I CSK 273/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
19 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku I.D., T.D. i D.D.
z udziałem P. spółki akcyjnej
w K.
o ustanowienie służebności przesyłu,
oraz w sprawie z wniosku P. spółki akcyjnej
w K.
z udziałem I.D., T.D., D.D. i Skarbu Państwa - Starosty Powiatu […]
o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu,
na skutek skargi kasacyjnej I.D., T.D. i D.D.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 23 maja 2024 r., XV Ca 56/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
I.D., T.D. i D.D. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Poznaniu z 23 maja 2024 r., zaskarżając to postanowienie
w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące
I CSK 273/26
2
dopuszczalności uwzględniania przez sądy powszechne zarzutu zasiedzenia
służebności gruntowej o treści służebności przesyłu lub służebności przesyłu
w sytuacji, gdy de facto nie upłynął wymagany przepisami prawa okres do
stwierdzenia zasiedzenia tego prawa, a jedynie doszło do doliczenia czasu
posiadania służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przez poprzednika
prawnego do czasu posiadania służebności gruntowej o treści służebności przesyłu
lub służebności przesyłu przez uczestnika postępowania.
Ponadto skarżący powołali się na konieczność wykładni przepisów
umożliwiających uwzględnienie zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu w
związku z art. 21 Konstytucji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie
być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.
Konstrukcja takiego zagadnienia powinna odpowiadać wymogom
zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z 9
maja 2006 r., V CSK 75/06). W konsekwencji dopuszczalne jest przedstawianie
zagadnień (pytań) prawnych wyłącznie „do rozstrzygnięcia”, a nie „do
uzupełnienia”. Pytanie takie, zaczyna się zawsze od partykuły pytajnej „czy”.
Oznacza to, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, dokonuje się przez wybór
towarzyszącej mu odpowiedzi (postanowienie SN z 13 kwietnia 2000 r., III CZP
2/00). Przedstawione przez skarżących zagadnienie prawne tego wymagania nie
spełnia.
Co więcej, skarżący nie przedstawili w zasadzie żadnego uzasadnienia tak
ujętego zagadnienia. Nie przytoczyli argumentów wskazujących na istnienie co do
niego poważnych wątpliwości prawnych, nie przedstawili poglądów orzecznictwa
I CSK 273/26
3
i doktryny, nie wskazali na możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje
jurydyczne stojące za nimi.
Ponadto treść zagadnienia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nie ma
ono charakteru uniwersalnego, gdyż odnosi się bezpośrednio od stanu faktycznego
sprawy i sytuacji wnioskodawców.
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta
polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
wskazali nawet przepisów, których wykładni się domagają. Nie przytoczyli
poglądów orzecznictwa i doktryny, możliwych rozbieżnych interpretacji prawnych i
racji jurydycznych stojących za każdą z nich. Uzasadnienie wniosku sprowadza się
w tym zakresie do przywołania fragmentów dwóch orzeczeń: Trybunału
Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy miał przy tym na uwadze, że skarżący podnieśli wątpliwości
co do zgodności z Konstytucją przepisów, które stanowiły podstawę prawną
zaskarżonego postanowienia. W tym kontekście istotne jest, że wyrokiem z 2
grudnia 2025 r., P 10/16, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 292 w zw. z art. 285
§ 1 i 2 k.c., rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę
przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051-3054 ustawy –
Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej
I CSK 273/26
4
treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w
związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. Wyrok ten nie może jednak wpływać
na ocenę zasadności wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ponieważ skarżący nie oparli skargi na przepisach uznanych przez Trybunał za
niezgodne z Konstytucją. Sformułowali bowiem w skardze jedynie zarzuty
naruszenia art. 172 § 2 w zw. z art. 176 § 1 w zw. z art. 3054 k.c.
Nie wyklucza to oczywiście wniesienia przez skarżących skargi o
wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu
Okręgowego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 4011 w zw. z art. 13 § 2
k.p.c. Ocena dopuszczalności skargi wymaga jednak w okolicznościach sprawy
wnikliwej analizy istniejącego w tym zakresie orzecznictwa (zob. w szczególności,
stanowiącą zasadę prawną, uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 17 grudnia
2009 r., III PZP 2/09, OSNC 2010, nr 10, poz. 103, oraz wyrok TK z 3 grudnia
2025 r., SK 17/18, OTK-A 2026, poz. 14).
Według Sądu Najwyższego, nie ma także innych przyczyn uzasadniających
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(D.Z.)
[SOP]
