I CSK 2076/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
17 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku S.W.
z udziałem J.W.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej S.W.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Toruniu z 20 grudnia 2023 r., VIII Ca
725/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od S.W. na rzecz J.W. 5400 (pięć tysięcy czterysta)
zł kosztów postępowania kasacyjnego.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem wstępnym z 13 czerwca 2023 r., I Ns 114/19, Sąd
Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu w sprawie z wniosku o podział majątku wspólnego
ustalił, że przedmiot darowizny rodziców uczestniczki w połowie nie wchodzi w
skład majątku wspólnego.
Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną z 20 grudnia 2023 r. Sąd
Okręgowy w Toruniu oddalił apelację wnioskodawcy.
Sąd drugiej instancji ustalił, że uczestnicy postępowania zawarli w 2004 r.
związek małżeński, rozwiązany przez rozwód w 2019 r. Rodzice uczestniczki w
I CSK 2076/24
2
2010 r. przekazali umową darowizny z ustanowieniem służebności mieszkania
nieruchomości rolne po połowie na rzecz swoich dwojga dzieci, w tym uczestniczce
- do jej majątku osobistego.
Sąd drugiej instancji uznał, że nakłady wnioskodawcy nie sprawiły, że
przedmiot darowizny wszedł w skład majątku wspólnego wnioskodawcy
i uczestniczki. Nie stosuje się także art. 84 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników (u.u.s.r.), ponieważ strony umowy –
uczestniczka i jej rodzice – wybrali umowę darowizny, a nie umowę z następcą,
uregulowaną w art. 84 u.u.s.r.
Wnioskodawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na wystąpienie zagadnienia prawnego: czy gospodarstwo rolne
przekazane na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu
społecznym rolników następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej
małżeńskiej, należy do majtku wspólnego małżonków, czy do majątku odrębnego
następcy na zasadzie analogii do umowy darowizny w rozumieniu art. 33 pkt 2
k.r.o.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że w skardze nie został sformułowany
jednoznaczny wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania, lecz skarga zawiera
uzasadnienie wniosku wraz z należycie sformułowanym zagadnieniem prawnym,
z czego wynika wniosek o przyjęcie, dlatego skarga nie podlegała zwrotowi.
W akcie notarialnym z 2010 r. rodzice uczestniczki postepowania
oświadczyli, że niniejszą umowę zawierają na podstawie przepisów ustawy z dnia
20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (u.u.s.r.), oraz darowali
swoim dzieciom udziały po 1/2 w dwóch nieruchomościach stanowiących
gospodarstwo rolne.
Skarżący powołał się na uchwałę 7 sędziów SN z 21 czerwca 2023 r.,
III CZP 106/22 (OSNC 2023, nr 12, poz. 114), stanowiącą, że gospodarstwo rolne
przekazane na podstawie art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu
I CSK 2076/24
3
społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (u.u.s.r.i.c.r.) następcy
pozostającemu w ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wchodzi
w skład majątku wspólnego małżonków. Uchwale nie nadano mocy zasady
prawnej. Uchwała ta została poddana zasadnej krytyce w uzasadnieniu wyroku
Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2025 r., II CSKP 605/23. Przed uchwałą z 21
czerwca 2023 r., III CZP 106/22 w szeregu orzeczeń Sąd Najwyższy wyrażał
odmienne stanowisko co do możliwości wejścia gospodarstwa do majątku
wspólnego małżonków, zgodne z literą art. 50 u.u.s.r.i.c.r., tj. uznawał prawo rolnika
do wyboru, czy przekazuje gospodarstwo tylko jednemu z małżonków, czy
obydwojgu do majątku wspólnego. Dla przykładu w postanowieniu z 30 stycznia
2009 r., II CSK 450/08, SN przyjął, że gospodarstwo rolne przekazane aktem
notarialnym następcy na podstawie przepisów u.u.s.r.i.c.r., z zaznaczeniem, iż ma
wejść do jego majątku odrębnego, wchodzi do takiego majątku, a nie w skład
majątku wspólnego następcy i jego małżonka. Analogiczne rozstrzygnięcie znajduje
się w wyroku Sądu Najwyższego z 24 listopada 2010 r., II CSK 274/10. Zgodnie z
jego treścią, gospodarstwo rolne, którego własność przeszła na następcę rolnika,
pozostającego w związku małżeńskim i ustroju wspólności ustawowej, w wyniku
zawarcia umowy przekazania gospodarstwa rolnego pomiędzy nim, a
przekazującym, wchodzi do majątku odrębnego następcy.
Przede wszystkim sporna umowa został zawarta w 2010 r., już pod rządami
ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, i spór
o wykładnię art. 50 u.u.s.r.i.c.r. nie dotyczy niniejszej sprawy. Artykuł 84 u.u.s.r.,
pod rządami którego została zawarta umowa, zdefiniował nowy typ umowy
nazwanej: umowę z następcą. Jednak ustawa nie uzależnia prawa do emerytury
rolniczej od zawarcia tej umowy. Rolnik może przekazać gospodarstwo także inną
umową, o ile prowadzi ona do utraty własności lub nawet tylko posiadania
gospodarstwa rolnego. Sąd odwoławczy prawidłowo zakwalifikował umowę
uczestniczki z rodzicami jako umowę darowizny. Odwołanie się w jej treści do
ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników służyło
wskazaniu, że intencję darczyńców jest zaprzestanie prowadzenia działalności
rolniczej, co było warunkiem pobierania emerytury rolniczej (art. 28 ust. 4 u.u.s.r.).
I CSK 2076/24
4
Zgodnie z umową darowizny nieruchomości rolne nabyte przez uczestniczką od
rodziców nie weszły do majątku wspólnego.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. uczestniczce przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
