I CSK 2783/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.B.
przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście K. i T. spółce
z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w K.
o ustalenie nieistnienia prawa (stwierdzenie nieważności umowy),
na skutek skargi kasacyjnej M.B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 29 maja 2025 r., VII Ca 45/25,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od M.B. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 2 700 zł (dwa tysiące
siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanej niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Kołobrzegu oddalił
powództwo M.B. przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście K. i T. spółce z
ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w K. o stwierdzenie
nieważności umowy (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 i 3).
I CSK 2783/25
2
Wyrokiem z 29 maja 2025 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił apelację
powódki i orzekł o kosztach postępowania.
Powódka wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok Sądu
Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca powołała się na istotne zagadnienie prawne sformułowane na kanwie
art. 58 § 1 w zw. z art. 37 ust. 1 u.g.n. i sprowadzające się do wyjaśnienia: „Czy
organizator przetargu ograniczonego, posiadając wiedzę o śmierci osoby
uprawnionej do udziału w tym przetargu oraz dysponując imionami, nazwiskami
i adresami jej spadkobierców ustawowych, zobowiązany jest zawiadomić ich
o planowanym przetargu przed jego przeprowadzeniem, zobowiązując ich do
wskazania na jakim etapie jest postępowanie spadkowe i czy są zainteresowani
udziałem w tymże przetargu, a brak takiego zawiadomienia stanowi naruszenie
prawa skutkujące nieważnością dokonanej sprzedaży z uwagi na pozbawienie
spadkobierców prawa do udziału w przetargu?”.
Skarżąca wskazała zarazem, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona wobec odmowy stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży
nieruchomości pomiędzy pozwanym ad. 1 i pozwanym ad. 2 wyłonionym
w przetargu ograniczonym, mimo że nieruchomość powinna być zbyta na rzecz
powódki w trybie bezprzetargowym; błędnej wykładni decyzji Prezydenta miasta K.
z 16 grudnia 1998 roku i przyjęcia, że z decyzji tej nie wynika prawo nabycia
nieruchomości przez powódkę w trybie bezprzetargowym; sporządzenia wniosku
przez starostę z naruszeniem art. 23a ust. 1 u.g.n.; wskazania
w uzasadnieniu poglądów sprzecznych z sentencją orzeczenia.
W odpowiedzi pozwany Skarb Państwa – Starosta K. wniósł
o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od powódki na
rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 2783/25
3
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),
a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi
powołana wyżej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zasady regulujące sposób
ogłoszenia o przetargu są zawarte w art. 35 i 38 u.g.n. oraz w § 6 ust. 1-7
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. w sprawie sposobu
i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości
(tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2213). W okolicznościach sprawy stosownie do art. 35
ust. 1 u.g.n., starosta sporządził i opublikował wykaz nieruchomości
przeznaczonych do zbycia, który został podany do publicznej wiadomości na tablicy
Starostwa Powiatowego w K., w Monitorze Urzędowym i na stronie Wojewody
Zachodniopomorskiego na okres 21 dni. Następnie na podstawie
I CSK 2783/25
4
art. 38 u.g.n. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r.
w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie
nieruchomości, 16 maja 2022 r. podał do publicznej wiadomości ogłoszenie
o pierwszym ustnym przetargu ograniczonym.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu.
Poczynione w sprawie ustalenia nie potwierdzają tezy powódki
o przysługiwaniu jej prawa do nabycia spornej nieruchomości w trybie
I CSK 2783/25
5
bezprzetargowym. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że nieruchomość
stanowiąca działkę nr 254/5, mogła poprawić nie tylko warunki zagospodarowania
działki nr 253/2, ale także działek nr 254/4 i 253/1, poprzez które działka
nr 254/5 uzyskała dostęp do drogi publicznej. Działka nr 254/5 ma regularny kształt
i powierzchnię 84 m2, którą z powodzeniem można było zagospodarować łącznie
z nieruchomością stanowiącą działki nr 253/3 i 254/6. Orzecznictwo sądowe, które
ukształtowało się na gruncie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. jednolicie wskazuje zaś, że
kwestią rozstrzygającą, czy konkretna działka może być zbyta w drodze
bezprzetargowej w oparciu o powołane unormowanie jest okoliczność, czy istnieją
inne nieruchomości, których właściciele mieliby na podstawie tego przepisu prawo
wystąpienia do organu z wnioskiem o sprzedaż nieruchomości na poprawę
warunków zagospodarowania własnej nieruchomości.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 czerwca 2024 r.,
I OSK 99/24, pominięcie trybu przetargowego na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6
u.g.n. nie jest dopuszczalne, gdy nieruchomość gminna mogłaby poprawić warunki
zagospodarowania nieruchomości przyległych należących więcej niż do jednego
podmiotu. W takim przypadku zainteresowani mogą być wszyscy właściciele tych
nieruchomości, zatem ich zbycie powinno nastąpić na równych prawach dla
wszystkich − co zapewnia tryb przetargowy. Organ gminy nie może zatem dowolnie
wybrać jednego z zainteresowanych właścicieli nieruchomości przyległych − nawet
jeżeli uważa, że nabycie przez niego nieruchomości najbardziej poprawiłoby
warunki zagospodarowania jego nieruchomości. Zwolnienie z obowiązku
przeprowadzenia przetargu, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n, wymaga łącznego
spełnienia wszystkich przewidzianych w tym przepisie przesłanek.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
I CSK 2783/25
6
[r.g.]
