I CSK 2894/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
31 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T.S. i A.S.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 8 maja 2024 r., V ACa 628/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5400 (pięć
tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
[A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 17 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił, że umowa
kredytu na cele mieszkaniowe […] zawarta 9 października 2009 r. pomiędzy
powodami A.B.S. i T.S. a poprzednikiem prawnym pozwanego Bank1 spółki
akcyjnej w W. (Bank spółką akcyjną w W.) jest nieważna; zasądził od pozwanej na
I CSK 2894/24
2
rzecz każdego z powodów kwotę po 91 443,22 zł z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od 17 marca 2022 r.; oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz
rozstrzygnął o kosztach procesu.
Wyrokiem z 8 maja 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach - orzekając na
skutek apelacji obu stron – zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 i 3 o tyle, że
ustawowe odsetki za opóźnienie od kwot po 91 443,22 zł zasądził na rzecz
każdego z powodów od 7 lutego 2020 r.; oddalił apelację pozwanego i orzekł
o kosztach postępowania apelacyjnego.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłanki
z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Zdaniem skarżącego istnieje potrzeba wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c.
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczące tego,
które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka
szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie
banku do jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco
interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest
wówczas wyłącznie klauzula kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka
szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj.
klauzula kursowa jak i klauzula ryzyka walutowego stanowiąca, że wysokość
zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni
obowiązywania umowy wartości waluty obcej?
Ponadto zdaniem skarżącego w sprawie występują istotne zagadnienia
prawne polegające na tym: (1) „czy wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie
nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad
wdrożeniem systemu ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia
przepisem dyspozytywnym i utrzymanie umowy w mocy, czy też wyłącznie
utrzymanie w mocy klauzuli abuzywnej uwarunkowane jest uprzednią, dobrowolną
i świadomą zgodą konsumenta?”; (2) „czy na etapie oceny możliwości
obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie
poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem
I CSK 2894/24
3
dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach C-26/13 Kásler i C-260/18
Dziubak oraz C-932/19 OTP Jelzalogbank Zrt. dopuszczalne jest ustalenie treści
umowy (stosunku prawnego), w zakresie który był regulowany przez abuzywną
normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy -
Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., lub też art. 56 k.c. w zw.
ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie
analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna
norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego
NBP ?; (3) „czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu
indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do
automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie
środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce,
gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?”; (4) „czy art. 358 §
2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie
z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej
sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych
z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?”.
Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę przyjęcia
jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
I CSK 2894/24
4
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie
przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek
przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami
prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono
rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma istotne
znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych
podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (zob. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11
i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym
istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd
Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni
przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą
żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia
Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14, niepubl.; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia tych
wymagań, problematyka, na którą wskazuje skarżący, była bowiem wielokrotnie
przedmiotem wypowiedzi w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego –
w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych indeksowanych do franka
I CSK 2894/24
5
szwajcarskiego - a pozwany przekonująco nie wykazał, by istniała potrzeba
ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. Nie wykazał także,
zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TSUE i najnowszego orzecznictwa Sądu
Najwyższego, by aktualnie istniały poważne rozbieżności w orzecznictwie
w kwestiach poruszonych we wniosku.
W zakresie problemu pierwszego potrzeba wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. nie
istnieje w sprawie, w której wniesiono skargę, skoro Sądy meriti stwierdziły w niej
abuzywność zarówno klauzuli kursowej jak i klauzuli ryzyka walutowego w związku
z niedopełnieniem przez pozwanego obowiązków informacyjnych w zakresie
ekspozycji powodów na nieograniczone ryzyko walutowe. Nieadekwatne do
okoliczności sprawy jest zatem rozstrzyganie problemu dotyczącego konsekwencji
stwierdzenia abuzywności jedynie klauzuli kursowej dla całego mechanizmu
waloryzacji przewidzianego w umowie.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że kwestia czy warunek
umowny ma na tyle odrębny charakter, że może podlegać samodzielnemu badaniu
w płaszczyźnie abuzywności, dotyczy oceny konkretnej umowy, co nie spełnia
warunku przesłanki kasacyjnej na której skarżący opiera wniosek o przyjęcie skargi
do rozpoznania, tak postawiony problem nie ma bowiem charakteru abstrakcyjnego
i powinien być rozstrzygany w okolicznościach konkretnej sprawy.
Ponadto, w aktualnym orzecznictwie TSUE rozróżnia się abuzywność
postanowień dotyczących kryteriów przeliczania waluty krajowej na walutę
indeksacji (klauzule kursowe, spreadowe), od klauzul ryzyka walutowego,
dotyczących obciążenia konsumenta negatywnymi następstwami deprecjacji waluty
krajowej, jako kompensata za korzystniejszą stopę procentową (zob. m.in. wyroki
z 20 września 2017 r., C- 186/16, Ruxandra Andruciuc i in. Banca Romaneascu;
z 22 lutego 2018 r., C-119/17; z 20 września 2018 r., C – 51/17, OTP Bank Nyrt.
I in. przeciwko Terez Illyez i in.). W nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego
wyjaśniono natomiast, że klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez
klauzuli kursowej określającej przeliczenie zobowiązań stron celem ustalenia
wysokości ich świadczenia. Z kolei klauzula spreadowa nie ma racji bytu w umowie,
w której nie zastosowano mechanizmu indeksacji i wynikającej z niego narażenia
konsumenta na ryzyko kursowe. W konsekwencji stwierdzono, że klauzule
I CSK 2894/24
6
przeliczeniowe i klauzule ryzyka walutowego składające się na przyjęty w umowach
kredytowych mechanizm waloryzacji - są ze sobą ściśle powiązane, a ich
rozszczepienie jest zabiegiem sztucznym ( zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego
z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7; z 11 grudnia 2019 r.,
V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,
niepubl.; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, niepubl.; z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22, niepubl.; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, niepubl.;
z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, niepubl.; i z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP
1511/22, niepubl.).
Przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadniają także
zagadnienia nr 2,3,4,5 sprowadzające się kwestii możliwości uzupełnienia luk
w umowie, w której wystąpiły klauzule abuzywne.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest obecnie pogląd, że
w przypadku, gdy eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego
doprowadzi do takiej deformacji umowy, że na podstawie pozostałej jej treści nie da
się odtworzyć praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, że strony są
związane pozostałą częścią umowy. Umowa będzie dotknięta nieważnością, gdy
bez abuzywnych postanowień jej obowiązywanie nie jest możliwe w świetle prawa
krajowego i nie zaszły przesłanki umożliwiające zastosowanie regulacji zastępczej,
a konsument postanowień abuzywnych nie potwierdził, nie udzielając następczo
świadomej i wolnej zgody na te klauzule i tym samym odmawiając przywrócenia im
skuteczności z mocą wsteczną.
Dotyczy to sytuacji, gdy określenie wysokości należności obciążającej
kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do tabel
kursowych ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych
kryteriów oznaczania kursu waluty obcej, jest nietransparentne, pozostawia pole do
arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę
nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu.
Takie postanowienia są niedopuszczalne, jako kształtujące prawa i obowiązki
konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego
interesy, a ich bezskuteczność – niezależnie od dalszych postanowień umowy,
w tym wyrażających ryzyko walutowe – może prowadzić do upadku umowy
I CSK 2894/24
7
w całości (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja
2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56 ; wyroki Sądu Najwyższego z 1
marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 11
grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 13 maja
2022 r., II CSKP 464/22, niepubl.; z 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, niepubl.
oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22,
niepubl.).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się także pogląd, że
niedopuszczalne jest przekształcenie kredytu powiązanego z walutą obcą w kredyt
złotowy oprocentowany stawką LIBOR lub WIBOR. Wyeliminowanie bowiem ryzyka
kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu powiązanego z walutą obcą,
byłoby równoznaczne z tak daleko idącą modyfikacją umowy, że umowę taką
należałoby uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co prowadzi do
wniosku, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy
o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe co przemawia za jej
całkowitą nieważnością (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r.,
V CSK 382/18, OSNC – ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22,
niepubl.; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, niepubl.; z 13 maja 2022 r., II CSKP
405/22 i II CSKP 293/22, niepubl.; z 27 maja 2022 r., II CSKP 395/22, niepubl.;
i z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, niepubl.).
W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest także
pogląd, że nie jest możliwe – wbrew woli konsumenta - zastąpienie
niedozwolonego postanowienia umownego odsyłającego do kursu waluty
wynikającego z tabeli bankowej odwołaniem do kursu średniego ustalanego przez
NBP względnie kursu rynkowego waluty (zob. m.in. postanowienie Sądu
Najwyższego z 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, niepubl.; wyroki Sądu
Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP
163/22, II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, niepubl.; z 19 maja 2022 r., II CSKP
985/22; i z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22, niepubl.).
Wykluczono również możliwość wypełnienia luki w umowie po
wyeliminowaniu z niej postanowień abuzywnych przez odwołanie do art. 69 ust. 3
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1896).
I CSK 2894/24
8
Przyjęto, że wejście w życie ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo
bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011, nr 165, poz. 984 dalej:
„ustawa antyspreadowa”) nie pozwala w pełni wyeliminować z umowy postanowień
zawierających niejasne reguły przeliczania należności kredytowych. Sankcje
będące konsekwencją abuzywności postanowień umownych działają bowiem ze
skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku
do daty zawarcia umowy – z wyjątkiem woli konsumenta – pozostają bez znaczenia
dla stwierdzenia abuzywności postanowień umowy. O tym bowiem czy
postanowienie jest niedozwolone decydują okoliczności z chwili zawarcia umowy
(zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca
2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2 oraz orzecznictwo TSUE
przytoczone w jej uzasadnieniu). Ponadto ustawa antyspreadowa nie zawiera
przepisów o charakterze dyspozytywnym, które mogłyby zastąpić nieuczciwe
klauzule zawarte w umowach kredytowych. Nie stwarza też podstawy do
formułowania przez kredytobiorców roszczeń przeciwko bankom o zobowiązanie do
złożenia oświadczenia woli o zmianę postanowień umowy od chwili jej zawarcia,
a umożliwia jedynie dokonanie zmiany postanowień umowy dotyczących sposobu
waloryzacji niespłaconych rat na przyszłość. Nie oznacza to jednak, że nakłada na
nich obowiązek zachowania takiej formy spłaty albo wyłącza możliwość zgłoszenia
roszczeń powstałych na gruncie umów niespełniających wymagań stawianych
umowom kredytowym w stosunkach z konsumentami (zob. m.in. wyroki Sądu
Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, niepubl. i z 28 lipca 2023 r., I CSK
611/22, niepubl.).
Możliwości usunięcia luki w umowach kredytowych nie stwarza także
art. 358 § 2 k.c. wprowadzony do kodeksu cywilnego z dniem 24 stycznia 2009 r.
ustawą z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz
ustawy – Prawo dewizowe, Dz.U. z 2008 r., Nr 228, poz. 1506). Niezależnie od
argumentacji wyżej przytoczonej, dotyczy on bowiem zobowiązań wyrażonych
w walucie obcej, a w przypadku kredytu indeksowanego do CHF waluta obca
stanowi jedynie miernik wartości zobowiązania zaciągniętego w walucie polskiej
i świadczeń spełnianych przez kredytobiorców. Spełnienie przez Bank świadczenia
w walucie obcej było od początku wyłączone, a kwota kredytu mogła być
I CSK 2894/24
9
wypłacona wyłącznie w złotych.
Nie można też dokonać wykładni umów kredytowych na podstawie art. 65 §
2 k.c. lub art. 56 k.c., już po usunięciu z nich postanowień abuzywnych, w celu
ustalenia zgodnego celu i zamiaru stron co do sposobu ustalenia kursu CHF.
Sprowadzałoby się to bowiem do zmiany treści klauzuli indeksacyjnej, prowadząc
do zmiany jej rozumienia przez wprowadzenie odesłania do wartości rynkowej
CHF. Dla rozstrzygnięcia o utrzymaniu umowy w mocy nieadekwatne jest
odwoływanie się do hipotetycznej woli stron, groziłoby to bowiem ryzykiem
dalszego pogorszenia sytuacji strony dotkniętej nadużyciem, gdyby strona, która
narzuciła niedozwolone postanowienie umowne wywodziła, że nie zawarłaby
umowy z jego pominięciem.
Zgodnie z orzecznictwem TSUE art. 5 i 6 Dyrektywy należy bowiem
interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy,
który stwierdził nieuczciwy charakter warunku umowy dokonał wykładni tego
warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli taka
wykładnia odpowiadałaby wspólnej woli stron. W konsekwencji art. 6 ust. 1
Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że niezgodny z tym artykułem jest
przepis prawa krajowego dający sądowi możliwość uzupełnienia umowy przez
zmianę treści owego warunku. Możliwość taka istniałaby tylko w przypadku, gdyby
stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do
unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie
niekorzystne konsekwencje (zob. wyroki TSUE z 18 listopada 2021 r. C – 212/20,
M.P., B.P. przeciwko „A” i z 29 kwietnia 2021 r., C – 19/20, Bank BPH).
Nie jest także możliwe zaradzenie lukom wynikającym z usunięcia
nieuczciwego warunku zawartego w umowie kredytowej przez zastosowanie
przepisów prawa krajowego, które mogłyby mieć zastosowanie do umowy tylko
odpowiednio lub przez analogię i które odzwierciedlają regułę obowiązującą
w krajowym prawie zobowiązań (zob. wyrok TSUE z 16 marca 2023 r., C-6/22,
M.B.,U.B.,M.B. przeciwko X S.A.). Takie rozwiązanie stałoby w sprzeczności
z celami prewencyjnymi Dyrektywy w postaci zniechęcenia przedsiębiorców do
wykorzystywania w zawieranych umowach nieuczciwych postanowień umownych
(zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 24 października 2018 r., II CSK 632/17,
I CSK 2894/24
10
niepubl. i z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18; postanowienia Sądu Najwyższego
z 12 września 2023 r., I CSK 5858/22 i I CSK 5941/22, niepubl.; zob. także wyrok
TSUE z 8 września 2022 r., C-80/21, C-81/21, C-82/21). W tym ostatnim
orzeczeniu Trybunał stwierdził, że z przedłożonych mu materiałów sprawy nie
wynika, by istniały przepisy prawa polskiego o charakterze dyspozytywnym,
mogące zastąpić nieuczciwe warunki umowne, podkreślając niedopuszczalność
sądowej modyfikacji treści postanowienia nieuczciwego w drodze wykładni
sądowej.
Stwierdzenie nieważności umowy mieści się przy tym w zakresie sankcji,
jaką Dyrektywa 93/13 przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez
przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. Uzupełnienie umowy przez
sąd i dokonanie zmiany treści abuzywnego postanowienia mogłoby zagrażać
realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 Dyrektywy 93/13,
prowadząc do wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na
przedsiębiorców przez zwykły brak stosowania takich warunków wobec
konsumentów. Byliby oni w ten sposób zachęcani do stosowania nieuczciwych
warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały być one uznane za bezskuteczne, to
umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, co
pozostałoby bez wpływu na jej ważność i bez istotnego uszczerbku dla ich
interesów (zob. m.in. wyroki TSUE z 14 czerwca 2012 r., C-618/10 Banco Español
de Crédito SA; z 30 kwietnia 2014 r., C 26-13, Árpad Kásler, Hajnalka Káslernè
Rábai przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt; z 26 marca 2019 r., C-70/17 i C-179/17,
Abanca Corporación Bancaria SA i Bankia SA oraz wyrok Sądu Najwyższego
z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które
w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c.
i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023,
poz. 1964, ze zm.).
I CSK 2894/24
11
Monika Koba
[A.T.]
[SOP]