I CSK 2334/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
26 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa S.P. i J.P.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 17 stycznia 2025 r., VI ACa 4307/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej;
2) zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów
tytułem kosztów postępowania kasacyjnego po 1350 (tysiąc
trzysta pięćdziesiąt) złotych, z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z 17 stycznia 2025 r., oddalającego apelację
pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanego w sprawie o
zapłatę. Zaskarżył w niej wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz
przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 2334/25
2
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co
najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak
więc, nie w każdej sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na
błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być
przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew
obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu
I CSK 2334/25
3
Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy
wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych
dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 k.p.c.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega,
co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu
Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob.
postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r.,
I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
I CSK 2334/25
4
W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej wymienionych
przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W szczególności w licznych
wypowiedziach judykatury wyjaśniane były zarówno przesłanki uznania
postanowień umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej za abuzywne, jak
i kwestia dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez zastąpienie
wyeliminowanych z niej postanowień abuzywnych innymi postanowieniami (m.in.
uchwała składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021,
Nr 9, poz. 56; uchwała SN z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6,
poz. 40; wyroki TSUE: z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna
Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r.,
C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu Najwyższego:
z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20; z 16 września
2021 r., I CSKP 166/21; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13 kwietnia 2022 r.,
II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego 2024 r.,
I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii
niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2 k.c. dla uzupełnienia umowy
kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (zob. wyroki SN: z 8 listopada
2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22; postanowienie SN
z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22), a także odróżnienia i wzajemnego związku
klauzul spreadowych i klauzul ryzyka walutowego (zob. wyroki SN: z 13 kwietnia
2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,
poz. 45.; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r.,
II CSKP 722/22).
W orzecznictwie wskazano również, że nie można przyjąć, aby postanowienia
umowy kredytowej odsyłające do kursu stosowanego przez bank były
odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów
walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (zob.
postanowienie SN z 21 grudnia 2023 r., I CSK 5177/22). Wielokrotnie wyjaśniano
również wątpliwości dotyczące wykładni pojęcia interesu prawnego jako przesłanki
powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (zob. wyroki SN: z 9 lutego
2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r., III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r.,
II CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP 64/21; postanowienie SN z 12 lutego
I CSK 2334/25
5
2021 r., IV CSK 423/20). Odnoszono się również do skutków wejścia w życie
art. 69 ust. 3 Prawa bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych,
waloryzowanych do waluty obcej (zob. wyroki SN: z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r.,
II CSKP 285/22; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B,
poz. 20; postanowienie SN z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23).
Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności
utrzymania umowy w mocy jako oprocentowanej według stawki WIBOR (zob.
wyroki SN: z 23 stycznia 2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22;
z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego
rozstrzygnięto już, że: klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne
świadczenie kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21;
z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu),
określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki
przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi
swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych
postanowień umownych (zob. wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21;
z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21); jeśli postanowienia stanowiące klauzule
indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że są z mocy samego prawa dotknięte
bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on
świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci skuteczność
z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli
eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej
deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się
odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają
związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki SN: z 27 lipca 2021 r.,
V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r.,
II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie umowy o charakterze
zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to za jej całkowitą
nieważnością (zob. wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18); oceny czy
postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili
zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17).
I CSK 2334/25
6
Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w kontekście
standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku informacyjnego
(zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto również, iż
spełnienie świadczenia, którego wysokość została określona na podstawie
abuzywnych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień cechy
abuzywności ani nie sprawia, że ocena ich abuzywności staje się bezprzedmiotowa
(zob. wyrok SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).
Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale
pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.
(III CZP 25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych
(również nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze
kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących
wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).
O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy,
ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych. W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej
sprawie nie występowały szczególne okoliczności przemawiające za ustaleniem
wyższej stawki wynagrodzenia. Wskazać bowiem należy, że pełnomocnik powodów
oprócz sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę, nie wykazał w żadnej
mierze, w czym ma przejawiać się, że jego nakład pracy wymaga podwyższenia
wynagrodzenia. Po drugie, odpowiedź na skargę sporządzona przez
profesjonalnego pełnomocnika liczy nieco ponad cztery strony, z której pierwsza
to wskazanie sądu, do którego jest adresowania, wraz z wymienieniem stron,
a pozostałe trzy strony to uzasadnienie, które w przeważającej części stanowi
przytoczenie przepisów i orzecznictwa.
I CSK 2334/25
7
(M.T.)
[SOP]
