I CSK 1938/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
23 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa G. S. i M. S.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 20 grudnia 2023 r., I ACa 77/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2.
zasądza
od
Banku
spółki
akcyjnej
w W. na rzecz M. S. i G. S. po 1350
(tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego
orzeczenia
Bankowi
spółce
akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Białymstoku z 20 grudnia 2023 r. pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł
I CSK 1938/24
2
o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazując, że istnieje potrzeba wykładni
przepisów budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w praktyce
sądów powszechnych związana z zastosowaniem art. 56 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c. w
zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady
93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawach nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”) w zw. art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw.
z art. 288 TFUE oraz art. 2 i 54 Traktatu akcesyjnego w zw. z art. 2 i 9 Konstytucji w
zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji.
Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2007 r., II CSK
84/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 13 października 2023, I CSK
2890/23; z 30 listopada 2023 r., I CSK 5560/22, i z 21 grudnia 2023 r., I CSK
3439/23). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia SN:
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 9 listopada 2023 r., I CSK 6588/22).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 września 2023 r., I CSK
5136/22, potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
I CSK 1938/24
3
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. W konsekwencji przyjąć należy, że nie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie
prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd
we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające
zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14; z 30 listopada 2023 r., I CSK 6472/22).
Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom.
Powołanie w skardze kasacyjnej kilku przepisów, które wymagają wykładni wiąże
się z obowiązkiem przedstawienia stosownej argumentacji jurydycznej odrębnej
dla każdego z nich. Nie jest zatem wystarczające – jak w przypadku skargi
kasacyjnej pozwanego banku - sporządzenie wspólnego uzasadnienia
dla wszystkich wskazanych przepisów (zob. postanowienie SN z 22 maja 2024 r.,
I CSK 786/24).
Tym samym skarżący nie wyjaśnił jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w badanej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni
w orzecznictwie sądów powszechnych i na czym rozbieżność ta polega.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi natomiast wątpliwości,
że podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. ma za przedmiot analizę
konkretnych przepisów i do tego się ogranicza, a więc nie polega na jednoczesnej
wykładni kilku przepisów i poszukiwaniu na tej podstawie określonej normy prawnej
(zob. np.: postanowienie SN z 7 czerwca 2023 r., I CSK 787/23).
Ponadto zauważyć należy, że powołane przez skarżącego przepisy były już
przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. W orzecznictwie wyjaśniono,
że mimo iż przepisy dyrektywy 93/13 co do zasady nie mają zastosowania
do umów, które zostały zawarte przed dniem wejścia państwa członkowskiego
do UE, co nie oznacza, że kontekst unijny jest całkowicie pozbawiony znaczenia.
Należy bowiem uwzględnić, że ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych
praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę, wyrządzoną przez produkt
niebezpieczny, która wprowadziła do kodeksu cywilnego obowiązującą obecnie
I CSK 1938/24
4
– z drobnymi późniejszymi zmianami - regulację dotyczącą wzorców umów
i kontroli niedozwolonych postanowień umownych (w tym art. 3851 § 1 k.c.), miała
na celu m.in. przedakcesyjną transpozycję dyrektywy 93/13. W związku z tym,
dążąc do zapewnienia jednolitości wykładni istotnych w niniejszej sprawie
przepisów kodeksu cywilnego w czasie ich obowiązywania przed akcesją
i po akcesji, a także mając na względzie zobowiązanie, wynikające z art. 68 Układu
Europejskiego, ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską
a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego
w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. oraz zobowiązanie do prowadzenia negocjacji
akcesyjnych w dobrej wierze, należy kierować się przy tej wykładni wskazówkami
wynikającymi z prawa unijnego oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej (zob. wyrok SN z 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16, i postanowienie SN
z 27 września 2024 r., I CSK 4295/23).
Niezbędne jest także przywołanie uchwały całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
w której przyjęto, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów oraz stwierdził, że w razie niemożliwości
ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego
lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(dalej: „ustawa o SN”) uchwała składu całej Izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje
moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob.
art. 87 ustawy o SN). Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej
Izby Sądu Najwyższego jest możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały
w analogicznym składzie (zob. art. 88 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym).
I CSK 1938/24
5
Uzupełniająco wskazać należy, że zasadność dokonania wykładni
przywołanych przez skarżącego przepisów była już przedmiotem oceny Sądu
Najwyższego, który m.in. w postanowieniu z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1531/24,
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy
uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[a.ł]
