I CSK 2900/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
8 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 8 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
z udziałem Gminy K.
o wykreślenie hipoteki umownej zwykłej z księgi wieczystej nr […],
na skutek skargi kasacyjnej M. spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 13 czerwca 2025 r., VII Ca 165/25,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. stwierdza, że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty
związane ze swym udziałem w sprawie.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii jej przyjęcia bądź odmowy przyjęcia do rozpoznania wynika z oceny,
I CSK 2900/25
2
czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa
w art. 3989 § 1 k.p.c.
Wnioskodawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi
na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c.), które przedstawił jako pytanie: - „czy hipotezą przepisu art. 200 ust. 3 pkt 1
ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.
U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.; dalej jako: „u.g.n.”) objęta jest wyłącznie
sytuacja przekształcenia się przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową
spółkę gminy, czy wierzytelność, o której mowa w art. 200 ust. 2 u.g.n. wygasa
również z chwilą przystąpienia do takiej spółki kolejnej gminy, której przysługuje ta
wierzytelność albo czy z chwilą przekształcenia się przedsiębiorstwa komunalnego
w jednoosobową spółkę gminy może dojść do wygaśnięcia wierzytelności, o której
mowa w art. 200 ust. 2 u.g.n. przysługującej wobec spółki gminie, która przystępuje
do tej spółki?”.
Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu
o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym
orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to
zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną
uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze
stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być
ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla
systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej
sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez
sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3
i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez
skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.
Zagadnienie sformułowane przez skarżącego nie ma wyżej wymienionych
cech. Z art. 200 ust. 3 u.g.n. wynika bowiem, że wierzytelności z tytułu nabycia
własności budynków, innych urządzeń i lokali wygasają z chwilą (pkt 1)
I CSK 2900/25
3
przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem
Skarbu Państwa lub przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego
w jednoosobową spółkę gminy. Zastosowanie tego przepisu jest verba legis
możliwe wyłącznie w odniesieniu do mienia komunalnego, gdy występuje
tożsamość gminy będącej właścicielem nieruchomości i równocześnie wyłącznym
udziałowcem w jednoosobowej spółce, której na mocy art. 200 ust. 1 u.g.n.
przysługiwałoby prawo własności do budynków i urządzeń na nieruchomości tej
gminy. Celem tego unormowania jest wyeliminowanie sytuacji, w których
w istocie ten sam podmiot byłby jednocześnie zobowiązanym do świadczeń
(dłużnikiem) i uprawnionym (wierzycielem) (zob. wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z 6 kwietnia 2009 r., I OSK 556/08, por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 22 lipca 1997 r., I CKN 85/97). Ponadto, przekształcenie
przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy nie powoduje
wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonych hipoteką na stanowiących własność
przedsiębiorstwa budynkach, jeżeli hipoteka została wpisana na rzecz innej gminy
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1999 r., II CKN 617/98).
Argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania stanowią próbę zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych
przez Sądy meriti. Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego
orzeczenia wynika, że Przedsiębiorstwo W. w K. przekształciło się w 1993 r. w
jednoosobową spółkę Gminy Miejskiej w K., a więc w spółkę innej gminy niż
będąca właścicielem nieruchomości i wierzycielem wierzytelności zabezpieczonej
hipoteką, gdyż jest nią Gmina K. Obecnie wspólnikami spółki Przedsiębiorstwo W.
w K. są oprócz Gminy Miejskiej K., również Gmina U. i Gmina K.
W tym stanie rzeczy sąd drugiej instancji prawidłowo stwierdził, że nie
zaistniały przesłanki do zastosowania w sprawie art. 200 ust. 3 u.g.n., gdyż nie
występuje tożsamość gminy - udziałowca spółki będącej właścicielem budynków
i urządzeń na nieruchomości i zrazem wyłącznym właścicielem
nieruchomości i wierzycielem wierzytelności, o których mowa w art. 200 ust. 1
u.g.n.
I CSK 2900/25
4
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.
w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 520 § 1
k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.
Marta Romańska
[dr]
[a.ł]
