I CSK 2281/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
17 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.K.
przeciwko Bank S.A. w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 stycznia 2024 r., I ACa 1584/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank S.A. w W. na rzecz A.K. 5400 (pięć tysięcy
czterysta) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie
tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 19 lipca 2022 r., I C 240/21, Sąd Okręgowy w Koszalinie
zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowego kredytobiorcy 244 173,13 zł
z odsetkami i w pozostałym zakresie oddalił powództwo.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Szczecinie
oddalił apelację banku.
I CSK 2281/24
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że powodowie zawarli z bankiem umowę kredytu
waloryzowanego kursem CHF. W umowie wskazano, że kredyt został udzielony na
180 miesięcy. Kwota kredytu w CHF miała zostać wypłacona wg. kursu kupna
dewiz dla CHF zgodnie z Tabelą kursów obowiązujących z Banku. Spłata rat
kapitałowo-odsetkowych dokonywana miała być w złotych po uprzednim
przeliczeniu rat według wg kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z Tabelą
Kursów obowiązująca w Banku w dniu spłaty.
Banku wypłacił kredyt w wysokości 200 000 zł, co stanowiło 85 778,01 CHF.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że w sprawie ziściły się wszystkie przesłanki z
art. 3851 § 1 k.c., obligujące go do stwierdzenia niedozwolonego charakteru
kwestionowanych postanowień umowy. Bank wprowadzając do umowy nieuczciwe
klauzule umowne wykorzystał niewiedzę kredytobiorców, brak ich doświadczenia
jako konsumentów, wywołał błędne przekonanie, że kredyt jest atrakcyjny i
korzystny dla nich. Klauzule przeliczeniowe zostały zaprojektowane w sposób
rażąco niesymetryczny, zabezpieczając głównie interesy Banku i jednocześnie
godząc w interes powodów jako kredytobiorców. Ze względu na niedozwolone
klauzule umowa w całości jest nieważna i spłaty kredytobiorcy były świadczeniem
nienależnym, podlegającym zwrotowi.
Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na następujące zagadnienia prawne:
1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu
postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania
postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest
ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany
przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.
41 pr.weksl. lub art. 56 w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. ze
wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie
analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna
norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego
NBP;
I CSK 2281/24
3
2) czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie
z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z: dnia zawarcia umowy,
dnia powstania sporu czy dnia orzekania
3) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej
jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych
zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie
zawierała tego abuzywnego postanowienia;
4) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który
znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej
Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na
potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie
kredytu;
5) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty
obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula
kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie
oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie
prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
pozwany bank wskazał również, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni art. 3851
§ 1 i 2 k.c. i ustalenia, czy w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie
banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy
konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami, abuzywna jest wówczas
wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka
szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj.
Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że wysokość
zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni
obowiązywania umowy wartości waluty obcej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 2281/24
4
Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP
25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po
usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu
drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych
ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu
indeksowanego do waluty obcej. W orzecznictwie jest utrwalona teza
o niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie
przez bank.
Kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4
pr.bank. wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych w
okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu. Istotne jest tu jednak to,
iż nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną
ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za
niedozwolone. Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako
współokreślające wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne
świadczenie kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1
k.c., lecz tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w
sposób jednoznaczny. Utrwalona jest rozszerzająca wykładnia tego warunku jako
obejmującego nie tylko tekst warunku (jest jasne, co znaczy stosowanie kursu
ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby
I CSK 2281/24
5
odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe
zasady ustalania kursu tak, aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej
chwili.
Problemów prawnych nie budzi też to – wobec treści art. 3851 § 1 i 2 k.c. –
które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytów indeksowanych do
franka szwajcarskiego są abuzywne, tj. tylko klauzula kursowa czy także klauzula
ryzyka walutowego. Skoro będąc związanym uchwałą SN z 25 kwietnia 2024 r. Sąd
Najwyższy w niniejszej sprawie nie mógł uznać umowy kredytu za ważną ze
względu na brak w umowie źródła kursu walutowego, bezprzedmiotowe jest
rozważanie abuzywności części umowy w postaci mechanizmu indeksacji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. powódce przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
