I CSK 281/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
27 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.K. i M.K.
przeciwko Bankowi w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 30 sierpnia 2024 r., V ACa 281/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Banku w W. na rzecz M.K. i A.K. po 1 350 zł
(tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
a.w.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 10 sierpnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy ustalił, że
umowa o kredyt hipoteczny bliżej oznaczona z 16 lutego 2009 r. zawarta pomiędzy
powodami
a
Bank1
spółką
akcyjną
[…]
z siedzibą w W. jest nieważna w całości (pkt 1) i zasądził od Banku w W. na rzecz
I CSK 281/25
2
powodów koszty procesu (pkt 2).
Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem
z 30 sierpnia 2024 r. sprostował oznaczenie spornej umowy w punkcie pierwszym
sentencji zaskarżonego wyroku w sposób bliżej opisany (pkt 1), oddalił apelację
(pkt 2) i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania
apelacyjnego (pkt 3).
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiódł pozwany, zaskarżając
je w części, co do pkt 2 i 3. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
skarżący wskazywał, że w sprawie wystąpiły istotne zagadnienia prawne związane
z wykładnią art. 3851 § 1 zd. drugie k.p.c. w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13
oraz art. 3852 § 2 k.c. w związku z motywem dwudziestym pierwszym powołanej
dyrektywy, art. 69 ust. 3 Prawa bankowego i wpływu przyznania kredytobiorcom
możliwości spłaty rat bezpośrednio w walucie obcej na ocenę skuteczności
zobowiązania łączącego strony, a także z wykładnią art. 3851 § 2 k.c. w związku
z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 oraz w związku z motywem dwudziestym pierwszym
powołanej dyrektywy – koncentrujące się wokół prawidłowości kwalifikowania
klauzuli ryzyka kursowego jako niedozwolonego postanowienia umownego,
możliwości zastąpienia klauzul indeksacyjnych odwołaniem się do stawki
referencyjnej WIBOR.
Skarżący zaznaczył też, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, a to przepisów: art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13, art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13,
art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c. oraz
art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, jak również art. 189 k.p.c.
Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
a nadto o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego przed Sądem Najwyższym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
I CSK 281/25
3
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega,
co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego
wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Analiza skargi kasacyjnej w odniesieniu do przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. wskazuje, że skarżący nie sporządził w sposób prawidłowy
uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym zakresie. Pomimo
wskazania szeregu przepisów, które, zdaniem skarżącego, wymagają dokonania
wykładni, co powinno wiązać się z odrębnym uzasadnieniem dla każdego z nich,
skarżący sporządził tylko jedno wspólne uzasadnienie, z którego dodatkowo
wynika, że TSUE wypowiedział się już obszernie odnośnie do wykładni tych
przepisów. Również orzecznictwo Sądu Najwyższego usunęło jakiekolwiek
I CSK 281/25
4
wątpliwości, mogące powstać w związku ze stosowaniem wyżej wymienionych
przepisów, i obecnie pozwala na klarowną ich interpretację.
Uzasadnienie wniosku zawierało zatem jedynie subiektywne poglądy
skarżącego powiązane z problematyką umów w przedmiocie kredytów
indeksowanych do waluty obcej. W związku z ugruntowaną linią orzeczniczą nie
mogły one przyczynić się do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Odnosząc się zaś do podnoszonej w skardze potrzeby wykładni
art. 189 k.p.c. należy wskazać, że problem ten wielokrotnie poruszany był
w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Zobowiązanie wynikające z umowy kredytu
tworzy wieloletni stosunek prawny między stronami. Skuteczne powołanie się na
interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. wymaga wykazania przez powoda, że
wyrok wydany w tego rodzaju sprawie wywoła takie konsekwencje prawne
w stosunkach między stronami, w wyniku których ich sytuacja prawna zostanie
określona jednoznacznie, nie będzie budziła wątpliwości, co spowoduje
w konsekwencji, iż zostanie usunięta niepewność co do istnienia określonych praw
i obowiązków stron oraz ryzyko ich naruszenia w przyszłości (zob. wyrok SN
z 12 stycznia 2022 r., II CSKP 212/22). Rozstrzygnięcie, czy zobowiązanie
kredytowe istnieje, usunęłoby wątpliwość czy na stronach ciążą dalej obowiązki
wynikające z umowy kredytu np. spłata rat (zob. postanowienia SN: z 7 lutego
2023 r., I CSK 4243/22, z 26 lipca 2023 r., I CSK 6254/22, z 22 sierpnia 2023 r.,
I CSK 6614/22).
Przechodząc do oceny przesłanki istotnego zagadnienia prawnego
w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przypomina, że nim
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie
Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie zostać
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:
I CSK 281/25
5
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym
wymaganiom. Przede wszystkim, skoro sam skarżący łączy stawiane zagadnienia
prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) z wątpliwościami i rozbieżnościami
w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), w istocie przyznaje, że zagadnienia te
nie są nowe i były już analizowane w orzecznictwie. Sam zaś przedstawia jedynie
swoją wizję, mimo ewidentnie ukształtowanej linii orzeczniczej, odnoszącej się
wyraźnie do zagadnień podobnie sformułowanych.
Sąd Najwyższy przyjmował już wielokrotnie, że niedozwolone są
postanowienia umowne pozostawiające możliwość ustalenia kursu CHF, a tym
samym wysokości świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej z nich; takie
postanowienie umowne uznawane jest za niedopuszczalne w każdej sytuacji
(zob. np. wyroki SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11,
poz. 134; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r.,
III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r.,
I CSKP 55/21). Analogicznie oceniane są przez Sąd Najwyższy klauzule
przeliczeniowe w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty
obcej, jako określające główne świadczenie stron (zob. np. wyroki SN: z 4 kwietnia
2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r.,
V CSK 382/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r.,
II CSKP 415/22; podobnie w orzecznictwie TSUE zob. wyroki: z 30 kwietnia 2014 r.,
C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei,
pkt 54; z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove, pkt 33; z 20 września 2017 r.,
C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35; z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai, pkt 48;
z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak, pkt 44).
Wyrażane w przytoczonych powyżej orzeczeniach poglądy znalazły pełne
odzwierciedlenie w uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, OSNC 2024 nr 12, poz. 118, str. 1), która
jednoznacznie przesądziła, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
I CSK 281/25
6
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Konsekwencją uznania postanowienia umownego za bezskuteczne jest
działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. np.
uchwała SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56).
W orzecznictwie przyjmuje się jednocześnie, że w sytuacji, gdy eliminacja
niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji
regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści
praw i obowiązków stron, nie można przyjąć, iż strony pozostają związane
pozostałą częścią umowy (zob. wyroki SN: z 1 czerwca 2022 r., II CSKP 364/22;
z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22).
Sąd Najwyższy odrzuca ponadto, zasugerowaną w skardze kasacyjnej,
możliwość odwołania się – w celu określenia oprocentowania kredytu utrzymanego
jako złotowy – do stawki referencyjnej WIBOR (zob. wyrok SN z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22, postanowienia SN z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 2707/22;
z 2 czerwca 2023 r., I CSK 4115/22; z 6 października 2023 r., I CSK 5310/22).
W pozostałym zakresie podawana przez skarżącego argumentacja stanowi wprost
polemikę z poglądami wyrażanymi zarówno przez Sądy meriti, jak i Sąd Najwyższy,
dodatkowo wsparte stanowiskiem TSUE.
Wobec powyższego nie można przyjąć, że wskazane przez skarżącego
kwestie stanowią istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy nie znajduje także nowych argumentów, mogących świadczyć
o potrzebie ponownego rozważenia obecnego stanowiska.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4
I CSK 281/25
7
pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie.
a.w.
[a.ł]
