I CSK 1702/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
25 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R. N. i S. N.
przeciwko Bankowi w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 21 grudnia 2023 r., II Ca 1059/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 1702/24
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank w W.
powołała się na potrzebę wykładni art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady
93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w
umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”), art.
65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c., art. 69 ust.
3 pr. bank., art. 189 k.p.c., a także art. 496 w związku z art. 497 k.c. oraz art. 386 §
4 w związku z art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wskazała również na występujące w
sprawie istotne zagadnienia prawne, dotyczące, po pierwsze, zasadności przyjęcia
nieważności umowy kredytu powiązanej z walutą obcą na skutek uznania za
abuzywne „klauzul spreadowych”, nieokreślających głównego przedmiotu umowy,
po drugie, możliwości odwołania się w celu określenia oprocentowania kredytu
powiązanego z walutą obcą – po stwierdzeniu abuzywności klauzul indeksacyjnych
– do stawki WIBOR, skoro w umowie stawka ta występuje, po trzecie zaś –
zasadności kwalifikowania umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego
jako kredytu udzielonego w złotych polskich.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
I CSK 1702/24
3
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Przytoczone we wniosku wątpliwości - w zestawieniu z zarzutami skargi i
przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się w przeważającym
zakresie do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą
(frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i
odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote
polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie,
lecz także wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów
kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się
jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por.
np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III
CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia
2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II
CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II
CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022
r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego
2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca
2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29
listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia 2024
r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22,
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia
I CSK 1702/24
4
27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia
29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu
Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob.
zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank
BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.
przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,
M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22,
ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).
Za wyjaśnione z punktu widzenia przedmiotu sprawy, w której wydano
zaskarżony wyrok, należało uznać również wątpliwości związane z wykładnią
art. 496 w związku z art. 497 k.c. (zarzut zatrzymania). Problem wzajemnego
charakteru umowy kredytu został rozstrzygnięty uchwałą składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2025 r., III CZP 126/22, w której sentencji
stwierdzono, że umowa o kredyt bankowy jest umową wzajemną w rozumieniu
art. 487 § 2 k.c. W sprawach objętych zakresem zastosowania dyrektywy 93/13
dodatkowego uwzględnienia wymaga jednak stanowisko Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, według którego art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1
dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie
wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą w kontekście stwierdzenia nieważności
umowy kredytu zawartej przez bank z konsumentem ze względu na nieuczciwy
charakter jej niektórych warunków powołanie się przez bank na prawo zatrzymania
prowadzi do uzależnienia przysługującej konsumentowi możliwości uzyskania przez
niego zapłaty kwot, które zasądzono od banku z uwagi na skutki restytucyjne
wynikające ze stwierdzenia abuzywności warunków umownych, od równoczesnego
zaofiarowania przez konsumenta zwrotu albo zabezpieczenia zwrotu całości
świadczenia otrzymanego od banku na podstawie umowy kredytu, niezależnie od
spłat dokonanych w wykonaniu tej umowy przez konsumenta (por. postanowienie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8 maja 2024 r., C-424/22, WN
przeciwko Santander Bank Polska S.A., ECLI:EU:C:2024:398, a także
wcześniejszy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 grudnia
2023 r., C-28/22, Getin Noble Bank, ECLI:EU:C:2023:992) (por. również np.
I CSK 1702/24
5
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2025 r., I CSK 2241/23 i wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2025 r., II CSKP 2231/22).
Wykazaniu przyczyny kasacyjnej nie mógł służyć także problem związany z
wykładnią art. 386 § 4 k.p.c. Pomijając, że ustawodawca nieprzypadkowo użył w
tym przepisie modalności „może uchylić”, nie zaś kategorycznego sformułowania
„uchyla”, rozważana wątpliwość bazowała na założeniu, że in casu Sąd Rejonowy
nie rozpoznał istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., co nie miało miejsca.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że wywody wniosku – w zestawieniu z
powołanym wyżej orzecznictwem Sądu Najwyższego i judykaturą Trybunału
Sprawiedliwości – nie ujawniały potrzeby dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego
w objętej nimi materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych
zadań skargi kasacyjnej.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[SOP]
[r.g.]
