I CSK 2715/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
14 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.M. i E.M.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
z 12 stycznia 2024 r., IV Ca 454/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku w W. na rzecz M.M. i E.M. po 1 350
złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu
niniejszego postanowienia.
[wr]
UZASADNIENIE
Pozwany Bank w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego
Warszawa-Praga w Warszawie z 12 stycznia 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do
rozpoznania uzasadnił wystąpieniem istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c.), tj.: 1) związanego z wykładnią art. 3851 § 1 zd. drugie k.c. w związku z
art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 oraz art. 3852 § 2 k.c. w związku z motywem
dwudziestym pierwszym dyrektywy 93/13 i sprowadzającego się do odpowiedzi na
I CSK 2715/24
2
pytanie, czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w
umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych
nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)
warunki umowne, prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro
klauzule ryzyka walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie
stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?; 2) związanego z
wykładnią art. 69 ust. 3 pr.bank. i sprowadzającego się do odpowiedzi na pytanie,
czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty denominowane lub
indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania spłaty rat kapitałowo-
odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty
kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej powołanego art. 69 ust. 3
pr.bank., wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego ustawodawcy,
uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub indeksowane do waluty
innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro
dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo- odsetkowej albo dokonanie
przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio
w walucie, do której denominowany lub indeksowany jest kredyt, prowadzi do
skutecznego spełnienia świadczenia wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego
w postaci umowy kredytu oraz zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy,
bez konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji
walutowych wpłacanych przez kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta
krajowa?; 3) związanego z wykładnią art. 3851 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1
dyrektywy 93/13 oraz w związku z motywem dwudziestym pierwszym dyrektywy
93/13 i sprowadzającego się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku uznania
w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie o kredyt indeksowany do
waluty obcej klauzul odnoszących się do indeksacji kredytu kursem waluty obcej za
niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne i w konsekwencji przyjęcia upadku
umowy jako konsekwencji wyeliminowania z niej mechanizmu indeksacji, kierując
się zasadą utrzymania umowy w mocy oraz mając na uwadze postulat
przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on
w przypadku braku nieuczciwych warunków umownych, prawidłowe jest odwołanie
I CSK 2715/24
3
się, jako do podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych
wyrażonych w walucie polskiej, do stawki referencyjnej WIBOR, skoro w umowie
wiążącej strony stawka ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do
kredytów nieindeksowanych, wyrażonych w walucie polskiej?
Skarżący wskazał także na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) tj.: art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, art. 6 ust. 1
dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c.,
art. 3852 k.c. oraz art. 69 ust. 3 pr.bank.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie M.M. i E.M. wnieśli o
wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne nie czynią
zadość wymogom stawianym istotnym zagadnieniom prawnym w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania. W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem, że
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie. Stanowisko to odzwierciedla dominujący w orzecznictwie
Sądu Najwyższego pogląd, że w przypadku umowy kredytu indeksowanego
kursem CHF, po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych, nie jest możliwe
utrzymanie takiej umowy w mocy.
Utrwalone zostały dotychczasowe poglądy orzecznicze, że wyeliminowanie
abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy
kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego
według stawki LIBOR (zob. wyroki SN: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22;
z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22;
z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22). Niemożliwe jest także zastosowanie stawki
referencyjnej WIBOR (zob. wyrok SN z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22
i postanowienia SN: z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 2707/22; z 2 czerwca 2023 r.,
I CSK 2715/24
4
I CSK 4115/22, i z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4216/22). Czy też, że
niedopuszczalne jest zastosowanie art. 358 § 2 k.c. w celu uzupełnienia umowy
kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (zob. m.in. wyroki SN:
z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22;
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest też pogląd, że
zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej
klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych
kształtujące mechanizm indeksacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy
(zob. np. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r.,
I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20;
z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22,
i z 4 czerwca 2024 r., II CSKP 1213/22).
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się również na temat ścisłego
powiązania klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadu walutowego. Klauzula
ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej
przeliczenie zobowiązań stron celem ustalenia wysokości ich świadczenia. Z kolei
klauzula spreadowa nie ma racji bytu w umowie, w której nie zastosowano
mechanizmu przeliczeniowego i wynikającej z niego narażenia konsumenta na
ryzyko kursowe. W konsekwencji klauzule te składające się na przyjęty w umowach
kredytowych mechanizm przeliczeniowy są ze sobą ściśle powiązane, a ich
rozszczepienie byłoby zabiegiem sztucznym (zob. wyroki SN: z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22; z 8 listopada 2023 r., II CSKP 2099/22; z 7 lutego 2024 r.,
II CSKP 1045/22; z 21 lutego 2024 r., II CSKP 225/23).
Wejście w życie „ustawy antyspreadowej” także nie wpłynęło też na ocenę
abuzywności postanowień we wcześniej zawartych umowach kredytu i ich
konsekwencji dla bytu tych umów (zob. np. wyrok SN z 11 grudnia 2019 r.,
V CSK 382/18). Abuzywności poszczególnych klauzul zawartych w umowie kredytu
nie wyeliminowało zatem wprowadzenie w 2011 r. ust. 3 do art. 69 ustawy Prawo
bankowe, w wyniku czego kredytobiorcy posiadający umowy o kredyt
denominowany lub indeksowany do waluty obcej uzyskali możliwość dokonywania
spłat rat kredytu w tej walucie. Ta nowelizacja miała na celu wyeliminowanie
I CSK 2715/24
5
tzw. spreadów bankowych, a nie zmiany istoty umowy kredytowej. Innymi słowy,
nie doszło do przekształcenia takiej umowy w umowę o kredyt walutowy
(zob. wyrok SN z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga
wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia
zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają
poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli
podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 15 kwietnia
2021 r., IV CSK 617/20).
Skarga kasacyjna powyższych kryteriów nie spełnia. Skarżący odwołując
się do kilku przepisów wymagających wykładni z uwagi na zgłaszane i wywołujące
rozbieżności w orzecznictwie, powinien przedstawić odrębne uzasadnienie dla
każdego z nich. Pozwany sporządził natomiast jedno wspólne uzasadnienie.
Przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa ma na celu
analizę konkretnych przepisów i do tego się ogranicza, a więc nie polega na
jednoczesnej wykładni kilku przepisów i poszukiwaniu na tej podstawie określonej
normy prawnej, która mogła albo nie mogła zostać zastosowana
w zindywidualizowanej sprawie objętej skargą kasacyjna (zob. postanowienie SN
z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22). Wykładnia wskazanych przez skarżącego
przepisów częściowo odpowiada również zakresowi przedstawionych zagadnień
prawnych, do których Sąd Najwyższy odniósł się wyżej.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6
I CSK 2715/24
6
w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Mariusz Łodko
[wr]
[SOP]
