I CSK 1946/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
30 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.S. i M.S.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie ewentualnie o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 29 stycznia 2025 r., I ACa 2158/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz M.S. i A.S.
po 2025 zł (dwa tysiące dwadzieścia pięć złotych) kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 2 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Płocku ustalił, że umowa
kredytu mieszkaniowego […] hipoteczny nr […] zawarta w dniu 21 września 2007 r.
pomiędzy powodami M.S. i A.S. a Bankiem Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jest
nieważna (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie 81 649,05 zł
wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 6 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty
I CSK 1946/25
2
(pkt 2); oddalił powództwo ewentualne o zapłatę (pkt 3) i orzekł o kosztach
postępowania (pkt 4 i 5).
Wyrokiem z 29 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
pozwanego (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).
Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w części, tj. co do pkt 1 wyroku – w zakresie, w którym Sąd
Apelacyjny oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w części
dotyczącej zasądzenia (pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego) od pozwanego na rzecz
powodów 81 649,05 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia
6 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, a także co do kosztów postępowania przed
Sądem I instancji, (tj. w zakresie, w jakim wyrok nie uwzględnia podniesionego
zarzutu wygaśnięcia wierzytelności powodów w kwocie 81 649,05 zł z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 6 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty, na
skutek złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu) – oraz w całości
w zakresie pkt 2.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na jej oczywistą zasadność wobec braku merytorycznego zbadania zarzutu
wygaśnięcia wierzytelności powodów w kwocie 81 649,05 zł, tj. wierzytelności
uwzględnionej w wyroku Sądu I instancji, która - zdaniem pozwanego - wygasła na
skutek złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu z dnia 26 stycznia
2024 r., doręczonego bankowi dnia 25 marca 2024 r.
W odpowiedzi powodowie wnieśli o odrzucenie, względnie odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu
kosztów postępowania według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
I CSK 1946/25
3
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza akt sprawy wykazała, że w sprawie nie zachodzi oczywista
zasadność skargi kasacyjnej w przyjętym wyżej rozumieniu.
I CSK 1946/25
4
W okolicznościach sprawy pozwany złożył pismo datowane na 7 maja
2024 r., zatytułowane „Pismo przygotowawcze pozwanego z wnioskiem
dowodowym” (k. 368), w którym wnioskował o „dopuszczenie i przeprowadzenie
dowodu z oświadczenia o potrąceniu złożonego pozwanemu przez stronę
powodową celem wykazania faktu jego doręczenia pozwanemu, jego treści oraz
przedmiotu” (k. 368-370). Następnie pozwany złożył pismo datowane na
28 listopada 2024 r. (k. 408 i n.) stanowiące rozwinięcie pisma procesowego
z 7 maja 2024 r. Analiza treści tych pism dowodzi, że nie zostały spełnione
wymagania co do formy, treści i terminu, warunkujące skuteczne zgłoszenie
procesowego zarzutu potrącenia z art. 2031 k.p.c. Ustawa procesowa wprowadza
bowiem ustawowe ograniczenia w zakresie zgłaszania zarzutu potrącenia
w procesie cywilnym. Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie
procesowym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu,
z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat. Ponadto pozwany może podnieść zarzut
potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo
w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna. Jak
wskazał zaś sam skarżący oświadczenie powodów o potrąceniu z dnia 26 stycznia
2024 r. zostało doręczone bankowi dnia 25 marca 2024 r.
Zważywszy, że w aktualnym stanie prawnym skuteczność procesowego
zarzutu potrącenia została ograniczona do przypadków, które objęte są dyspozycją
art. 2031 k.p.c., brak spełnienia określonych w nim wymagań skutkuje tym, że
zarzut potrącenia nie może zostać uwzględniony na etapie wyrokowania, nawet
jeśli materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu było złożone skutecznie.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
I CSK 1946/25
5
A.G.
[SOP]
