I CSK 2161/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
30 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.S.
przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w G.
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej R.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 23 października 2024 r., V ACa 543/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od R.S. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 3 240 zł (trzy tysiące
dwieście czterdzieści złotych) kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty;
III. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
w Katowicach na rzecz adw. L.B. 3 985,20 zł (trzy tysiące
dziewięćset osiemdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy),
w tym 745,20 zł podatku od towarów i usług, tytułem
wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
I CSK 2161/25
2
Wyrokiem z 1 czerwca 2022 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił
powództwo R.S. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w
G. o ochronę dóbr osobistych i nie obciążył powoda kosztami procesu.
Wyrokiem z 23 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił
apelację powoda (pkt 1); zasądził od powoda na rzecz pozwanego 3 240 zł tytułem
kosztów postępowania apelacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie, za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je
zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 2) i przyznał adwokatowi M.K. od Skarbu Państwa
- Sądu Okręgowego w G. 3 985,20 zł, w tym 745,20 zł podatku od towarów i usług,
tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w
postępowaniu apelacyjnym.
Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w zakresie punktu 1 i 2. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżący powołał się na jej oczywistą zasadność z uwagi na
naruszenie art. 23 i 24 k.c. oraz art. 24 § 1 w zw. z art. 6 k.c.
W odpowiedzi pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
I CSK 2161/25
3
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi
oczywista zasadność skargi w przyjętym wyżej rozumieniu.
W sprawie, w której roszczenie oparte jest na zarzucie naruszenia dóbr
osobistych, sąd ocenia w pierwszej kolejności, czy doszło do naruszenia
określonych dóbr osobistych powoda, a następnie czy dobro rzeczywiście zostało
I CSK 2161/25
4
naruszone przez określone działanie lub zaniechanie pozwanego i dopiero w razie
pozytywnego przesądzenia tych kwestii, konieczne jest podjęcie dalszych badań,
w tym bezprawności działania, objętej domniemaniem prawnym, które powinien
obalić pozwany. Wbrew stanowisku skarżącego nie można przyjąć, że w sprawie
doszło do naruszenia tajemnicy korespondencji, gdyż aby przypisać dyrektorowi
zakładu karnego bezprawność w rozumieniu art. 23 i 24 k.c., musiałyby zostać
spełnione wszystkie przesłanki naruszenia omawianego dobra osobistego.
Na skutek otwarcia przesyłki skierowanej do powoda nie zawsze dochodzi
do naruszenia tajemnicy korespondencji czy prawa do prywatności. Przykładem
jest sytuacja, w której przesyłka zawiera informacje ogólnie dostępne, niedotyczące
w żadnym stopniu osoby skazanego. Realizacja wniosku o dostęp do informacji
publicznej powinna uwzględniać okoliczność, że konstytucyjne prawo dostępu do
informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego. Powód,
korzystając ze swoich praw podmiotowych w sferze publicznoprawnej, wystąpił
o udzielenie mu informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do
informacji publicznej. Odpowiedź udzielona przez organ publiczny w tym trybie ma
charakter informacji publicznej, do której dostęp przysługuje każdemu
(art. 2 ust. 1 ustawy). Co więcej, organ może udostępnić informację publiczną
np. poprzez ogłoszenie w BIP, czy w drodze wyłożenia lub wywieszenia
w miejscach ogólnie dostępnych (art. 7 i 11 ustawy). Odpowiedź, o którą
wnioskował powód mogła być zatem legalnie upowszechniona przez organ, do
którego wystąpił i jest dostępna dla każdego. Odpowiedź ta nie zawiera żadnych
danych dotyczących sfery prywatności powoda, a tylko w takim przypadku można
by mówić o braku staranności po stronie nadawcy w zapewnieniu poufności
przekazywanych informacji. Sprzecznym z istotą udzielania informacji w trybie
dostępu do informacji publicznej byłoby oczekiwanie, że strony korespondencji
kierować się będą zasadą poufności.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 8 ust. 1
I CSK 2161/25
5
pkt 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego powoda z urzędu ustalono
na podstawie § 8 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[a.ł]
