I CSK 2780/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
14 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku K.L.
z udziałem J.O.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej J.O.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach
z 12 marca 2025 r., V Ca 227/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek o zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni
kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 2780/25
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik J.O.
powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej ze względu na rażące
naruszenie art. 47 § 1 k.r.o., wynikające z założenia, że w okolicznościach sprawy
doszło do dorozumianego rozszerzenia wspólności ustawowej małżeńskiej przez
przekazanie środków pieniężnych jednemu z małżonków (wnioskodawczyni), mimo
że nie doszło do zawarcia żadnej umowy w wymaganej prawem formie.
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej stawia skarżącemu
szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu
Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego
prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.
Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą
zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych
przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.
m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr
10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Bliższa analiza wniosku nie stwarzała podstaw do przyjęcia, że skarga
kasacyjna jest – w przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.
Zgodnie z art. 47 § 1 k.r.o. umowa majątkowa rozszerzająca lub
ograniczająca wspólność majątkową powinna być zawarta w formie aktu
notarialnego. Od umowy majątkowej należy jednak odróżnić rozporządzenie
konkretnym przedmiotem majątkowym z majątku wspólnego do majątku osobistego
i vice versa. Dopuszczalność zawierania tego rodzaju umów jest akceptowana w
orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r., III CZP 76/90, OSNC 1991, nr 10-12, poz.
117, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1991 r., III CZP 133/91,
I CSK 2780/25
3
Orzecznictwo Sądów Polskich 1992, nr 7-8, poz. 171, postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 lutego 2014 r., II CNP 54/13), co odnosi się także do umów
zmierzających do włączenia do majątku wspólnego przedmiotów należących do
majątku osobistego jednego z małżonków (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z
dnia 24 lutego 2011 r., III CSK 137/10 i z dnia 23 maja 2013 r., I CSK 515/12 oraz
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2021 r., II CSK 426/21).
W okolicznościach sprawy Sąd Okręgowy, wbrew stanowisku skarżącego,
nie wyraził poglądu, jakoby między uczestnikami doszło do zawarcia per facta
concludentia umowy majątkowej prowadzącej do rozszerzenia wspólności
ustawowej. Przyjął natomiast, odwołując się do kontekstu, w jakim uczestnik
przekazał wnioskodawczyni kwotę 300 000 zł, że doszło do rozporządzenia tą
kwotą z majątku osobistego uczestnika, do którego pierwotnie weszła na skutek
darowizny, do majątku wspólnego. Ewentualna polemika z tym zapatrywaniem nie
dotyczy interpretacji ani sposobu zastosowania art. 47 k.r.o. i wymagałaby
wywodów w płaszczyźnie wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.), wniosek nie
ujawniał jednak w tej materii żadnych argumentów; przepis ten nie został również
wskazany w podstawach skargi kasacyjnej.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 i art. 520 § 1 w związku z
art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[SOP]
