I CSK 1982/26

I CSK 1982/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski 27 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa miasta […] przeciwko P. spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej miasta […] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 lutego 2026 r., VII AGa 786/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od miasta […] na rzecz P. spółki akcyjnej w W. 5400 złotych kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Miasto […] wniosło skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 lutego 2026 r., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na istotne zagadnienie prawne: Czy sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy, gdy ukształtowała się linia orzecznicza, w świetle której wykładnia dokonana przez Sąd Najwyższy nie jest aktualna? I CSK 1982/26 2 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Skarżący powinien przedstawić możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje jurydyczne stojące za każdą z nich, powołać adekwatne poglądy orzecznictwa i doktryny. Tylko wówczas możliwe jest przyjęcie, że istnieje zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Przede wszystkim skarżący nie przytoczył żadnych argumentów, które miałoby przemawiać za odstąpieniem od wynikającego z art. 39820 k.p.c. związania Sądu Najwyższego wykładnią prawa sformułowaną w poprzednim orzeczeniu kasatoryjnym – wyroku z 12 marca 2025 r., II CSKP 918/23. Zgodnie z powyższym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy; nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Przyjmuje się powszechnie, że moc wiążąca dokonanej w ten sposób wykładni obejmuje również Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kolejnej skargi (zob. m.in. wyroki SN: z 25 marca 2004 r., III CK 335/02; z 9 lutego 2005 r., II CK 413/04; z 21 maja 2010 r., II CSK 628/09; z 27 marca 2019 r., V CSK 68/18; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1160/22). Argumentacja skarżącego koncentruje się jedynie wokół wykazania, że po wydaniu przez Sąd Najwyższy poprzedniego wyroku kasatoryjnego doszło do utrwalenia linii orzeczniczej sprzecznej z wykładnią art. 129 ustawy z dnia 27 I CSK 1982/26 3 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska sformułowaną w tym wyroku. Skarżący ograniczył się do przytoczenia sygnatur orzeczeń, w których przyjęto odmienną wykładnię i stwierdzenia, że wykładnia dokonana w wyroku z 12 marca 2025 r., II CSKP 918/23, nie jest już aktualna. Ponadto stwierdził, że „[z]agadnienie powyższe jest istotne, dotyczy bowiem kolizji zasady podporządkowania i związania, z zasadą pewności prawa oraz równego traktowania obywateli zapewnioną przez ujednoliconą linię orzeczniczą” (s. 4 skargi kasacyjnej). To jedno zdanie, uzasadniające odstąpienie do stosowania art. 39820 k.p.c., nie zostało jednak w skardze rozwinięte. Skarżący nie dostrzegł przy tym, że w orzecznictwie wskazano już przesłanki, które „zwalniają” Sąd Najwyższy ze związania wykładnią prawa sformułowaną we wcześniej wydanym orzeczeniu kasatoryjnym. Są to m.in. zmiana stanu faktycznego (wyrok SN z 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSNP 1999, nr 15, poz. 486) i dokonanie przez Sąd Najwyższy, po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, odmiennej wykładni prawa w uchwale mającej moc zasady prawnej (wyrok SN z 10 sierpnia 2007 r., III UK 23/07, OSNP 2008, nr 19-20, poz. 298). W konsekwencji należy podzielić pogląd, że możliwość odstąpienia od wykładni prawa dokonanej przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku uchylającego jest dopuszczalna tylko w razie następczej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. Jako zmianę stanu prawnego traktuje się również odmienną wykładnię wynikającą z późniejszej uchwały Sądu Najwyższego, która ma moc zasady prawnej, uchwały pełnego składu, składu połączonych izb oraz składu całej izby, a także w wypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu prawa, który stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. wyrok SN z 26 listopada 2004 r., V CK 270/04). Zmiany stanu prawnego nie stanowi natomiast wydanie przez Sąd Najwyższy uchwały w składzie powiększonym, która jest jedynie interpretacją prawa i nie ma charakteru powszechnie wiążącego. Sąd Najwyższy nie jest związany swoim poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu uchylonego wyroku tylko wtedy, gdy późniejszej uchwale dotyczącej identycznego zagadnienia nadano moc zasady prawnej (postanowienie SN z 5 października 2018 r., I CSK 632/17). I CSK 1982/26 4 Przytoczone przez skrzącego zagadnienie prawne zostało już więc w dotychczasowym orzecznictwie rozstrzygnięte, a w skardze nie ma argumentów przekonujących o konieczności ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zgodnie z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego. (D.Z.) [a.ł]