I CSK 2115/22

I CSK 2115/22 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Z.G. przeciwko M.F. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Z.G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 21 czerwca 2021 r., I ACa 53/19, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (M.T.) UZASADNIENIE Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 21 czerwca 2021 r., I Aca 53/19, zaskarżając go w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. I CSK 2115/22 2 Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały jednak spełnione. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16). I CSK 2115/22 3 Istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności wyjaśnienia kwestii możliwości wyłączenia bezprawności naruszenia dóbr osobistych strony postępowania przez sędziego poprzez przyjęcie, że podejmuje działania w ramach uprawnień zapewniających prawidłowy przebieg rozprawy wynikający z przepisów ustawy o ustroju sądów powszechnych tzw. policji sesyjnej, w sytuacji, gdy działania podjęte w tym trybie są działaniami bezprawnymi naruszającymi dobra osobiste takie jak cześć i godność strony postępowania. Skarżący nie sformułował istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3899 §1 k.p.c. Przedstawione pytanie nie zmierza do rozwiązania rzeczywistego problemu interpretacyjnego przepisów prawa, lecz jest ściśle związane z okolicznościami konkretnej sprawy i opiera się na założeniu, że działania pozwanego były bezprawne. Tymczasem właśnie ta kwestia stanowiła przedmiot oceny sądów. Skarżący nie wskazał również rozbieżności w orzecznictwie ani wątpliwości interpretacyjnych. Ocena bezprawności zależy od okoliczności konkretnej sprawy, nie zachodzi zatem potrzeba dalszej wykładni prawa. Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, z 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). I CSK 2115/22 4 Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżący opiera na naruszeniu prawa materialnego, tj. niezastosowaniu art. 24 k.c. poprzez przyjęcie, że działanie pozwanego nie było bezprawne, podczas gdy – zdaniem skarżącego - pozwany zwracając się do powoda naruszył jego dobra osobiste, takie jak cześć i godność osobistą, w trakcie rozprawy, a zwracając się do powoda nie poinformował o tym, że podejmuje działania w ramach policji sesyjnej, stosowanie do treści art. 48 i 49 ustawy o ustroju sądów powszechnych, wobec czego jego zachowanie nie może zostać ocenione jako działanie w ramach porządku prawnego i tym samym uznane za działanie zgodne z prawem i nie naruszające dóbr osobistych powoda. Skarżący utożsamia oczywistą zasadność z własnym przekonaniem, że zachowanie pozwanego było bezprawne, pomijając jednak, iż sądy obu instancji uznały przeciwne, szczegółowo wyjaśniając, dlaczego wypowiedź pozwanego stanowiła dopuszczalne wykonanie obowiązków przewodniczącego rozprawy. Sam fakt, iż sędzia nie użył sformułowania, iż działa „w ramach policji sesyjnej” nie wynika z żadnego przepisu jako warunek legalności podejmowanych przez niego czynności. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (M.T.) [SOP]