I CSK 1840/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
27 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.K. i P.K.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 3 grudnia 2024 r., I ACa 1362/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz M.K. i P.K.
kwoty po 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia
zapłaty, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
I CSK 1840/25
2
UZASADNIENIE
Pozwany Bank1 S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którym oddalono w zasadniczej części apelację
skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o ustalenie i
zapłatę z powództwa M.K. i P.K.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał oczywistą zasadność skargi. Przedstawił przy tym wywód
nawiązujący do dwóch niezależnych wątków.
Po pierwsze, zdaniem banku w sprawie doszło do błędnego zastosowania
w sprawie przepisów dotyczących ochrony konsumentów (art. 3851 § 1 k.c.),
skutkującego oceną o niezwiązaniu stron całością zawartej przez nie umowy
kredytu, podczas gdy powodowie przeznaczyli rzekomo uzyskane od banku środki
na cele inwestycyjne, co świadczyć miało o niekonsumenckim charakterze kredytu.
Skarżący stwierdził również, że w efekcie doszło do naruszenia art. 5 k.c., gdyż
wytoczenie przez powodów powództwa w niniejszej sprawie stanowiło nadużycie
prawa podmiotowego i nie zasługiwało na ochronę prawną. W konsekwencji
zasadne było, zdaniem skarżącego, przyjęcie, że umowa kredytu nie miała
charakteru konsumenckiego, wobec czego nie należało stosować do niej
art. 3851 k.c.
Po drugie, w ocenie skarżącego w sprawie błędnie orzeczono o odsetkach
od kwoty stanowiącej równowartość nienależnego świadczenia ze strony powodów.
Bank nawiązał przy tym do koncepcji, zgodnie z którą w tzw. sprawach frankowych
roszczenie kondykcyjne konsumentów staje się wymagalne nie na zasadach
opisanych w art. 455 k.c., lecz po złożeniu przez nich przed sądem oświadczenia
w przedmiocie „objęcia dobrowolnym systemem ochrony konsumenckiej”
(s. 4 skargi kasacyjnej).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
I CSK 1840/25
3
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny
kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd
drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności
skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności
powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu
skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
Skarga kasacyjna banku nie jest oczywiście uzasadniona w opisanym
wyżej rozumieniu. Argumentacja banku nie świadczy bowiem o konieczności
uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia ani w kwestii podstawowej
(nieważności umowy), ani w zakresie, w jakim zakwestionowane zostało
zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów odsetek za opóźnienie.
Odnośnie do przeznaczenia kredytu, to w sprawie ustalono, że został on
zaciągnięty na cele mieszkaniowe (s. 2 uzasadnienia wyroku SA). Okoliczność, że
w późniejszym czasie mieszkanie zostało wynajęte, nie ma znaczenia dla wyników
oceny prawnej – w świetle art. 221 k.c. istotne jest to, że w chwili zawierania umowy
powodowie dążyli do zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.
Wspomniane ustalenie wiąże Sąd Najwyższy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i nie może być
obecnie kwestionowane (art. 3983 § 3 k.p.c.).
Z kolei co się tyczy kwestii naruszenia art. 5 k.c., to stanowisko pozwanego
nie jest wewnętrznie spójne. Jeżeli powodowie nie byliby konsumentami, to nie
przysługiwałaby im ochrona z art. 3851 § 1 k.c.; w konsekwencji natomiast nie
byliby oni uprawnieni z tytułu roszczeń (praw podmiotowych), których dochodzenie
mogłoby być poddane ocenie pod kątem nadużycia prawa podmiotowego. Z kolei
posiadanie przez powodów statusu konsumentów oznacza, że wspomniane
roszczenia im przysługują. Nie wyklucza to wprawdzie uznania, że dochodzenie
I CSK 1840/25
4
ochrony prawnej jest przejawem nadużycia prawa podmiotowego (roszczenia), lecz
w oczywisty sposób nadużycie takie nie może polegać na korzystaniu z roszczeń
z uwagi na „niekonsumencki charakter umowy kredytu”. U podstaw tego wariantu
oceny prawnej leży bowiem założenie, że powodowie są konsumentami,
a w konsekwencji taki właśnie, czyli konsumencki, charakter ma również zawarta
przez nich umowa kredytu.
Kwestia odsetek od należności głównej została rozstrzygnięta przez Sąd
Apelacyjny w sposób zbieżny z tym, jaki dominuje w aktualnym orzecznictwie.
Zostało już bowiem wyjaśnione, że koncepcja, zgodnie z którą znaczenie dla
powstania lub wymagalności roszczenia konsumenta miałyby mieć pouczenia
udzielane wierzycielowi w toku procesu przez sąd, względnie oświadczenia
konsumenta, nie znajduje uzasadnienia w prawie polskim (zob. postanowienie
SN z 30 kwietnia 2026 r., I CSK 1709/25). Koncepcja ta została również stanowczo
odrzucona w orzecznictwie TSUE (zob. wyrok TSUE z 7 grudnia 2023 r.,
C-140/22).
Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania bank
wskazał występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Natura tej przyczyny kasacyjnej była już przedmiotem
licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo omówiona m.in.
w postanowieniu SN z 30 grudnia 2024 r., I CSK 3562/23, wydanym w sprawie
z udziałem pozwanego.
Choć sformułowane na s. 5 pytanie dotyczące problematyki kredytów
powiązanych z kursem waluty obcej jest obiektywnie istotne, a dawniej
rzeczywiście budziło poważne wątpliwości, to obecnie należy uznać je za
wyjaśnione – w kierunku odmiennym od oczekiwanego przez pozwanego – dzięki
uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.
Wobec braku podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy
rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy
art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia.
We wspomnianej uchwale szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska;
powtarzanie tej argumentacji należy ocenić jako zbędne. W związku z treścią
I CSK 1840/25
5
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należy jedynie podkreślić, że
w razie uznania wskazanego przez bank postanowienia umownego za
niedozwolone nie istnieje możliwość zastąpienia postanowienia umowy kursem
rynkowym (postulowanym przez skarżącego kursem średnim NBP) lub
zastosowania art. 358 § 2 k.c., a w konsekwencji, wobec takiej niemożliwości,
powstaje stan niezwiązania stron umową także w pozostałym zakresie.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich
wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[SOP]
