I CSK 2204/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
5 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P. S.A. w K.
z udziałem A.K.
o wpis,
na skutek skargi kasacyjnej P. S.A. w K.
od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
z 12 grudnia 2023 r., IV Ca 2212/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 20 maja 2020 r. Sąd Rejonowy w Legionowie oddalił
wniosek przedsiębiorcy energetycznego o wpis w księdze wieczystej ograniczenia
prawa własności nieruchomości, polegającego na przeprowadzeniu i utrzymaniu na
tej nieruchomości linii elektroenergetycznej, na podstawie zezwolenia naczelnika
gminy z 10 sierpnia 1981 r., wydanego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12
marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (u.z.t.w.n.). Sąd
pierwszej stwierdził, że ujawnienie w księdze wieczystej prawa nadanego decyzją
administracyjną następuje na podstawie urzędowego odpisu decyzji
administracyjnej. Złożona przez przedsiębiorcę kserokopia decyzji, poświadczona
przez notariusza, nie może być podstawą wpisu, a ponadto ze względu na ręczne
poprawki autentyczność dokumentu przedłożonego notariuszowi budzi wątpliwości.
I CSK 2204/24
2
Postanowieniem z 27 kwietnia 2021 r., IV Ca 1831/20, Sąd Okręgowy
Warszawa Praga w Warszawie oddalił apelację przedsiębiorcy. Na skutek skargi
kasacyjnej przedsiębiorcy Sąd Najwyższy postanowieniem z 5 września 2023 r.,
II CSKP 363/23, uchylił postanowienie Sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że na podstawie art. 31 u.k.w.h.
odpis decyzji administracyjnej poświadczony przez notariusza jest podstawą wpisu
w księdze wieczystej.
Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd odwoławczy ponownie
oddalił apelację przedsiębiorcy, tym razem ze względu na wątpliwości co do
autentyczności dokumentu, na podstawie którego została sporządzona kserokopia
poświadczona przez notariusza.
Przedsiębiorca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względy na jej oczywistą zasadność, polegającą na oparciu przez Sąd drugiej
instancji swojego rozstrzygnięcia na poglądzie prawnym zakładającym, że sąd
wieczystoksięgowy ma uprawnienia do dokonania merytorycznej oceny treści
dokumentów przedłożonych do wniosku o wpis oraz w konsekwencji na poglądzie
kwestionowania możliwości załączenia do wniosku odpisu dokumentu
poświadczonego za zgodność przez notariusza, a dodatkowo na niezastosowaniu
się przez Sąd do zasady związania wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy
w niniejszej sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. naczelnik gminy mógł wydać decyzję
o zezwoleniu na założenie i przeprowadzenie na nieruchomościach m.in.
przewodów służących do przesyłania elektryczności. Ówczesne przepisy nie
przewidywały ujawnienia tego obciążenia w księdze wieczystej. Przepis ten został
zastąpiony art. 75 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i
wywłaszczaniu nieruchomości (później treść przepisu została przeniesiona do art.
70) . Nadal nie było podstawy do ujawnienia w księdze wieczystej wydanego na
podstawie tego przepisu zezwolenia terenowego organu administracji państwowej.
Obecnie zezwolenia tego rodzaju, określone w ustawie jako ograniczenia sposobu
I CSK 2204/24
3
korzystania z nieruchomości, wydaje starosta w ramach zadań z zakresu
administracji rządowej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997
r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Dopiero z chwilą wejścia w życie tej
ustawy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zaczęło podlegać
ujawnieniu w księdze wieczystej (art. 124 ust. 7 u.g.n.). Przy tym przepisy
przejściowe nie przewidują ujawnienia w księdze wieczystej praw wynikających z
zezwoleń wydanych na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. Wniosek
skarżącego o wpis podlega oddaleniu niezależnie od tego, czy uzasadnienie
zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe. Postanowienie to odpowiada prawu
ze względu na niedopuszczalność wpisu, co czyni nieistotnymi zagadnienia
podniesione w uzasadnieniu postanowienia oraz w skardze kasacyjnej.
Sąd Najwyższy rozważał także, czy art. 127 ust. 7 u.g.n. w drodze wykładni
rozszerzającej może stanowić podstawę wpisu w oparciu o zezwolenia wydane
przed wejściem w życie Ustawy o gospodarce nieruchomościami. Lecz poprzednie
przepisy nie posługiwały się pojęciem ograniczenia sposobu korzystania
z nieruchomości, więc nawet nie wiadomo, co miałoby podlegać wpisowi w księdze
wieczystej, ponieważ decyzja administracyjna, w tym zezwolenie, może zostać
ujawniona w księdze wieczystej tylko jako podstawa wpisu. Wpisowi w dziale
trzecim księgi wieczystej podlegają ograniczone prawa rzeczowe, ograniczenia
w rozporządzaniu nieruchomością oraz wpisy innych praw i roszczeń (art. 25 ust. 1
pkt 3 u.k.w.h.). Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości decyzją wydaną
na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza przyznanie prawa do naruszania prawa
własności w granicach określonych w decyzji i dlatego ograniczenie takie może
zostać wpisane. Natomiast zezwolenie na przeprowadzenie i utrzymanie na
nieruchomości linii elektroenergetycznej, wydane na podstawie art. 35 u.z.t.w.n.,
nie określa wprost treści ograniczenia prawa własności.
Skarżący zdawał sobie sprawę, że zezwolenia administracyjne nie podlegają
ujawnieniu w księdze wieczystej, i wniósł o wpis w księdze ograniczenia prawa
własności nieruchomości polegającego na przeprowadzeniu i utrzymaniu na tej
nieruchomości linii elektroenergetycznej. Jednak powołana jako podstawa wpisu
decyzja naczelnika gminy z 10 sierpnia 1981 r. nie ustanawia ograniczenia prawa
własności, a jedynie zezwala na wstęp na wymienione w niej nieruchomości w celu
I CSK 2204/24
4
budowy linii elektroenergetycznej. Skarżący wyszedł ponad treść decyzji
i dostosował treść żądanego wpisu do struktury księgi wieczystej. Oczywiście
praktyczne skutki decyzji wydanych na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. nie różnią się
skutków decyzji wydanych na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Jednak sąd
wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do interpretacji, jakie ograniczenie wynika
z decyzji. Ograniczenie to wprost musi zostać określone w decyzji lub innym
dokumencie stanowiącym podstawę wpisu. Zatem decyzje wydane na podstawie
uchylonych art. 35 u.z.t.w.n. i art. 70 ustawy o gospodarce gruntami i
wywłaszczaniu nieruchomości nie mogą być podstawą wpisu w księdze wieczystej
– ze względu na brak podstawy prawnej w postaci przepisu przejściowego
rozszerzającego stosowanie art. 124 ust. 7 u.g.n. na decyzje wydane na podstawie
przepisów wcześniejszych oraz ze względu na niedopasowanie struktury księgi
wieczystej i zakresu uprawnień sądu wieczystoksięgowego do takich
hipotetycznych wpisów.
W skardze ograniczenie prawa własności objęte wnioskiem o wpis jest
nazywane, bez argumentacji, ograniczonym prawem rzeczowym, co jest
założeniem oczywiście błędnym (art. 244 § 1 k.c.). Sąd drugiej instancji nie określił
w ten sposób prawa wynikającego z decyzji z decyzji z 10 sierpnia 1981 r. Pojęcia
ograniczonego prawa rzeczowego użył Sąd Rejonowy, lecz tylko w celu opisania
stanu prawnego ujawnionego w dziale trzecim księgi wieczystej na skutek wpisu
referendarza sądowego, wpisu uchylonego przez ten Sąd. W doktrynie
ograniczenia tego rodzaju, stanowione decyzjami administracyjnymi i niebędące
służebnościami w rozumieniu art. 244 § 1 k.c., są nazywane służebnościami
publicznymi. Jednak na skutek stosowana tej nazwy w doktrynie prawa nie uległ
zmianie zamknięty katalog ograniczonych praw rzeczowych, ustanowiony w art.
244 § 1 k.c.
Nawet przy przyjęciu stosowania art. 124 ust. 7 u.g.n. do decyzji z 10
sierpnia 1981 r., skarżący nie byłby legitymowany do złożenia wniosku o wpis,
ponieważ zgodnie z tym przepisem wpisu dokonuje się na wniosek starosty lub
organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, co tym bardziej
uzasadnia ocenę zaskarżonego postanowienia jako odpowiadającego prawu.
I CSK 2204/24
5
Dlatego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został
oddalony (art. 3989 k.p.c.).
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
