I CSK 257/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
27 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.R.
przeciwko Bankowi w W.
o ustalenie nieważności umowy i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 9 września 2024 r., I ACa 179/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Banku w W. na rzecz E.R. 5 400 zł (pięć tysięcy
czterysta złotych) kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
a.w.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 23 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie
Trybunalskim umorzył postępowanie w zakresie stwierdzenia, że umowa o kredyt
hipoteczny bliżej opisana zawarta 14 sierpnia 2008 r. pomiędzy powódką E.K.
(obecnie R.) a pozwanym Bank1 S.A. spółka akcyjna […] z siedzibą w W. –
I CSK 257/25
2
poprzednikiem prawnym Banku z siedzibą w W., wykonującym działalność
gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Bank3 z siedzibą w W.
jest nieważna w całości (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powódki bliżej
określoną kwotę wyrażoną w polskich złotych z roszczeniem odsetkowym bliżej
określonym (pkt 2), zasądził od pozwanego na rzecz powódki bliżej określoną
kwotę wyrażoną we frankach szwajcarskich z roszczeniem odsetkowym bliżej
określonym (pkt 3), a także zniósł wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami
postępowania (pkt 4).
Wyrokiem z 9 września 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
pozwanego (pkt I) i zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania
apelacyjnego (pkt II). Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiódł
pozwany, zaskarżając je w całości. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, skarżący wskazywał, że w sprawie wystąpiły istotne zagadnienia
prawne związane z wykładnią art. 3851 § 1 zd. drugie k.p.c. w związku z art. 4
ust. 2 Dyrektywy 93/13 oraz art. 3852 § 2 k.c. w związku z motywem dwudziestym
pierwszym powołanej dyrektywy, art. 3851 § 2 k.c. w związku z art. 6
ust. 1 Dyrektywy 93/13 oraz w związku z motywem dwudziestym pierwszym
powołanej dyrektywy, a także z wykładnią art. 69 ust. 3 Prawa bankowego –
koncentrujące się wokół prawidłowości kwalifikowania klauzuli ryzyka kursowego
jako niedozwolonego postanowienia umownego, możliwości zastąpienia klauzul
indeksacyjnych odwołaniem się do stawki referencyjnej WIBOR, a także wpływu
przyznania kredytobiorcom możliwości spłaty rat bezpośrednio w walucie obcej na
ocenę skuteczności zobowiązania łączącego strony.
Skarżący zaznaczył też, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, a to przepisów: art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13, art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13,
art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c. oraz
art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, art. 3531 k.c.
W odpowiedzi na skargę kasacyną powódka wniosła o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 257/25
3
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega,
co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego
wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Analiza skargi kasacyjnej w odniesieniu do przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. wskazuje, że skarżący nie sporządził w sposób prawidłowy
uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym zakresie. Pomimo
wskazania szeregu przepisów, które, zdaniem skarżącego, wymagają dokonania
I CSK 257/25
4
wykładni, co powinno wiązać się z odrębnym uzasadnieniem dla każdego z nich,
skarżący sporządził tylko jedno wspólne uzasadnienie, z którego dodatkowo
wynika, że TSUE wypowiedział się już obszernie odnośnie do wykładni tych
przepisów. Również orzecznictwo Sądu Najwyższego usunęło jakiekolwiek
wątpliwości, mogące powstać w związku ze stosowaniem wyżej wymienionych
przepisów, i obecnie pozwala na klarowną ich interpretację.
Uzasadnienie wniosku zawierało zatem jedynie subiektywne poglądy
skarżącego powiązane z problematyką umów w przedmiocie kredytów
indeksowanych do waluty obcej. W związku z ugruntowaną linią orzeczniczą nie
mogły one przyczynić się do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z kolei istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie,
którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne
powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności
mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd
ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),
a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym
wymaganiom. Przede wszystkim, skoro sam skarżący łączy stawiane zagadnienia
prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) z wątpliwościami i rozbieżnościami
w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), w istocie przyznaje, że zagadnienia te
nie są nowe i były już analizowane w orzecznictwie. Sam zaś przedstawia jedynie
swoją wizję, mimo ewidentnie ukształtowanej linii orzeczniczej, odnoszącej się
wyraźnie do zagadnień podobnie sformułowanych.
Sąd Najwyższy przyjął bowiem, że niedozwolone są postanowienia umowne
pozostawiające możliwość ustalenia kursu CHF, a tym samym wysokości
świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej z nich; takie postanowienie umowne
I CSK 257/25
5
uznawane jest za niedopuszczalne w każdej sytuacji (zob. np. wyroki SN:
z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134;
z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17;
z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Analogicznie
oceniane są przez Sąd Najwyższy klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu
indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej, jako określające główne
świadczenie stron (zob. np. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17;
z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 2 czerwca
2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; podobnie
w orzecznictwie TSUE zob. wyroki: z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler
i Káslerné Rábai, pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei, pkt 54;
z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove, pkt 33; z 20 września 2017 r., C-186/16,
Andriciuc i in., pkt 35; z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai, pkt 48; z 3 października
2019 r., C-260/18, Dziubak, pkt 44).
Wyrażane w przytoczonych powyżej orzeczeniach poglądy znalazły pełne
odzwierciedlenie w uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, OSNC 2024 nr 12, poz. 118, str. 1), która
jednoznacznie przesądziła, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Konsekwencją uznania postanowienia umownego za bezskuteczne jest
działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie
(zob. np. uchwała SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56).
W orzecznictwie przyjmuje się jednocześnie, że w sytuacji, gdy eliminacja
niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji
regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści
I CSK 257/25
6
praw i obowiązków stron, nie można przyjąć, iż strony pozostają związane
pozostałą częścią umowy (zob. wyroki SN: z 1 czerwca 2022 r., II CSKP 364/22;
z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22).
Sąd Najwyższy odrzuca ponadto, zasugerowaną w skardze kasacyjnej,
możliwość odwołania się – w celu określenia oprocentowania kredytu utrzymanego
jako złotowy – do stawki referencyjnej WIBOR (zob. wyrok SN z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22, postanowienia SN z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 2707/22;
z 2 czerwca 2023 r., I CSK 4115/22; z 6 października 2023 r., I CSK 5310/22).
W pozostałym zakresie podawana przez skarżącego argumentacja stanowi wprost
polemikę z poglądami wyrażanymi zarówno przez Sądy meriti, jak i Sąd Najwyższy,
dodatkowo wsparte stanowiskiem TSUE.
Wobec powyższego nie można przyjąć, że wskazane przez skarżącego
kwestie stanowią istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy nie znajduje także nowych argumentów, mogących świadczyć
o potrzebie ponownego rozważenia obecnego stanowiska.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4
pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie.
a.w.
[a.ł]
