I CSK 237/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
11 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa V. sp. z o. o. w W.
przeciwko Gminie B.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej V. sp. z o. o. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 11 lipca 2024 r., I AGa 58/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od V. sp. z o.o. w W. na rzecz Gminy B. 5400 (pięć
tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 15 grudnia 2022 r., VII GC 2/22, Sąd Okręgowy Białymstoku
oddalił powództwo dostawcy wykonawcy przeciwko inwestorowi o 314 391,65 zł
z odsetkami tytułem wynagrodzenia za prace zlecone przez wykonawcę.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Białymstoku
oddalił apelację dostawcy.
I CSK 237/25
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że inwestor ogłosił przetarg dotyczący dostawy
i montażu kolektorów słonecznych oraz dostawy i montażu instalacji
fotowoltaicznych. Umowa przewidywała zapłatę wynagrodzenia wykonawcy po
odebraniu ukończonego przedmiotu umowy, włączając w to dostawę urządzeń
objętych tym przedmiotem. Na etapie postępowania przetargowego i przy
zawieraniu umowy wykonawca powoływał się na zasoby podmiotów trzecich, w tym
dostawcy. W celu wykonania przedmiotu umowy wykonawca zawarł z dostawcą
umowę, na podstawie której dostawca zobowiązał się dostarczyć niezbędne
elementy do magazynu wykonawcy.
Zamawiający odebrał od wykonawcy przedmiot umowy, w tym świadczenia
dostawcy, i zapłacił wykonawcy wynagrodzenie 559 816,18 zł. Dostawca wystawił
na rzecz wykonawcy dziesięć faktur w łącznej wysokości 440 662,68 zł. Ponieważ
wykonawca świadczył także usługi na rzecz dostawcy i wystawił z tego tytułu
faktury w łącznej wysokości 126 271,03 zł, po potrąceniu pozostało 314 391,65 zł
niezapłacone przez wykonawcę. Dostawca zwrócił się do inwestora jako
zobowiązanego solidarnie z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia na rzecz
dostawcy.
Sąd drugiej instancji uznał, że warunkiem ponoszenia odpowiedzialności
przez inwestora wobec podwykonawcy jest zawarcie umowy o roboty budowlane
z wykonawcą, a następnie drugiej umowy o roboty budowlane przez wykonawcę
z podwykonawcą. Tymczasem zobowiązaniem dostawcy było dostarczenie paneli
fotowoltaicznych i innego osprzętu. Umowa wykonawcy z powodem była umową
dostawy. Dostarczone towary były kluczowym elementem wykonywanej inwestycji,
jednakże ich dostawa nie była pracami budowlanymi. Samo dostarczenie
materiałów koniecznych do wykonania obiektu budowlanego nie uzasadnia
przyjęcia że dostawca wykonał prace budowlane.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
dostawca wskazał na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne:
1) czy na podstawie art. 6471 § 1 i 2 k.c. inwestor odpowiada solidarnie
z wykonawcą za zapłatę ceny dostarczonych i zamontowanych materiałów lub
urządzeń, jeżeli ich montaż składa się na całość przedmiotu umowy o roboty
I CSK 237/25
3
budowlane, wobec czego bez tych materiałów łub urządzeń umówiony rezultat
umowy o roboty budowlane nie mógłby zostać osiągnięty, a materiały te lub
urządzenia wskazane zostały w pisemnej umowie o roboty budowlane między
inwestorem i wykonawcą wraz ze wskazaniem osoby sprzedawcy lub dostawcy;
2) czy warunkiem objęcia roszczeń dostawcy lub sprzedawcy ochroną
z art. 6471 § 1 k.c. jest, aby materiały lub urządzenia były rzeczami oznaczonymi co
do tożsamości lub wyprodukowanymi dla indywidualnych potrzeb inwestora,
a także na potrzebę wykładni art. 6471 § 1 k.c. w związku z art. 647 k.c., tj.
czy w rozumieniu tych przepisów „podwykonawcą", objętym ochroną gwarancyjną
ze strony inwestora, jest także osoba, która na podstawie umowy sprzedaży lub
dostawy dostarczyła wykonawcy istotne, kluczowe dla wykonania umowy o roboty
budowlane materiały lub elementy, choć sama ich nie wbudowała (nie
zamontowała).
Skarżący powołał się również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w
postaci naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 405 i 410 k.c. i uznanie, że
dostawca nie może dochodzić roszczenia od zamawiającego w oparciu o wskazane
wyżej przepisy, chociaż inwestor nie udowodnił zapłaty na rzecz wykonawcy, a tym
samym jest bezpodstawnie wzbogacony.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżący ten sam problem przedstawił jednocześnie jako zagadnienie
prawne oraz potrzebę wykładni przepisu prawnego. Potrzeba wykładni przepisu
prawa zachodzi, gdy zakres jakiegoś pojęcia w przepisie nie jest jasny. Natomiast
zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. tym się różni od
potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), że nie
sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie prawnym. Zagadnienie
prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu
faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy regulujących odrębne
kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle wzajemnej relacji dwóch
przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje się je niezależnie.
Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni niejasnego przepisu
I CSK 237/25
4
powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już wyłożonych
przepisów.
W umowie z 22 sierpnia 2018 r., zawartej w trybie zamówienia publicznego,
wskazano, że przedmiotem zamówienia jest dostawa i montaż kolektorów
słonecznych oraz dostawa i montaż instalacji fotowoltaicznych. Wbrew stanowisku
skarżącego nie został on wymieniony w umwie inwestora jako podwykonawca,
a jedynie został wskazany wśród podmitów, z których zasobów zamierza korzystać
wykonawca. Podwykonawców dotyczył kolejny zapis w umowie i powodowy
dostawca nie został w nim wymieniony. Dostawcy nie można uznać za
podwykonawcę choćby z uwagi na treść umowy dostawy z 16 października 2018 r.,
w której wskazano, że miejscem dostawy będzie magazyn wykonawcy, tak więc
dostawa nie miała nastąpić na plac budowy.
Nie tylko litera, lecz także ratio legis przepisów chroniących podwykonawców
przemawiają przeciwko rozciąganiu tej ochrony na dostawców. Dostawca
wykonawcy robót budowlanych ma wiele możliwości zabezpieczenia zapłaty
należnej mu od wykonawcy ceny. Przede wszystkim może uzależnić wydanie
rzeczy od zaofiarowania pełnej ceny (art. 488 k.c.), chyba że umówi się inaczej.
Umowa o roboty budowlane też jest umową wzajemną, lecz natura świadczenia
wykonawcy robót uniemożlwia ich jednorazowe spełnienie w zamian za
świadczenie pieniężne zamawiającego. Rezultat robót budowlanych w miarę ich
postępu staje się częścią składową nieruchomości (art. 48 k.c.), którą
podwykonawca nie włada. Natomiast powodowy dostawca zmontował poza placem
budowy szereg urządzeń w większą całość, która jednak nadal stanowiła rzecz
ruchomą (rezultat umowy o dzieło). Dopiero po zamontowaniu jej w terenie przez
wykonawcę stała się częścią nieruchomości zamawiającej gminy.
W niniejszej sprawie nie zachodzi wiec potrzeba wykładni art. 6471 § 1
w zw. z art. 647 k.c. lub potrzeba rozstrzygania zagadnień związanych z tymi
przepisami.
Ponadto sądy meriti rozpoznały sprawę w oparciu o art. 6471 k.c., zamiast na
podstawie art. 143b-143d Prawa zamówień publicznych z 2004 r. Skarżący nie
zarzucił jednak naruszenia przepisów P.z.p., a ponadto w świetle ustalonego stanu
I CSK 237/25
5
faktycznego i tak nie zachodziły określone w tych przepisach podstawy do
bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia dostawcy przez gminę.
Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżący upatruje w wykluczeniu
oceny roszczenia dostawcy na podstawie art. 405 k.c., mimo że pozwany inwestor
nie udowodnił zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcy. Artykuł 405 k.c. nie
może być stosowany w stosunku prawnym uregulowanym umową, w tym
przypadku umową inwestora z wykonawcą. Jeżeli inwestor rzeczywiście nie
zapłacił wykonawcy, to dostawca może uzyskać zajęcie wierzytelności wykonawcy
przeciwko inwestorowi (np. na podstawie art. 747 pkt 1 k.p.c.) i w oparciu o to
zajęcie żądać od gminy zapłaty na swoją rzecz.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. inwestorowi przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
