I CSK 1712/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D. M.
przeciwko G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej D. M.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 17 grudnia 2024 r., I AGa 189/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od D.M. na rzecz G. spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej
w S. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia
niniejszego
orzeczenia
D.M.
do dnia zapłaty.
(a.z.)
UZASADNIENIE
I CSK 1712/25
2
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 17 grudnia 2024 r. powódka wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania
na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Jej zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd
drugiej instancji dokonując wykładni woli stron w oparciu o zeznania świadków
jednej strony umowy, na podstawie art. 65 k.c. w zw. z art. 3531 k.c., rażąco
naruszył prawo materialne przez niezastosowanie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 180
ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: „u.g.n.”).
Sąd Apelacyjny dokonując nowych ustaleń faktycznych, opierając się
wyłącznie na twierdzeniach pozwanej, dokonał oceny materiału dowodowego
wyłącznie w zakresie dowodów, które uzasadniały, w ocenie Sądu, zmianę
zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny wydając wyrok
oddalający powództwo w całości, na podstawie rzekomo zawartego w grudniu
2021 r. aneksu do umowy, nie zbadał czy w przedmiotowej sprawie doszło
do zawarcia aneksu zmieniającego (w zakresie wynagrodzenia) umowę
z 29 czerwca 2021 r.
Zgodnie z art. 180 ust. 3 u.g.n. umowa pośrednictwa w obrocie
nieruchomościami wymaga formy pisemnej lub elektronicznej pod rygorem
nieważności. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie
własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.
Do zawarcia umowy (aneksu do umowy) wystarczająca jest wymiana dokumentów
obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną
ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej
ze stron i jest przez nią podpisany.
W niniejszej sprawie pomimo powoływania się przez pozwaną na aneks
do umowy pozwana nie złożyła dowodu potwierdzającego zawarcie tego aneksu
przez złożenie dokumentu potwierdzającego doręczenie powódce oryginału pisma
zawierającego własne oświadczenie woli. Jedynym dokumentem w aktach sprawy
odnoszącym się do treści aneksu do umowy jest oświadczenie woli powódki.
I CSK 1712/25
3
Jednostronne oświadczenie woli powódki, które nie zostało w oryginale
przesłane do pozwanej, ze względu na treść art. 180 ust. 3 u.g.n. nie może
świadczyć o zawarciu/podpisaniu przez strony aneksu do umowy.
Niezastosowanie przez Sąd art. 58 § 1 k.c., skutkujące dokonaniem wykładni
nieważnej czynności prawnej (aneksu do umowy) doprowadziło do naruszenia
przez Sąd drugiej instancji innych przepisów prawa materialnego, w szczególności
art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3531 k.c. odnoszącego się do swobody zawarcia
umowy, wyboru kontrahenta oraz swobodnego kształtowania treści i celu umowy
przez strony.
Pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez
prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek
o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły
stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
W tym kontekście zauważyć trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie
częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów
na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN: z 22
kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002,
nr 2, poz. 22).
I CSK 1712/25
4
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę,
oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy
wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie
miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest
pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27
kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r.,
III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK
584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
I CSK 1712/25
5
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Uzasadnienie przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., mimo
podniesienia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, sprowadza się
w zasadzie do przedstawienie własnej wersji stanu faktycznego i oceny dowodów,
w szczególności do zanegowania, że w grudniu 2021 r. strony skutecznie zawarły
aneks zmieniający umowę z 29 czerwca 2021 r.
Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest
dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie
do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która
wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi
za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie
faktycznym.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zmierzać do choćby pośredniego
kwestionowania oceny materiału dowodowego ani opierać się na własnej wersji
stanu faktycznego. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma
na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi lub oceną dowodów przez Sąd drugiej
instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego
zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, jest a limine
niedopuszczalny ze względu na sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. (zob. wyrok SN
z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18).
Sąd Najwyższy wyjaśnił już także, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania nie może być oparty na nowej okoliczności, wybiegającej poza
podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia. Jest to niedopuszczalne i nie może
I CSK 1712/25
6
świadczyć o zasadności skargi, a tym bardziej o jej zasadności w stopniu
oczywistym i widocznym prima vista, czego wymaga rozważana przyczyna
kasacyjna. Nie ma w tej materii znaczenia, że okoliczność tę skarżący wyprowadził
z materiału sprawy, skoro miarodajne fakty nie zostały ustalone przez Sądy meriti
(zob. postanowienie SN z 6 lutego 2026 r., I CSK 908/25).
Jedynie ubocznie zauważyć należy, że w razie popełnienia przez Sąd drugiej
instancji uchybień w odniesieniu do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia
polegających na pominięciu materiału dowodowego, który zgromadził Sąd
pierwszej instancji, skarżący może skutecznie je zakwestionować zarzucając
naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 382 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c.
(po nowelizacji art. 3271 § 1 k.p.c. co do sądu pierwszej instancji, czy art. 387 § 21
k.p.c., co do uzasadnienia sądu drugiej instancji) w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,
po wykazaniu, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy
(zob. postanowienie SN z 14 listopada 2023 r., I CSK 5530/22).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powódka nie powołała żadnych przepisów prawa procesowego, których naruszenie
mogłoby wskazywać, że postępowanie apelacyjne było prowadzone w sposób
wadliwy.
Bez znaczenia jest przy tym, że skarżąca w ramach podstaw wniesionego
środka prawnego zarzuciła naruszenie art. 3271 § 1 w zw. z art. 387 § 21 pkt 1 i 2
k.p.c. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie
przyjęcia jej do rozpoznania.
Dodatkowo zauważyć należy, że powódka sama powoływała się
na przedmiotowy aneks np. w pozwie (k. 3 verte) i w replice z 4 lipca 2023 r. (k. 73
verte) oraz załączyła do pozwu poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię
pisma zawierającego treść podpisanego przez siebie aneksu (k. 15). Także
pozwany powoływał się na jego zawarcie (odpowiedź na pozew k. 53, 57).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
I CSK 1712/25
7
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności adwokackie.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[a.ł]
