I CSK 1863/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
25 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I.S.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 21 grudnia 2023 r., I ACa 57/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz I.S. 2 700
złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu
niniejszego postanowienia.
[wr]]
UZASADNIENIE
Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z 21 grudnia 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania
uzasadnił wystąpieniem istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),
tj.: 1) jaki jest zakres ewentualnej abuzywności postanowień dotyczących
mechanizmu denominacji: czy abuzywna jest wyłącznie norma określająca sposób
ustalenia miernika, tj. wartości franka szwajcarskiego w złotych polskich przez
I CSK 1863/24
2
odesłanie do tabeli kursowej banku (klauzula kursowa), jednakże nie są abuzywne
pozostałe postanowienia dotyczące samego mechanizmu denominacji związanego
z nim ryzyka walutowego, czy też abuzywna jest całość postanowień umownych
regulujących odniesienie kredytu do franka szwajcarskiego, zarówno klauzula
kursowa, jak i klauzula waloryzacyjna (ryzyka walutowego)?; 2) czy art. 358 § 2 k.c.
stanowi szczególny przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie w miejsce
abuzywnej klauzuli kursowej, określającej sposób ustalenia kursu franka
szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z przeliczeniami walutowymi przy
wypłacie i przy spłacie kredytu?; 3) czy wola konsumenta, który uważa, iż
stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa
nad uprawnieniem sądu do zastąpienia nieuczciwego postanowienia przepisem
dyspozytywnym i utrzymaniem umowy w mocy?; 4) jakie są kryteria uznania
możliwości dalszego obowiązywania umowy kredytu w sytuacji, gdy sąd dojdzie do
przekonania, że umowa zawiera postanowienia niedozwolone?
Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) tj.: art. 3851 § 1 i 2 oraz art. 358 § 2 i art. 3581
§ 2 k.c. w zakresie dotyczącym możliwości dalszego obowiązywania umowy
kredytu w sytuacji, gdy sąd dojdzie do przekonania, że przewidziane w tej umowie
postanowienia dotyczące mechanizmu denominacji, mają charakter niedozwolony
(art. 3851 § 1 k.c.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne nie czynią
zadość wymogom stawianym istotnym zagadnieniom prawnym w rozumieniu art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c., uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,
wyjaśnił, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
I CSK 1863/24
3
w pozostałym zakresie. Stanowisko to odzwierciedla dominujący w orzecznictwie
Sądu Najwyższego pogląd, że w przypadku umowy kredytu denominowanego
kursem CHF, po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych, nie jest możliwe
utrzymanie takiej umowy w mocy ani jako umowy kredytu walutowego w CHF (zob.
wyrok SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22), ani jako umowy, w której kwota
kredytu wyrażona byłaby w złotych polskich (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r., II
CSKP 293/22). W judykaturze Sądu Najwyższego zostało już wyjaśnione, że
eliminacja klauzuli przeliczeniowej w takiej umowie sprawia, iż nie wiadomo, jaką
kwotę powinien wypłacić bank, skoro w umowie kwota kredytu określona jest w
CHF, ale wypłata następuje w złotówkach, według kursu arbitralnie ustalanego
przez bank. Oznacza to, że brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego
stosunku prawnego i niemożliwe jest jego uzupełnienie. Tego rodzaju skutek
(sankcja), w skutkach tożsamy z nieważnością umowy, nie jest wynikiem
konstytutywnego orzeczenia sądu a powstaje ex lege (zob. uchwałę siedmiu
sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, oraz
powołane tam orzecznictwo).
Uznanie przez Sąd meriti, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego
lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej
stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym
stanie prawnym nie pozwala na zastąpienie tego postanowienia określeniem w inny
sposób kursu waluty obcej, wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (zob.
uchwałę całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Oznacza to, że
nie jest możliwe wypełnienie powstałych w umowie luk po usunięciu z niej
abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej przez odwołanie się m.in. do art. 358 § 2 k.c. czy
art. 24 ust. 3 ustawy o NBP. Zwrócić należy uwagę, że art. 358 § 2 k.c. wszedł w
życie 24 stycznia 2009 r. i niedopuszczalne byłoby stosowanie wynikającej z niego
normy do umowy kredytu zawartej przed wejściem w życie tego przepisu. Z taką
sytuacją mamy do czynienie w niniejszej sprawie.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się również na temat ścisłego
powiązania klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadu walutowego. Klauzula
ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej
przeliczenie zobowiązań stron celem ustalenia wysokości ich świadczenia. Z kolei
I CSK 1863/24
4
klauzula spreadowa nie ma racji bytu w umowie, w której nie zastosowano
mechanizmu przeliczeniowego i wynikającej z niego narażenia konsumenta na
ryzyko kursowe. W konsekwencji klauzule te składające się na przyjęty w umowach
kredytowych mechanizm przeliczeniowy są ze sobą ściśle powiązane, a ich
rozszczepienie byłoby zabiegiem sztucznym (zob. wyroki SN: z 8 listopada 2022 r.,
II CSKP 1153/22; z 8 listopada 2023 r., II CSKP 2099/22; z 7 lutego 2024 r., II
CSKP 1045/22; z 21 lutego 2024 r., II CSKP 225/23).
Skarga kasacyjna nie spełnia również kryteriów z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa, ma na celu
analizę konkretnych przepisów prawa i do tego się ogranicza. Nie może polegać na
jednoczesnej wykładni kilku przepisów – czego oczekuje skarżący – i poszukiwaniu
na tej podstawie określonej normy prawnej, która mogła albo nie mogła zostać
zastosowana w zindywidualizowanej sprawie objętej skargą kasacyjną (zob.
postanowienie SN z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22). Skarżący mimo
wskazania kilku przepisów, które w jego ocenie, wymagają wykładni, powinien
również sporządzić odrębne uzasadnienie dla każdego z nich. Wykładnia
wskazanych przez skarżącego przepisów częściowo odpowiada również zakresowi
przedstawionych zagadnień prawnych, do których Sąd Najwyższy odniósł się w
wyżej.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z
§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Mariusz Łodko
I CSK 1863/24
5
[wr]
[SOP]
