I CSK 2270/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
30 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa G. P. i D. W.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 14 marca 2025 r., V ACa 806/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz D. W.
i G. P. po 1375,50 (tysiąc trzysta siedemdziesiąt
pięć złotych i 50 groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia
Bankowi spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Katowicach z 14 marca 2025 r. pozwany wniósł o przyjęcie skargi
do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
I CSK 2270/25
2
Wskazał, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika z naruszenia
przez sąd drugiej instancji art. 410 k.c. w zw. z art. 405 i art. 3851 § 2 k.c. w zw.
z art. 58 § 1 k.c. przez brak rozróżnienia momentu samego powstania roszczenia
z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przy ubezskutecznieniu umowy kredytu,
co jest poglądem zupełnie nieuznawanym w orzecznictwie i sprzecznym z uchwałą
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, gdzie
przyjęto, że kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której
umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.
Sąd Apelacyjny nie dostrzegł skutków istnienia roszczenia ze skutkami
związanymi z jego wymagalnością przyjmując, że wierzytelność pozwanej nie
nabrała cechy wymagalności do dnia złożenia oświadczenia o potrąceniu przez
wierzyciela wymagalnej wierzytelności (oczywistym jest, że dla skuteczności
oświadczenia o potrąceniu wystarczająca jest tylko wymagalność wierzytelności
potrącającego); składającemu oświadczenie o potrąceniu należą się odsetki aż
do momentu złożenia tego oświadczenia oraz, że w sytuacji gdy pozwana nie
wskazała nawet, w jakim terminie jej wierzytelność stała się wymagalna powodom
należały się odsetki za pełen okres wskazany w oświadczeniu o potrąceniu.
Zdaniem skarżącego przyjęte stanowisko jest sprzeczne z linią orzeczniczą,
wedle której do ustalenia daty potrącalności przyjmuje się datę wymagalności tzw.
wierzytelności aktywnej, czyli wierzytelności podmiotu dokonującego potrącenia.
W rezultacie należy dojść do następujących wniosku, że wszystkie przedstawione
w oświadczeniu o potrąceniu wierzytelności tj. nieobjęte i objęte pozwem były
wymagalne we wskazanych w oświadczeniu datach i nie zostały zanegowane co do
wysokości.
Po drugie, sąd drugiej instancji w oczywisty sposób błędnie zastosował
art. 498 § 2 w zw. z art. 499 k.c. Bezspornym jest, że potrącane wierzytelności
umarzają się z chwilą, gdy takie potrącenie było możliwe, a więc obie wierzytelności
istniały, a jednocześnie ta która była dawana do potrącenia była wymagalna.
Wierzytelność będąca potrącaną, nie musiała być wymagalną, co wynika z prawa
dłużnika do spłaty swojego zobowiązania przed terminem. Tak więc do umorzenia
doszło z mocą wsteczną od chwili, gdy roszczenia powodów stało się wymagalne,
I CSK 2270/25
3
a więc w takim przypadku - zgodnie z art. 499 k.c.- należało przyjąć, że roszczenie
odsetkowe nie powstało, gdyż zapłata nastąpiła z mocą wsteczną
eliminując opóźnienie w zapłacie. Nieprawidłowe jest zatem stanowisko Sądu
Apelacyjnego pomijające skutek retroaktywny potrącenia (i w efekcie potrącenie
skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie ww. okresie wynoszących
łącznie 52 617,72 zł). Stan potrącalności nastąpił bowiem w dacie wymagalności
wierzytelności przedstawionej do potrącenia (wierzytelności powodów w wysokości
197 790,64 zł) co oznacza, że nawet brak postawienia w stan wymagalności
wierzytelności banku nie miało znaczenia dla poprawnego uwzględnienia skutku
wstecznego potrącenia (art. 499 zd. 2 k.c.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania
lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 2270/25
4
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Zaprezentowane przez pozwanego uzasadnienie przyczyny kasacyjnej
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. stanowi w istocie prezentację własnego oglądu sprawy
i polemikę z argumentacją przedstawioną przez Sąd Apelacyjny, a sposób
prezentacji zarzutów nadaje mu charakter uzasadnienia właściwego dla podstaw
skargi kasacyjnej. Tym samym wymaga dokonania wnikliwej i pogłębionej analizy
wniesionego środka prawnego – zbliżonej do jego rozpoznania, co na etapie
przedsądu jest niedopuszczalne (zob. postanowienie SN z 15 marca 2022 r., I CSK
4518/22). Innymi słowy, skarżący oczekuje oceny podstaw skargi w ramach
instytucji "przedsądu" czego Sąd Najwyższy zrobić nie może (zob. postanowienie
SN z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
W uzasadnieniu wniosku powtórzono - w znacznej mierze – argumentację
przytoczoną przy uzasadnieniu podstaw kasacyjnych co uprawnia do stwierdzenia,
że zmierza ono do wykazania zasadności podniesionych zarzutów, a nie – co jest
niezbędne przy podstawie kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - oczywistości
naruszenia prawa, która powinna być dostrzegalna nawet przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 25 kwietnia 2022 r.,
I CSK 383/22, i z 15 września 2022 r., I CSK 1021/22).
I CSK 2270/25
5
Zaprezentowane argumenty stanowią w istocie próbę zaangażowania Sądu
Najwyższego do kolejnej weryfikacji zaskarżonego orzeczenia na wzór kontroli
instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania kasacyjnego i nie może
skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob.
postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK 277/25).
Dodatkowo uzasadnienie przedmiotowego wniosku trudno uznać za
logiczne, skoro argumentu mające przemawiać za uznaniem, że skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rzeczywistości przedstawiają problem prawny
wymagający rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, który powstał na tle
dokonanego przez powodów 13 grudnia 2024 r. potrącenia swojej wierzytelności
z wierzytelnością pozwanego o zwrot wypłaconego kapitału w wysokości
212 718,13 zł.
Sąd Najwyższy wyjaśnił już jednak, że jeżeli wierzytelność aktywna stała się
wymagalna wcześniej niż wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek
potrącenia nie obejmie odsetek powstałych w okresie od dnia wymagalności
wierzytelności aktywnej, od której naliczane są odsetki, do dnia powstania
wymagalności wierzytelności pasywnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca
2025 r., I CSK 768/25, i cytowane tam orzecznictwo).
Dla oceny czy skarga kasacyjna pozwanego jest oczywiście uzasadniona
nie bez znaczenia, w kontekście wymagalności wierzytelności pozwanego
zwrotu kapitału (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2023 r.
C-520/21), pozostaje zatem okoliczność, że pozwany nie powoływał się
na wezwanie powodów do zwrotu wypłaconego im kapitału.
Nie można także pomijać, że z w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z 14 grudnia 2023 r., C-28/22 TL i WE przeciwko syndykowi masy
upadłości Getin Noble Bank S.A., dawniej Getin Noble Bank S.A. wynika, że
konsument jest uprawniony do domagania się od przedsiębiorcy nie tylko zwrotu
świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy, ale również odsetek za opóźnienie
od momentu upływu terminu nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania
tego zobowiązania, po tym jak przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu
I CSK 2270/25
6
tego świadczenia. Trybunał w wyroku tym uznał, że skuteczność ochrony
przyznanej konsumentom przez dyrektywę Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r.
w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa
93/13”) byłaby zagrożona, gdyby konsumenci, powołując się na prawa, które
wywodzą z tej dyrektywy, byli narażeni na ryzyko nieotrzymania odsetek
za opóźnienie od kwot, które powinny im zostać zwrócone ze względu
na nieważność umowy kredytu od momentu upływu terminu nałożonego
na przedsiębiorcę do wykonania świadczenia, po tym jak przedsiębiorca ten
otrzyma wezwanie do zwrotu tych kwot. Zainteresowany konsument w przypadku
gdyby jego roszczenia restytucyjne nie uległy przedawnieniu, nie mógłby uzyskać
odsetek za opóźnienie od dnia wniesienia przez niego żądania zwrotu kwot
zapłaconych na podstawie nieuczciwych warunków zawartych we wspomnianej
umowie. Zachęcałoby to przedsiębiorców, z naruszeniem dyrektywy 93/13,
do systematycznego odrzucania takich żądań. (pkt 71 i 89).
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1
k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych. Suma zwrotu kosztów została rozdzielona
na powodów w częściach równych zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego
z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23 (OSNC 2024, nr 6, poz. 57).
Maciej Kowalski
(a.z.)
[a.ł]
