I CSK 2311/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
17 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.L.
przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 22 grudnia 2023 r., X Ga 601/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 2700 zł (dwa
tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
obowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 22 grudnia 2023 r., Sąd Okręgowy w Poznaniu, w sprawie z
powództwa M.L. przeciwko E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P., o
zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań -
Stare Miasto w Poznaniu z 26 maja 2023 r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o
kosztach postępowania (pkt 2).
2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona
I CSK 2311/24
2
pozwana, zaskarżając wyrok w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
I CSK 2311/24
3
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą
powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III
CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
I CSK 2311/24
4
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
9. W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wyżej wymienione
przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przesłanka wymieniona w art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie została należycie uzasadniona. W uzasadnieniu wniosku o
przyjęcie skargi skupiono się bowiem na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Odnosząc się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący wskazał, że:
„zagadnienie prawne, o którym mowa powyżej sprowadza się do ustalenia zakresu,
w jakim dobra wiara nabywcy wierzytelności powinna być chroniona kosztem
podważenia skuteczności pactum de non cedendo, a tym samym podważenia
reguły pacta sunt servanda - i ma kilka aspektów.” W kontekście tak
skonstruowanego twierdzenia, nie można ustalić zagadnienia prawnego
sformułowanego przez skarżącego (nie można się w tym przypadku odnosić do
podstaw kasacyjnych – tym bardziej, że zostały one określone w trzech punktach).
Zatem stwierdzenie „o którym mowa powyżej” nie daje podstaw do ustalenia o jakie
zagadnienie chodzi.
Odnosząc się natomiast do „ustalenia zakresu, w jakim dobra wiara nabywcy
wierzytelności powinna być chroniona”, należy wskazać, że (zob. wyrok SN z 14
lutego 2025 r., II CSKP 1581/22) zgodnie z art. 514 k.c. jeżeli wierzytelność jest
stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez
zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera
wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu
wiedział. Regulacja ta chroni uczciwego nabywcę wierzytelności, pozostającego w
dobrej wierze. Umowna klauzula zakazująca przelewu jest skuteczna względem
nabywcy tylko wtedy, kiedy samo pismo, w którym stwierdzona została
wierzytelność, zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, albo kiedy nabywca o tym
zastrzeżeniu wiedział, to znaczy powziął o nim informację mimo braku tego rodzaju
pisemnej wzmianki. Dokonując wykładni zawartego w art. 514 k.c. pojęcia
I CSK 2311/24
5
"stwierdzenie wierzytelności pismem", należy podnieść, że chodzi tu o każdy
dokument pisemny stwierdzający istnienie wierzytelności objętej cesją (funkcja
dowodowa tego dokumentu) oraz dostatecznie identyfikujący ją pod względem
przedmiotowym i podmiotowym (funkcja identyfikacyjna dokumentu).
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(R.N.)
[SOP]
