I CSK 2385/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
20 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku L.O.
z udziałem B.D. - następcy prawnego S.O.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej L.O.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 23 kwietnia 2024 r., II Ca 1334/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek o zasądzenie na rzecz uczestniczki kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją
I CSK 2385/26
2
w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że
w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności
o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawczyni
L.O. nie odwołała się do konkretnej przyczyny kasacyjnej. Wskazała, że w jej
ocenie skarga jest uzasadniona, ponieważ Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni
zastosowanych przepisów, a ponadto nie zrealizował funkcji procesowych sądu
odwoławczego. Wnioskodawczyni dodała, że wskazane w zarzutach skargi
kasacyjnej uchybienia w zakresie stosowania prawa mają charakter kwalifikowany
i nie podlegają różnym ocenom.
W tym kontekście należało, po pierwsze, zauważyć, że przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadnia przekonanie skarżącego, iż skarga
kasacyjna jest uzasadniona, jak również, że sąd drugiej instancji nie wywiązał się
należycie ze swoich obowiązków, lecz wykazanie, w drodze odrębnego,
jurydycznego wywodu jednej z enumeratywnie wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c.
okoliczności, o których mowa była wcześniej. Po drugie, w judykaturze wielokrotnie
podnoszono, że na etapie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd
Najwyższy bada jedynie przyczyny kasacyjne i ich uzasadnienie. Nie jest
w szczególności rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów na rzecz
merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej w podstawach kasacyjnych i ich
uzasadnieniu, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania. Podstawy kasacyjne i objęte nimi zarzuty kasacyjne stanowią odrębny
konstrukcyjnie element skargi kasacyjnej (por. art. 3984 § 1 pkt 2
i art. 3984 § 2 k.p.c.), który może podlegać ocenie dopiero po pozytywnym
przesądzeniu, że skarga kasacyjna spełnia przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania.
Odsyłanie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania do podstaw
kasacyjnych i ich uzasadnienia jest tym samym niedopuszczalne i de facto
uniemożliwia Sądowi Najwyższemu stwierdzenie istnienia przyczyn kasacyjnych.
Dotyczy to lege non distinguente każdej przyczyny kasacyjnej, w tym oczywistej
zasadności skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja
2001 r., V CZ 55/01, z dnia 23 listopada 2011 r., III UK 10/11, z dnia 29 stycznia
I CSK 2385/26
3
2014 r., II UK 451/13, z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, z dnia 4 lipca
2017 r., III CSK 64/17 i z dnia 10 maja 2018 r., I CSK 800/17).
Złożony w skardze wniosek o przyjęcie do rozpoznania nie odpowiadał tym
wymaganiom i nie stwarzał podstaw do stwierdzenia żadnej z ustawowo
określonych przyczyn kasacyjnych.
Ubocznie tylko – w kontekście zawartej we wniosku tezy o kwalifikowanej
randze zarzucanych w skardze uchybień – należało zauważyć, że w orzecznictwie
akceptuje się zastosowanie art. 5 k.c. do roszczenia o spłatę przypadającą
małżonkowi po podziale majątku dorobkowego (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 8 lutego 2018 r., II CSK 203/17 i z dnia 15 lutego 2024 r.,
I CSK 243/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). In casu, sposób
zastosowania tego przepisu w świetle wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej
zaskarżonego postanowienia i wywodów skargi nie przekraczał także w sposób
oczywisty zastrzeżonych na rzecz sądu meriti granic uznania w zakresie
stosowania klauzuli generalnej wyrażonej w art. 5 k.c. Nie prowadził tym samym do
wydania orzeczenia, którego wadliwość miałaby charakter elementarny i widoczny
prima vista, czego wymaga przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r.,
V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,
OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 1, art. 391 § 1,
art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
