I CSK 173/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
17 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.B., M.B. i K.B.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 22 marca 2024 r., VI ACa 1816/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 27 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił,
że bliżej określona umowa kredytu na cele mieszkaniowe zawarta 24 lipca 2008 r.
pomiędzy E.B. i A.B. a Bank1 spółką akcyjną w W. (poprzednikiem prawnym
pozwanego Bank spółki akcyjnej w W.) jest nieważna w całości; zasądził od
pozwanego łącznie na rzecz wymienionych powodów kwotę 53 370,73 zł wraz z
I CSK 173/25
2
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 8 października 2020 r. do dnia zapłaty; w
pozostałym zakresie powództwo oddalił oraz orzekł o kosztach procesu.
2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Warszawie
wyrokiem z 22 marca 2024 r. oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania
apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Podał, że w sprawie
występuje potrzeba wykładni przepisów art. 3851 § 1 i § 2 k.c., w zakresie, w jakim
odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne
i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi.
4. Powódka E.B. i następcy prawni powoda A.B. – M.B. i K.B. – wnieśli o
odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie
skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
I CSK 173/25
3
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
pozwanego nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie
spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie
sprawy do rozpoznania.
7. Podniesione przez skarżącego wątpliwości wykładnicze koncentrują się
wokół kwestii skutków abuzywności postanowień umowy kredytu. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie niedozwolonego
charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać uznanie umowy
za nieważną; zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56;
uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6,
poz. 40; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20, Monitor
Prawniczy 2021, nr 15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18,
Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG
i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A. Stwierdzenie
nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką Dyrektywa Rady
93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę
nieuczciwych postanowień umownych.
8. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem niedopuszczalne jest zastępowanie
wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem
wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis prawa, w tym
art. 3851 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej
innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli
stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania
I CSK 173/25
4
sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22;
postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 maja 2022 r., I CSK 2314/22; z 1 lutego
2023 r., I CSK 5615/22 oraz z 6 lipca 2023 r., I CSK 5755/22). Potwierdził to Sąd
Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego
z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w której stwierdzono m.in., że w razie uznania,
że postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne
i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce
tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także, że
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
9. Problemy podnoszone przez skarżącego zostały już zatem rozstrzygnięte
w orzecznictwie, dlatego też uznać należy, że przedstawione w sprawie wątpliwości
wykładnicze nie spełniają przesłanek wymaganych przez art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Tożsame kwestie były także wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu
Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 24 listopada
2022 r., I CSK 3955/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 807/23; z 19 września 2023 r.,
I CSK 4824/22; z 12 stycznia 2024 r., I CSK 95/23; z 21 lipca 2023 r., I CSK 307/23;
z 25 kwietnia 2024 r., I CSK 1521/23; z 22 maja 2024 r., I CSK 2233/23;
z 14 czerwca 2024 r., I CSK 2889/23; z 25 czerwca 2024 r., I CSK 142/23;
z 23 lipca 2024 r., I CSK 2403/23 z 19 września 2024 r., I CSK 54/24, do których
szczegółowych uzasadnień wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych
powtórzeń.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
I CSK 173/25
5
12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[a.ł]
