I CSK 2787/24

I CSK 2787/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym 22 października 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 listopada 2023 r., VII AGa 324/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem częściowym z 22 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę w zakresie kwoty 272 913,59 zł wraz z bliżej określonymi odsetkami. 2. Na skutek apelacji strony powodowej Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację. 3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona powodowa. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Skarżący I CSK 2787/24 2 podał, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Ponadto podniósł, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na wyszczególnione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozpoznanie sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione. 5. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna strony powodowej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 lub 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania. I CSK 2787/24 3 6. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że skarżący nie uzasadnił należycie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W zakresie przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. sporządzone skarżącego uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ogranicza się w istocie do przedstawienia przedmiotu wątpliwości wykładniczych. Skarżący podaje przy tym ogólnie, że w sprawie „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie”, niemniej nie podaje, jakie przepisy wymagają wykładni. W świetle zaś ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego powołanie się na wymienioną przesłankę wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający (zob. postanowienia SN z 27 czerwca 2024 r., I CSK 1417/24, i z 26 czerwca 2025 r., I CSK 1620/24). Równie ogólnie sformułowane jest uzasadnienie oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Skarżący odnosi się do kwestii stanowiących jednocześnie zarzuty (podstawy) kasacyjne, jednakże należy zwrócić uwagę, że podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Natomiast wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na wcześniejszym etapie – tzw. przedsądu. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie jest miarodajne uzasadnianie podstaw kasacyjnych, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w treści uzasadnienia skargi, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienia I CSK 2787/24 4 Sądu Najwyższego: z 20 października 2016 r., I PK 59/16; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16; z 10 maja 2018 r., I CSK 800/17; z 30 września 2019 r. V CSK 189/19 29; z grudnia 2022 r., I CSK 1420/22). 7. Potrzeba wykładni przepisów nie występuje, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w określonej kwestii, a nie zachodzi potrzeba jego zmiany. Przedstawiona problematyka była już natomiast wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, wskutek czego ukształtowało się przeważające stanowisko, że drugi i kolejne wnioski o zawezwanie do próby ugodowej przerywają bieg przedawnienia roszczenia wówczas, gdy istotnie stanowią czynność, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c., czyli czynność przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, a nie podjętą jedynie w celu odsunięcia w czasie momentu upływu terminu przedawnienia. W ostatnim czasie stanowisko to uległo utrwaleniu. Sąd Najwyższy w wyroku z 7 grudnia 2023 r., II CSKP 1662/22, stwierdził, że pierwszy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia, natomiast kolejne wnioski takiego skutku nie wywołują, jeżeli po bezskutecznym zakończeniu postępowania pojednawczego uprawniony niezwłocznie nie wytoczył powództwa o roszczenie, którego postępowanie dotyczyło (tak też postanowienie Sądu Najwyższego z 23 października 2024 r., I CSK 4420/23). Jak przy tym zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 6 marca 2024 r., II CSKP 1720/22, jeżeli zachowanie dłużnika po wezwaniu go przez wierzyciela do spełnienia świadczenia w sposób jednoznaczny wskazuje, że odmawia on spełnienia świadczenia nie można uznać, że nawet pierwsze zawezwanie do próby ugodowej, zostało przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Tym bardziej brak jest podstaw do odmiennego traktowania drugiego i kolejnych zawezwań do próby ugodowej (zob. też wyrok Sądu Najwyższego z 12 marca 2024 r., II PSKP 29/23). Rozważana kwestia została jednoznacznie przesądzona uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 15 maja 2025 r., III CZP 22/24. Sąd Najwyższy opowiedział się przeciwko stosowaniu automatyzmu przy każdorazowym kwalifikowaniu zawezwania do próby ugodowej jako czynności, która przerywa bieg przedawnienia. W ocenie Sądu Najwyższego nie jest uzasadniona interpretacja przyjmująca przyznanie każdemu wnioskowi I CSK 2787/24 5 o zawezwanie do próby ugodowej mocy przerwania biegu przedawnienia, bez względu na rzeczywiste intencje wierzyciela, który zainicjował postępowanie pojednawcze. Ponadto Sąd Najwyższy uznał, iż w postępowaniu rozpoznawczym istnieje miarodajna możliwość wyjaśnienia, w jakim celu złożono wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. To bowiem w tym postępowaniu sąd ma instrumenty, aby ocenić, czy w świetle art. 123 § 1 pkt 1 k.c., w okolicznościach danej sprawy, zawezwanie do próby ugodowej spowodowało przerwanie biegu przedawnienia, czy też dochodzone roszczenie uległo przedawnieniu. Zasadą winno być przyjęcie, że złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej skutkuje przerwaniem biegu przedawnienia, jednak w okolicznościach konkretnej sprawy cel wniosku może zostać podważony. Wówczas oceny wymagać będą zewnętrzne (obiektywne) okoliczności złożenia tego wniosku. 8. Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu Najwyższego brak argumentów wskazujących na to, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi oczywista zasadność skargi. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi kasacyjnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Funkcją postępowania kasacyjnego nie jest weryfikowanie wszelkich naruszeń prawa w toku postępowania przed sądami meriti, w tym także przed sądem odwoławczym. W orzecznictwie przyjmuje się, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje (a zatem nie musi wyłącznie rozstrzygać) per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz istotny jest skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. zamiast wielu postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08; z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08; z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15; z 18 maja 2023 r., I CSK 855/23). Oczywista nietrafność wyroku ma być konsekwencją ewidentnego naruszenia prawa (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2010 r. II CSK 36/2010; z 30 listopada 2010 r. I CSK 359/10). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika, a zatem przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby pogłębionej analizy, przeprowadzania dłuższych badań lub dociekań, I CSK 2787/24 6 podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie, bowiem orzeczenie sądu ad quem jest oczywiście nieprawidłowe (postanowienia SN: z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15; z 14 lutego 2020 r., V CSK 483/19). Innymi słowy, uchybienia powinny być dostrzegalne w sposób oczywisty dla osoby mającej wyższe wykształcenie prawnicze (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156; z 17 maja 2018 r., IV CSK 601/17; z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 21 maja 2019 r., I CSK 219/19). Skarżąca nie przedstawiła argumentów potwierdzających oczywistą zasadność skargi w powyższym rozumieniu. 9. Niezależnie od powyższego, twierdzenie skarżącej o istotnej zasadności skargi pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego przez sądy meriti. Skarżąca w istocie kwestionuje bowiem ustalenia sądów obu instancji w kwestii tego, jaki in casu był cel drugiego zawezwania do próby ugodowej, te zaś odnoszą się do okoliczności faktycznych a także sfery motywacyjnej. Tymczasem kognicja Sądu Najwyższego ma ograniczony charakter i nie obejmuje zarzutów związanych z ustaleniami faktycznymi oraz oceną dowodów dokonanymi przez sądy meriti (art. 3983 § 3 k.p.c.). Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktu, i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2022 r., II USK 384/21; z 22 grudnia 2021 r., II CSK 390/21; z 31 maja 2021 r., III CSK 152/20; z 13 maja 2021, III USK 103/21 oraz z 9 marca 2021 r., IV CSK 412/20). 10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). 11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). (G.N.-J.) [r.g.] I CSK 2787/24 7