I CSK 2708/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
24 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 24 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Ł.P., H.P. i J.S.
przeciwko syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej
w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 7 lutego 2024 r., I ACa 2351/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
I CSK 2708/24
2
1. Wyrokiem z 20 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził
od pozwanej Bank spółki akcyjnej z siedzibą w W. łącznie na rzecz powodów H.P. i
Ł.P.: kwotę 3.401,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 23 lutego
2021 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 27.337,98 franków szwajcarskich wraz z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 23 lutego 2021 r. do dnia zapłaty (pkt I);
ustalił nieistnienie pomiędzy powodami H.P., Ł.P. i J.S. a pozwaną stosunku
prawnego kredytu wynikającego z bliżej określonej umowy kredytu z 28 stycznia
2008 r. (pkt II); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt III) oraz rozstrzygnął
o kosztach procesu (pkt IV).
2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem
częściowym z 7 lutego 2024 r. oddalił apelację w części dotyczącej rozstrzygnięcia
w przedmiocie żądania ustalania nieważności umowy zawartego w punkcie II
zaskarżonego wyroku.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie
występuje potrzeba wykładni przepisów art. art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144
ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe oraz
art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 Prawa
upadłościowego. Ponadto skarżący stwierdził, że w sprawie występuje następujące
istotne zagadnienie prawne: Czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy
o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego
(indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko
upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawa „o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego
i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1
pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego
do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,
odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu
określonego ustawa?
I CSK 2708/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod
kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989
k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.
Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie
do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
5. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.
uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
6. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie
problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe
z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia
stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do
I CSK 2708/24
4
którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność,
która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte
z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Sąd Najwyższy uznał,
że powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej wykładni powołanych
regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 Prawa
upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego
rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...) o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań
z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest
sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie
stwarza bowiem zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia
procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.
Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania
art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten argument,
że w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.
7. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni
wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało
sformułowane rozważane zagadnienie.
8. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy, jak sformułowane
przez skarżącego w niniejszej sprawie, były już wielokrotnie przedmiotem
wypowiedzi Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia:
z 2 kwietnia 2025 r., I CSK 2578/24; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z dnia
15 kwietnia 2025 r., I CSK 531/25; z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25;
z 11 czerwca 2025 r., I CSK 3309/24; z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24;
z 20 sierpnia 2025 r., I CSK 1508/25; z 10 września 2025 r., I CSK 134/25;
z 10 września 2025 r., I CSK 239/25; z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25,
do których szczegółowych uzasadnień wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych
powtórzeń.
I CSK 2708/24
5
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
11. W związku z wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną po upływie
terminu, o kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono.
(G.N.-J.)
[SOP]
