I CSK 20/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
27 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.Ż.
przeciwko P. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej D.Ż.
od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z 26 marca 2024 r., V Ca 1118/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od D.Ż. na rzecz P. spółki akcyjnej w W. kwotę 1000
(jeden tysiąc) złotych z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
I CSK 20/25
2
UZASADNIENIE
Powódka D.Ż. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego
w Rzeszowie oddalającego apelację skarżącej w sprawie o zapłatę przeciwko
P. S.A. w W..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Przedstawiła
je w formie pytania o to, jak należy rozumieć pojęcie szkody na osobie w kontekście
art. 444 § 1 k.c. – „czy jako już poniesione koszty leczenia i koszty przywrócenia
stanu sprzed zdarzenia wywołującego szkodę, czy też jako samą obiektywną
potrzebę ich poniesienia, będącą konsekwencją zwiększenia się potrzeb
poszkodowanego, a w konsekwencji – czy należy przyznać prymat językowej
wykładni art. 361 § 2 k.c. w odniesieniu do rzeczywistych strat, czy też ochronnej
funkcji art. 444 § 1 k.c.”.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.
postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie
SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana
publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi
Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej
I CSK 20/25
3
sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego
wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi
do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak
i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar
problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla
rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której
pytanie zostało zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź
ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.
Przedstawione przez skarżącą zagadnienie nie odpowiada opisanym wyżej
wymaganiom przede wszystkim dlatego, że zidentyfikowany przez nią problem
prawny nie występuje „w sprawie”. Wypada przypomnieć, że Sąd Okręgowy ustalił
i ocenił, iż hipotetyczne koszty leczenia powódki, których dochodzi ona obecnie od
pozwanego ubezpieczyciela, nie stanowią konsekwencji nieprawidłowego leczenia
prowadzonego przez ubezpieczonego lekarza (s. 6 i s. 12 uzasadnienia wyroku
Sądu drugiej instancji). Innymi słowy przyczyną nieuwzględnienia apelacji nie była
ocena w przedmiocie tego, czy koszty leczenia, które jest potrzebne, lecz nie
zostało jeszcze wykonane, wchodzą w zakres szkody kompensowanej na
podstawie art. 444 § 1 k.c., lecz jedynie ocena o tym, że pozwana odpowiada
finansowo za konsekwencje nieudanego leczenia, a nie: za doprowadzenie
uzębienia powódki do pożądanego przez nią stanu. Jak trafnie ujął to Sąd
Rejonowy, ubezpieczycielka odpowiada jedynie za doprowadzenie powódki „do
punktu wyjścia”, a nie za wszystkie wydatki poniesione na nowe zęby.
Niezależnie od powyższego przedstawione przez skarżącą pytanie nie
stanowi poważnego problemu prawnego. Przeciwnie, już z art. 444 § 1 zd. 2 k.c.
wynika, że na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody
powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia. Dostrzegany przez
powódkę problem „kompensacji” kosztów jeszcze nieponiesionych został zatem
rozstrzygnięty – na gruncie szkody na osobie – przez samego ustawodawcę. Jest
bowiem oczywiste, że w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju
zdrowia koszty leczenia mogą zostać zasądzone jeszcze przed ich poniesieniem,
tylko dlatego, że konieczność ich poniesienia jest obiektywnie uzasadniona.
I CSK 20/25
4
Funkcją takiego unormowania jest umożliwienie leczenia osobom, których nie stać
na samodzielne jego sfinansowanie.
Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania powódka
wskazała oczywistą zasadność skargi. Przedstawiła przy tym krótki wywód
dotyczący istoty omawianej obecnie przyczyny kasacyjnej oraz wskazała, że choć
„skarżąca komunikowała i udowodniła negatywne przeżycia psychiczne,
powództwo oddalono na tej tylko podstawie, że rzekomo nie została udowodniona
szkoda majątkowa w zakresie większym niż zostało to zasądzone, zaś w ogóle nie
wzięto pod uwagę, że wraz ze szkodą na osobie należy się również
zadośćuczynienie” (s.12skargi).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej
nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej
instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi,
a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny
zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga
kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
Uzasadnienie wniosku powódki wymaganiom tym nie odpowiada, gdyż
skarżąca pomija, że w sprawie nie zgłosiła żądania zapłaty zadośćuczynienia, lecz
wyłącznie – odszkodowania za szkodę na osobie: zarówno w przypadku pierwotnie
dochodzonej należności, jak i w ramach rozszerzenia powództwa („tytułem
odszkodowania”, pismo procesowe powódki na k. 189 akt głównych). Sam fakt, że
oba roszczenia mają za przedmiot sumy pieniężne, nie powoduje, iż sąd, mimo
braku żądania zapłaty zadośćuczynienia, może – w granicach kwotowych
I CSK 20/25
5
niezasądzonego odszkodowania – zasądzić zadośćuczynienie za krzywdę odczutą
w związku ze szkodą na osobie. Oceny tej kwestii nie zmienia podnoszona obecnie
przez skarżącą okoliczność, że „wyraźnie komunikowała okoliczności związane
z cierpieniem psychicznym oraz doznaniami bólowymi będącymi normalnym
następstwem popełnionego błędu lekarskiego”. Sąd w sprawie może bowiem
rozstrzygać jedynie o zasadności zgłoszonych (w sposób unormowany przepisami
Kodeksu postępowania cywilnego) roszczeń procesowych, czyli żądań
wywodzonych z określonych twierdzeń faktycznych. Samo „komunikowanie” przez
stronę, że doznała cierpienia, nie jest podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia
za krzywdę w sprawie, w której przedmiotem żądania pozwu pozostaje wyłącznie
odszkodowanie za szkodę na osobie. Żądania zasądzenia odszkodowania
i zadośćuczynienia odnoszą się do odrębnych i odmiennych roszczeń, toteż
zgłoszenie jednego z nich nie uzasadnia uwzględnienia drugiego –
niedochodzonego w sprawie.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., mając na
względzie sytuację majątkową powódki. Jednocześnie jednak, wbrew zawartemu
w skardze wnioskowi, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do całkowitego
odstąpienia od obciążenia skarżącej kosztami poniesionymi przez pozwanego,
uznając, że wystarczające będzie obniżenie kwoty kosztów należnych drugiej
stronie ze standardowych 2700 zł do 1000 zł.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[SOP]
