I CSK 2107/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
31 października 2025 r.
SSN Beata Janiszewska
na posiedzeniu niejawnym 31 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.B.1
przeciwko K.B.2 i S.B.
z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Bielsko - Biała w Bielsku - Białej
i interwenienta ubocznego P.B.
o rozwiązanie przysposobienia,
na skutek skargi kasacyjnej K.B.1
od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 13 grudnia 2024 r., II Ca 835/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. przyznaje kuratorowi adwokat S.K. od Skarbu Państwa -
Sądu Rejonowego w Bielsku - Białej kwotę 240 (dwieście
czterdzieści) złotych tytułem kosztów reprezentowania
małoletniego K.B.2 w postępowaniu kasacyjnym.
[J.T.]
UZASADNIENIE
Powódka K.B.1 wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w
Bielsku-Białej, którym oddalono apelację skarżącej od wyroku Sądu pierwszej
instancji oddalającego powództwo w sprawie o rozwiązanie przysposobienia
toczącej się przeciwko S.B. i K.B.2, z udziałem Prokuratury Rejonowej Bielsko-
I CSK 2107/25
2
Biała Północ w Bielsku Białej oraz interwenienta ubocznego po stronie pozwanej w
osobie P.B.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.
Miało ono dotyczyć tego, „czy poza dwiema ustawowymi przesłankami rozwiązania
stosunku przysposobienia przez sąd, koniecznym jest uwzględnienie czy żądający
rozwiązania przysposobienia ponosi winę za wystąpienie ważnych powodów,
o których mowa w art. 125 § 1 kro”. Powódka wskazała przy tym, że
w orzecznictwie podaje się, iż wspomniana ostatnio przesłanka nie ma podstaw
normatywnych, jednak w wypowiedziach Sądu Najwyższego obecny jest także
pogląd odmienny, zgodnie z którym zawiniony rozpad rodziny stanowi negatywną
przesłankę rozwiązania przysposobienia.
Powyższe zagadnienie prawne powiązane było również przez skarżącą
z przyczyną kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jednak powódka nie
przedstawiła w tej kwestii odrębnego wywodu. Przedstawione dalej uwagi
wyjaśniające, dlaczego w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne,
świadczą zarazem o tym, z jakiej przyczyny nie zachodzi również potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów prawa.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.
postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
I CSK 2107/25
3
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie
SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana
publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi
Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej
sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego
wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi
do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak
i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar
problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla
rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której
pytanie zostało zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź
ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.
Zidentyfikowane przez skarżącą zagadnienie prawne nie występuje
w sprawie. Sąd Okręgowy nie przyjął bowiem, że rozwiązanie przysposobienia jest
niedopuszczalne, gdyż powódka ponosi winę i to ona jest odpowiedzialna za
wystąpienie „ważnych powodów”, o których mowa w art. 125 § 1 zd. 1 k.r.o.
Przeciwnie, Sąd drugiej instancji ocenił jedynie, podobnie jak wcześniej Sąd
Rejonowy, że w sprawie nie zachodziły ważne powody, które uzasadniałyby
rozwiązanie przysposobienia. Postawione przez skarżącą pytanie abstrahuje zatem
od oceny prawnej stojącej za wydaniem zaskarżonego wyroku. Rzecz nie w tym, że
z art. 125 § 1 zd. 1 k.r.o. wynika (w istocie pozaustawowa) przesłanka w postaci
braku odpowiedzialności powoda za wystąpienie ważnych powodów, lecz w tym, że
in casu powodów takich nie stwierdzono. Co więcej, w odniesieniu do K.B.2, co do
którego stosunki stron, w tym zachowane więzi, także zostały opisane w szerszym
kontekście, oddalenie powództwa mogło być samoistnie uzasadnione treścią
art. 125 § 1 zd. 2 k.r.o.
Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego istotnie wyjawia się dość surowa
ocena powódki jako matki pozwanych. Ocena ta w dużym stopniu powiela
stanowisko Sądu Rejonowego, a przy tym jest niezupełnie spójna, oparta na
częściowo różnie charakteryzowanych przyczynach niespełnienia się przesłanek
I CSK 2107/25
4
orzeczenia o rozwiązaniu przysposobienia. Niewątpliwie relacje stron nie ułożyły się
w prawidłowy sposób, o czym świadczy także fakt wytoczenia powództwa
w niniejszej sprawie. Z ustaleń faktycznych wynika jednak, że między pozwanymi
a powódką wciąż istnieje pewien rodzaj więzi; ta zachowana jeszcze więź
z biegiem czasu może natomiast okazać się źródłem lepszego zrozumienia przez
wszystkich zainteresowanych złożonej, zmiennej sytuacji, w której powódka
i pozwani próbowali odnaleźć sposób na tworzenie rodziny.
Powódka podjęła się trudnego zadania wychowania dwojga dzieci
dotkniętych zaniedbaniami w rodzinie naturalnej. Niewątpliwie wykazywała liczne
starania wychowawcze, które okazały się częściowo skuteczne i dzięki którym
pozycja życiowa pozwanych jest dziś istotnie lepsza niż ta, której można by się
spodziewać, gdyby nie zostali oni przysposobieni. Tak jak w innych rodzinach,
również w relacjach powódki z pozwanymi był lepszy czas i były okresy konfliktów,
niezrozumienia, żalu czy zawiedzionych oczekiwań. Cechujące się
zaangażowaniem starania powódki o edukację i utrzymanie dzieci
współwystępowały z dążeniem do ułożenia sobie własnego życia osobistego, czego
powódce – która z różnych przyczyn także funkcjonowała w trudnych
uwarunkowaniach i poszukiwała poczucia stabilizacji – trudno odmówić.
Okoliczność tego, kto odpowiada za aktualny stan relacji między stronami
postępowania (i czy istotnie w każdym wypadku obecne relacje rodzinne są
wywołane czyjąś winą), nie ma jednak znaczenia w świetle przyjętej przez Sąd
Okręgowy oceny, zgodnie z którą nie istnieją „ważne powody”, które uzasadniałyby
rozwiązanie przysposobienia.
Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała oczywistą zasadność skargi. Podniosła, że w odniesieniu do pozwanego
S.B. bezzasadnie przyjęto, iż uwzględnienie powództwa jest niedopuszczalne z
uwagi na art. 125 § 1 zd. 2 k.r.o. (dobro małoletniego dziecka), podczas gdy jest on
osobą pełnoletnią.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
I CSK 2107/25
5
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Oczywista wadliwość kwestionowanego orzeczenia musi występować w ramach
podstaw skargi (zob. postanowienie SN z 20 grudnia 2001 r., III CKN 557/01).
Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny
kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd
drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności
skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności
powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu
skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
Wbrew twierdzeniom skarżącej ocenę o niedopuszczalności uwzględnienia
powództwa, gdyż wskutek rozwiązania przysposobienia miałoby ucierpieć dobro
małoletniego dziecka, wyrażono wyłącznie w odniesieniu do (małoletniego w dacie
orzekania) drugiego z pozwanych. Nie wyrażono jej natomiast w stosunku do S.B.
(s. 34 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego). Sąd drugiej instancji wyraźnie
oddzielił ocenę w tym przedmiocie podstaw oddalenia powództwa i powołał się na
dobro małoletniego tylko w przypadku młodszego z pozwanych. W odniesieniu do
obu pozwanych szeroko uzasadnił natomiast oddalenie powództwa opisem
złożonych relacji, w tym więzi, między członkami rodziny.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O wynagrodzeniu kuratora orzeczono zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 4
pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sąd Najwyższy miał przy tym na
względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r., SK 89/22; nadto
w postępowaniu kasacyjnym wynagrodzenie kuratora nie powinno być niższe od
I CSK 2107/25
6
wynagrodzenia pełnomocnika (analogicznie postanowienie SN z 18 lipca 2024 r.,
I CSK 1516/24).
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
(M.M.)
[a.ł]
Beata Janiszewska
