I CSK 2448/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
10 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 10 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.R.
przeciwko M.R.1
o ustanowienie rozdzielności majątkowej,
na skutek skargi kasacyjnej M.R.1
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 9 stycznia 2025 r., VI Ca 682/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanej M.R.1 od wyroku Sądu
Okręgowego w Warszawie z 9 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
I CSK 2448/25
2
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje
prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to
twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 14
lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z 26 kwietnia 2006 r., II CZ
28/06, z 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej
nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu z 14 stycznia
2026 r., I CSK 2142/25, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r.,
IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo).
W ocenie skarżącej jej skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona,
ponieważ „Sąd Okręgowy w Warszawie w sposób rażący naruszył wskazane
powyżej w petitum tak przepisy postępowania, jak i przepisy prawa materialnego
I CSK 2448/25
3
przyjmując, iż w niniejszej sprawie wystąpiły „ważne powody” uzasadniające przede
wszystkim orzeczenie o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej
pomiędzy M.R. a M.R.1, a nadto ustalenie jej z dniem wniesienia powództwa, tj. 9
września 2022 roku.”
Skarżąca wskazała także, że Sąd pierwszej instancji pominął wnioski
dowodowe zgłoszone przez stronę pozwaną, w szczególności podstawowy
i nadrzędny wniosek o zobowiązanie powoda do wskazania posiadanych
rachunków bankowych oraz przedłożenia ich wyciągów, uznając je za nieprzydatne
z uwagi na całkowite podzielenie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska
pozwanej i oddalenie powództwa w całości. W ocenie skarżącej Sąd drugiej
instancji, dokonując radykalnej zmiany wyroku w tej szczególnej sytuacji
uprawniony był do uzupełnienia postępowania dowodowego, przede wszystkim
przez dopuszczenie dowodu z dokumentów bankowych powoda niezbędnych do
wykazania wyprowadzania przez powoda środków pieniężnych i ustalenia zakresu
tego wyprowadzania, czego zaniechanie skutkowało pozbawieniem strony
pozwanej możliwości wykazania zasadności jej twierdzeń i doprowadziło do
naruszeń w zakresie przeprowadzonej inicjatywy dowodowej mającej istotny wpływ
na wynik sprawy.
Ponadto zdaniem skarżącej Sąd drugiej instancji w ramach zasady iura novit
curia w żadnym zakresie nie wziął pod uwagę niezgodności postępowania
z zasadami współżycia społecznego, w zakresie zgłoszonego przez powoda
żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy stronami od daty
wniesienia powództwa, w sytuacji, gdy takie roszczenie w sytuacji faktycznej,
w jakiej znalazły się strony, a zwłaszcza pozwana i małoletnie dzieci stron stanowiło
realne zagrożenie pokrzywdzenia rodziny wskutek orzeczenia rozdzielności
majątkowej, który korzysta ze swego prawa w sposób sprzeczny z jego społeczno-
gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego, co stanowi
nadużycie prawa podmiotowego i nie powinno korzystać z ochrony (art. 5 k.c.).
Odnosząc się do argumentacji skarżącej należy zwrócić uwagę, że zgodnie
z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie określone w art. 3984 §
1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2 k.p.c., co oznacza, że
skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie
I CSK 2448/25
4
i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nawet
jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie pokrywać (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001,
Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC 2001, Nr 10, poz. 157;
z 10 stycznia 2003 r. V CZ 189/02; z 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07; z 5 kwietnia
2017 r., II CSK 688/16; z 11 kwietnia 2018 r., V CSK 547/17; z 26 kwietnia 2018 r.,
IV CSK 567/17). Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi nie może zatem
poprzestawać na prostym odwołaniu do naruszeń prawa wskazanych
w podstawach kasacyjnych, a uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących
przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się
w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie
odmienne metody argumentowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 31
stycznia 2020 r., II CSK 432/19; z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; i z 18 kwietnia
2012 r., I CSK 520/11).
Okoliczność nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentów bankowych
powoda niezbędnych do wykazania wyprowadzania przez powoda środków
pieniężnych i ustalenia zakresu tego wyprowadzania pozostaje bez wpływu na
rozstrzygnięcie w zakresie ustanowienia rozdzielności majątkowej, zwłaszcza, że
Sąd drugiej instancji fakt zatajania oszczędności przez powoda i dokonywania
przez niego samodzielnych zakupów ustalił. Kwestia zakresu tych rozporządzeń ma
znaczenie przy podziale majątku wspólnego, co nie było przedmiotem
postępowania. Niezrozumiałe jest przy tym stwierdzenie skarżącej, że
nieprzeprowadzenie tych dowodów przez Sąd drugiej instancji (według jej
oczekiwania – z urzędu) „doprowadziło do naruszeń w zakresie przeprowadzonej
inicjatywy dowodowej mającej istotny wpływ na wynik sprawy.”
Wbrew twierdzeniom skargi Sąd Okręgowy odniósł się do kwestii zgodności
żądania pozwu z zasadami współżycia społecznego. Stwierdził, że
w przeciwieństwie do Sądu Rejonowego nie uznaje, iż takie orzeczenie jest
niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Ustalił nadto, że uwzględnienie
powództwa nie będzie w jego ocenie sprzeczne z dobrem rodziny, ponieważ na
dzień wniesienia pozwu ta rodzina już przestała istnieć, strony nie mieszkają razem
i nie tworzą wspólnego gospodarstwa. Wskazał, że pozwana może dochodzić
I CSK 2448/25
5
w procesie o rozwód świadczeń koniecznych do zaspokajania potrzeb rodziny od
powoda na podstawie art. 27 k.r.o., a świadczenie takie w kwocie 7500 zł
miesięcznie zostało zasądzone. Sąd Okręgowy ustalił także, że strony posiadają
znaczny majątek, po podziale którego pozwana z dziećmi nie pozostanie bez
środków do życia. Pozwana z dziećmi zamieszkuje wspólny dom stron, nie została
pozbawiona korzystania z domu i wszelkich udogodnień. Standard życia pozwanej
i dzieci się nie zmienił. Możliwości zarobkowe pozwanej wprawdzie są mniejsze niż
powoda (chociażby w 2021 r. pozwana osiągnęła dochód ok. 260.000 zł, a powód
ok. 850.000 zł), niemniej jednak są na tyle wysokie, iż nie ma możliwości
pokrzywdzenia pozwanej i rodziny poprzez orzeczenie rozdzielności majątkowej
między stronami. Należy wskazać, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, a uchybienia
w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych nie mogą być podstawa skargi
kasacyjnej (art. 3983 § 3 w związku z art. 39813 § 2 k.p.c.).
Konkludując, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie
przekonuje o oczywistym charakterze zarzucanych naruszeń. Skarżąca w istocie
nie zgadza się z rozumowaniem Sądu drugiej instancji, ograniczając się jednak do
przedstawienia własnej oceny rozstrzygnięcia. Poza ogólnym zanegowaniem
stanowiska Sądu drugiej instancji skarga kasacyjna, w ramach wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z jej uzasadnieniem, nie zawiera
argumentów pozwalających na przyjęcie, że w sprawie doszło do kwalifikowanego,
widocznego bez potrzeby głębszej analizy naruszenia przepisów prawa, które
prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji.
Wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego został
oddalony jako spóźniony (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 16 maja 2002 r., IV
CKN 1071/00, OSNC 2003 nr 9, poz. 120, oraz z 4 września 2002 r., I CKN 926/00,
postanowienie Sądu Najwyższego z 24 listopada 2020 r., III PK 145/19). Idąc
śladem tych orzeczeń, należy przyjąć, że pismo wniesione po terminie wskazanym
w art. 3987 § 1 k.p.c. nie wywołuje skutków odpowiedzi na skargę w zakresie
kosztów postępowania wywołanego skargą, w związku z czym wniosek
I CSK 2448/25
6
o zasądzenie kosztów tego postępowania, zawarty w piśmie określonym jako
„odpowiedź na skargę”, złożonym po upływie tego terminu, nie może być
uwzględniony.
M.L.
[SOP]
Krzysztof Wesołowski
