I CSK 2279/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
18 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 18 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w W.
przeciwko R. S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 3 marca 2025 r., VII AGa 815/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.400 (pięć
tysięcy czterysta) zł z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia
powodowi odpisu niniejszego postanowienia, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
I CSK 2279/25
2
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego co
do jej przyjęcia bądź odmowy przyjęcia do rozpoznania wynika z oceny,
czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa
w art. 3989 § 1 k.p.c.
Powód powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które przedstawił jako pytanie: „czy
w odniesieniu do działalności kantorowej, dla ustalenia spadku sprzedaży towarów
lub usług, w ujęciu ilościowym lub wartościowym, obliczonego jako stosunek
łącznych obrotów, o którym mowa w art. 15g ust. 9 ustawy o szczególnych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
z dnia 2 marca 2020 r. należy brać pod uwagę przychód w rozumieniu ustaw
o podatku dochodowym czy też różnicę pomiędzy ceną sprzedaży waluty, a ceną
jej zakupu?”.
Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu
o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym
orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to
zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną
uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze
stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być
ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla
systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej
sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez
sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3
i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez
skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.
Sformułowany problem prawny nie stanowi istotnego zagadnienia
prawnego w znaczeniu przytoczonym wyżej, gdyż dotyczy okoliczności, które nie
I CSK 2279/25
3
mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący w istocie wnosi bowiem
o dokonanie wykładni uchwały nr 50/2020 Rady Ministrów z 27 kwietnia 2020 r.,
która nie mieści się w kategorii źródeł powszechnie obowiązującego prawa, gdyż jej
postanowienia mają charakter jedynie informacyjny, techniczno-porządkujący,
uściślający, są adresowane do podmiotów w strukturach administracji publicznej
i nie mogą stanowić podstaw decyzji wobec obywateli, a tym samym nie stanowią
prawa materialnego, które by miał wykładać Sąd Najwyższy (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2018 r., II UK 85/17; z 8 marca 2018 r., II UK
80/17).
Skarżący powołał się również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) w konsekwencji naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 65 § 1
i 2 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu
nieprawidłowej wykładni oświadczeń woli stron złożonych w chwili zawierania
umów.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw
kasacyjnych, wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa
(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do
stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać
przyjęta do rozpoznania.
Skarżący zmierza do uzyskania rozstrzygnięcia odpowiadającego na
pytanie o dopuszczalność zawarcia z pozwanym umowy o przyznanie subwencji
w ramach […], którą to umowę powód wykonał, gdyż wypłacił środki pozwanemu, a
I CSK 2279/25
4
ten użył ich zgodnie z ustaleniami umownymi. Program stanowił formę pomocy dla
przedsiębiorców i został zatwierdzony przez Komisję Europejską. Jego założeniem
było zapewnienie przedsiębiorcom środków finansowych jako pomocy „w trudnym
okresie zamrożenia gospodarki” w ograniczenia skutków trwającej pandemii.
Wiążące dla Sądu Najwyższego (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.) ustalenia
faktyczne Sądów obu instancji obejmowały treść regulaminu ubiegania się
o udział w programie rządowym „[…]” i treść zawartej między stronami umowy
dotyczącej subwencji finansowej. Z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie
wynikało, że pozwany dokonując rozliczenia z powodem podał w odpowiednich
formularzach dane wynikające z dokumentów księgowych, które stanowiły
przychody ze sprzedaży zdefiniowane zgodnie z definicją stosowaną w umowie i
regulaminie. W dniu zawarcia przez strony umowy z żadnego z dokumentów
regulujących łączący stosunek prawnego, nie wynikało, że na potrzeby tego
stosunku jako przychód ze sprzedaży (obroty gospodarcze) należy rozumieć
spread. W związku z tym bez znaczenia pozostaje, kiedy powód stwierdził, że
przekazana mu informacja powinna doprowadzić do wydania negatywnej decyzji
odnośnie do zawarcia umowy i wypłacenia środków. Skoro powód zawarł z
pozwanym umowę mając pełne rozeznanie w sytuacji pozwanego i umowę tę
wykonał, to nie może skutecznie żądać zwrotu spełnionego na jej podstawie
świadczenia.
Sąd drugiej instancji przyjął, że nie ziściły się przesłanki do żądania zwrotu
całości subwencji, gdyż oświadczenia pozwanego relewantne do oceny przez
powoda przesłanek przyznania pomocy na gruncie programu zostały złożone już na
etapie składania wniosku i później nie podlegały żadnym modyfikacjom. Zgodnie
z § 11 ust. 6 umowy powodowi przysługiwało prawo do zmiany regulaminu
w trakcie obowiązywania umowy, lecz powód nie przeprowadził zmiany regulaminu
w tym trybie. W toku postępowania powód nie wykazał, że spełnił obowiązek
poinformowania pozwanego o zmianie regulaminu w sposób umożliwiający
zapoznanie się z informacją o zmianie wraz ze wskazaniem postanowień
podlegających zmianie. Umowa i regulamin nie wprowadzały odrębnej definicji
pojęcia obrotu. Późniejsze komunikaty powoda nie zmieniły regulaminu ani umowy,
a określały jedynie, w jaki sposób powód od chwili ich wydania rozumie użyte
I CSK 2279/25
5
w umowie pojęcia. Zatem miały one charakter informacyjny, precyzujący określone
definicje, wyjaśniający ich znaczenie. W związku z tym nie można uznać, że
beneficjent programu mógł się zapoznać z informacjami zamieszczonymi
w komunikatach, a więc również z rozumieniem pojęć, których te komunikaty
dotyczy wcześniej niż po ich upublicznieniu.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że powód kwestionuje zasadność
dokonanej wypłaty subwencji w sytuacji, gdy dysponował pełnymi danymi
potrzebnymi do rozpoznania wniosku i które to dane nie uległy następnie żadnym
zmianom. Sam powód uznał, że pozwany spełnia warunki podmiotowe
i przedmiotowe do wypłaty subwencji, a następnie dokonał wypłaty subwencji na
rzecz pozwanego. Podstawę wypłaty subwencji stanowiła umowa stron, która nie
przewidywała prawa odstąpienia od niej zgodnie z art. 395 § 1 i 2 k.c. W § 3 ust. 6
umowy nie przewidziano zatem prawa odstąpienia od umowy z zastrzeżeniem
powodowi prawa kontroli prawdziwości informacji i oświadczeń ze skutkiem żądania
zwrotu całości lub części subwencji. Oświadczenia pozwanego w umowie
obejmowały rzeczywiste i prawdziwe informacje, znajdujące odzwierciedlenie
w dokumentacji źródłowej oraz w bazach danych organów administracji publicznej,
w tym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Krajowej Administracji Skarbowej oraz
Ministerstwa Finansów. Zatem danych tych nie można uznać za nieprawdziwe,
gdyż przychód pozwanego z działalności kantorowej był jawny dla powoda od chwili
podjęcia pierwszych czynności w związku ze zgłoszeniem wniosku o przyznanie
subwencji. Skoro pozwany przed zawarciem umowy udzielił powodowi prawdziwej
informacji o swoim przychodzie z działalności kantorowej, to powód nie może żądać
zwrotu świadczenia z tej przyczyny, że przychód z działalności kantorowej ocenił
w jego pojęciu nieprawidłowo, a w każdym razie nie tak, jak oceniłby go po pewnym
czasie związania umową.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –
co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 §
1 k.p.c., § 2 pkt 7 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) orzeczono jak w postanowieniu.
I CSK 2279/25
6
Marta Romańska
[dr]
[a.ł]
