I CSK 189/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
26 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku W.C.
z udziałem R.C.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej R.C.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 15 marca 2023 r., III Ca 963/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy
kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
I CSK 189/24
2
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestniczka R.C.
powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z tego, że Sąd
Okręgowy nie rozpoznał wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji, a tym
samym doszło do nieprawidłowej kontroli apelacyjnej ze strony Sądu drugiej
instancji.
Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu
szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu
Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego
prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.
Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą
zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych
przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.
m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr
10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała przyjąć, iżby skarga kasacyjna była
oczywiście uzasadniona.
Przedmiot sporu na tym etapie postępowania ograniczał się do
rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności zgłoszonego przez uczestniczkę żądania
ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym (art. 43 § 2 k.r.o.). Rozważając
tę kwestię, Sąd Rejonowy wnikliwie i obszernie uzasadnił, dlaczego nie podzielił
stanowiska uczestniczki, według której wnioskodawca w żadnym stopniu nie
przyczynił się do powstania majątku wspólnego. Wskazał m.in., że przez czas
trwania małżeństwa wnioskodawca czynił starania celem polepszenia sytuacji
majątkowej rodziny, oprócz stałego zatrudnienia podejmował liczne prace
dodatkowe, które znacząco zwiększały możliwości majątkowe rodziny i dzięki jego
I CSK 189/24
3
pracy małżonkowie uzyskiwali dochody pozwalające na budowę domu bez
zobowiązań kredytowych. Przedstawiany przez uczestniczkę obraz relacji
finansowych w małżeństwie uznał natomiast za całkowicie niewiarygodny i
jednostronny. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację uczestniczki skoncentrowaną
na błędnych ustaleniach faktycznych, zarzutów tych nie podzielił i zaaprobował
ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy, wyjaśniając dodatkowo, że na
żądającym ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym spoczywa nie tylko
ciężar wykazania ważnych powodów w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o., lecz także
nierównego przyczynienia się do powstania tego majątku w znacznym, a
przynajmniej uchwytnym zakresie. Wskazał przy tym, że nie chodzi o każdy
przypadek nierównego przyczyniania się do powstania majątku wspólnego, lecz o
nacechowane uporczywością lub rażącym charakterem zaniechanie przyczyniania
się do powstania wspólnego majątku, stosownie do posiadanych sił i możliwości.
W zestawieniu z tymi – przywołanymi tylko skrótowo – motywami
zaskarżonego postanowienia, wywody wniosku nie pozwalały uznać, aby było ono
błędne, a tym bardziej nieprawidłowe w stopniu oczywistym i rażącym.
W judykaturze wielokrotnie podkreślano, że postępowanie kasacyjne nie
stanowi kolejnej odsłony sporu dotyczącej prawidłowości oceny dowodów i ustaleń
faktycznych, służy natomiast kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia przy
związaniu jego podstawą faktyczną (art. 39813 § 2 k.p.c.). Jeżeli zatem skarżący
twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z tego powodu, iż doszło
do pominięcia określonych zarzutów apelacyjnych dotyczących nieprawidłowych
ustaleń faktycznych, musi wykazać nie tylko, że doszło do pominięcia zarzutu
odnoszącego się do konkretnych, wyspecyfikowanych faktów, a uchybienie to ma
widoczny prima vista charakter, lecz także, że fakty te mają dla sprawy istotne
znaczenie w tym sensie, że przy założeniu, iż zostały one wykazane (albo
niewykazane), wydane orzeczenie jest oczywiście wadliwe.
Taka sytuacja nie miała miejsca w okolicznościach sprawy już z tego
powodu, że Sąd Okręgowy odniósł się do podniesionych w apelacji zarzutów
dotyczących podstawy faktycznej orzeczenia, a nieustalenie określonych faktów
I CSK 189/24
4
wbrew stanowisku apelującego, nie jest tożsame z pominięciem zarzutu
apelacyjnego.
Na marginesie zaś należało wyjaśnić, że o ile nieustalone przez Sądy meriti
fakty dotyczące związków wnioskodawcy z innymi kobietami, niewdzięczności
wobec uczestniczki, czy przyczyn zerwania więzi małżeńskich, mogłyby podlegać
ocenie w płaszczyźnie ważnych powodów ustalenia nierównych udziałów w
majątku wspólnym, o tyle z motywów wydanych w sprawie orzeczeń wynikało, że w
sprawie nie udowodniono drugiej z przesłanek takiego rozstrzygnięcia, tj. uchwytnej
dysproporcji przyczynienia się do powstania majątku wspólnego (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2018 r., II CSK 203/17 i z dnia 24
stycznia 2020 r., II CSK 451/19 oraz powołane tam orzecznictwo).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. i
art. 108 § 1 zdanie pierwsze a contrario w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i
art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
[a.ł]
