychmiastowego
wyrównania wartości utraconego udziału, to zdaniem uczestnika zastosowanie tego
rozwiązania nie może krzywdzić właściciela. Ponadto, Sąd Okręgowy, w
przekonaniu uczestnika, skupił się nadmiernie na materialnym aspekcie zniesienia
współwłasności, traktując zbyt pobieżnie inne okoliczności, w tym potrzeby
mieszkaniowe uczestników.
Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista
zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy
wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy
tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy
przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą
zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych
przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.
m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr
10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Analiza motywów zaskarżonego postanowienia prowadziła do wniosku, że
Sąd Okręgowy szeroko i wnikliwie rozważył interesy uczestników i wyjaśnił, jakimi
względami kierował się, aprobując ocenę Sądu Rejonowego co do konieczności
wyjścia ze współwłasności przez sprzedaż licytacyjną nieruchomości (art. 212 § 2
in fine k.c.). Wskazał w szczególności, że uczestnik nie udowodnił, iż posiada
I CSK 2965/25
3
środki wystarczające na spłatę wnioskodawczyni, względnie, aby posiadał zdolność
kredytową pozwalającą na zaciągnięcie kredytu, który pozwoliłby na spłatę.
Konieczność oceny realnej możliwości uzyskania spłaty od współwłaściciela,
któremu rzecz miałaby zostać przydzielona, wpisuje się w stanowisko Sądu
Najwyższego, w którym zauważa się dodatkowo, że badanie sytuacji materialnej i
realnych możliwości wywiązania się z obowiązku spłaty powinno dotyczyć
wyłącznie współwłaściciela, nie zaś osób trzecich (por. np. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 658/00, z dnia 14 marca 2017 r., II
CSK 221/16 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3322/22). Uczestnik wprawdzie
kwestionował stanowisko co do braku możliwości spłacenia wnioskodawczyni w
motywach skargi, zarzucając m.in. błędną ocenę dowodów, niemniej jednak
polemika taka na etapie postępowania kasacyjnego nie mogła okazać się
skuteczna (art. 3983 § 3 k.p.c.).
Z rozważań Sądu Okręgowego, niepodważanych we wniosku, wynikało
ponadto, że wnioskodawczyni proponowała uczestnikowi inne sposoby wyjścia ze
współwłasności, zakładające wspólną sprzedaż nieruchomości na wolnym rynku,
jednak postawa uczestnika stanęła na przeszkodzie innym rozwiązaniom aniżeli
sprzedaż licytacyjna. Z wniosku nie wynikało, aby wykładnia prawa stanowiąca
podłoże zaskarżonego postanowienia odstępowała od utrwalonej linii orzeczniczej
Sądu Najwyższego lub jednolitego poglądu nauki prawa. Samo zaś
przeświadczenie uczestnika, że zaskarżone orzeczenie jest niesprawiedliwe, nie
świadczy o wadliwości przyjętego sposobu podziału.
W konkluzji należało uznać, że na tle kompleksowych rozważań Sądu
Okręgowego wywody wniosku nie stwarzały podstawy do przyjęcia, iż skarga
kasacyjna jest zasadna, a tym bardziej by była ona uzasadniona w stopniu
oczywistym i widocznym już prima vista, co zakłada przyczyna kasacyjna określona
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 3, art. 98 § 11,
art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w
sentencji.
I CSK 2965/25
4
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[SOP]
