I CSK 1665/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski
14 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P.S.
z udziałem J.C.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej P.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 20 listopada 2025 r., XV Ca 2077/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od P.S. na rzecz J.C. kwotę 2 700 zł (dwóch tysięcy
siedmiuset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego postanowienia P.S. do dnia zapłaty.
(K.W.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 20 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, w
sprawie z wniosku P.S. przy udziale J.C. o podział majątku wspólnego, na skutek
apelacji wniesionej przez wnioskodawcę od postanowienia wstępnego Sądu
Rejonowego w Wągrowcu z 20 czerwca 2024 r., oddalił apelację.
Postanowienie zostało zaskarżone przez wnioskodawcę. Jako uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawca wskazał, że w
I CSK 1665/26
2
sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz zachodzi potrzeba wykładni
przepisów prawnych.
Uczestniczka złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła o
odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie
skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcja
skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności
wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki
pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1)
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4)
oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie
to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających
wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich
uzasadnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie
objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy
I CSK 1665/26
3
i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić
do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga
jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej
sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK
324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, 22
listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja 2019 r., I
CSK 627/18).
Natomiast skuteczne powołanie się na potrzebę wykładni przepisów
prawnych, jako na przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania na
mocy art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego
wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania,
że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia
stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest
twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach
wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest
wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że
rozbieżność wynika rzeczywiście z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu
Najwyższego z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego z
11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008r.,
I CSK 111/08).
W skardze kasacyjnej przedstawiono jeden problem prawny, jako spełniający
łącznie wymagania wynikające z art. 3989 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.c. Skarżący wskazał
na potrzebę wyjaśnienia czy w świetle art. 43 § 2 i 3 k.r.o. rażąco nieproporcjonalny
wkład jednego z małżonków w powstanie majątku wspólnego, w zasadzie
wyczerpujący majątek byłych małżonków, przy jednoczesnym braku
porównywalnego wkładu drugiego małżonka w postaci nakładu osobistej pracy przy
wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego, może stanowić
samodzielną podstawę do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, czy
też ustalenie nierównych udziałów wymaga zawsze kumulatywnego spełnienia
dodatkowych przesłanek natury etycznej (np. rażąco nagannego postępowania
majątkowego małżonka).
I CSK 1665/26
4
Zagadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełnia wymagań z art.
3989 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.c. Nie łączy się ono bowiem z oceną prawną dokonaną
przez Sąd w sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że
ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, o którym stanowi art. 43 § 2
k.r.o., jest dopuszczalne w razie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek:
przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu
oraz istnienia ważnych powodów, które uzasadniają ustalenie nierównych udziałów.
Przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego rozumie się całokształt
starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspakajanie jej
potrzeb, czyli nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez
każdego z nich, lecz także, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy
gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich. O stopniu przyczyniania się każdego z
małżonków świadczą nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne. Przez ważne
powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad
współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków
korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek się nie
przyczynił (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 marca 2026 r., I CSK
535/25). Sąd II instancji dokonał prawidłowej oceny przyjmując, że nie można
pomijać osobistego zaangażowania uczestniczki w organizowanie życia
domowego, zwłaszcza że wprost mówi o tym art. 43 § 3 k.r.o. Nie sposób też
abstrahować od tego, że uczestniczka ma tylko wykształcenie podstawowe, a
jedynie przyuczyła się do zawodu sprzedawcy, a zatem nie można jej czynić
zarzutu, że świadomie i z premedytacją nie czyniła starań o zdobycie większych
środków finansowych, zwłaszcza że w zasadzie cały ciężar prac domowych
spoczywał na niej, co w sprawie jest niesporne. Sąd wyraźnie zaznaczył, że taki był
podział ról w małżeństwie - wnioskodawca zarabiał, a uczestniczka wychowywała
dzieci i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, zdobywając dochody w miarę
swoich możliwości. Niewątpliwie zatem ocena dokonana przez Sąd II instancji
odpowiada wykładni art. 43 k.r.o. przyjętej w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Jednocześnie skarżący, poza ogólnikowym stwierdzeniem, jakoby w
praktyce orzeczniczej sądów powszechnych widoczne były rozbieżności co do
tego, czy „ważne powody” w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. mogą wynikać wyłącznie z
I CSK 1665/26
5
rażąco nierównego przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego,
podobnie jak i zapewnienia skarżącego o braku jednolitej wykładni tego przepisu,
nie zostały poparte żadnymi przykładami rozbieżności w orzecznictwie.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono
na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 pkt 8, w zw. z § 2 pkt 6
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).
(K.W.)
[SOP]
