I CSK 161/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
15 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S. i J.S.
przeciwko S. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej S. spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 21 listopada 2023 r., I ACa 1993/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów po
2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia obowiązanemu odpisu niniejszego
postanowienia.
I CSK 161/25
2
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 21 listopada 2023 r., Sąd Apelacyjny w Gdańsku, w sprawie z
powództwa M.S. i J.S. przeciwko S. spółce akcyjnej w W., o zapłatę i ustalenie, na
skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z 25
października 2022 r., oddalił apelację (pkt I) oraz orzekł o kosztach postępowania
(pkt II).
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana zaskarżając wyrok w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
I CSK 161/25
3
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane przesłanki z art.
3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
I CSK 161/25
4
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
9. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej
wymienionych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W szczególności w licznych wypowiedziach judykatury wyjaśniane były zarówno
przesłanki uznania postanowień umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej
za abuzywne, jak i kwestia dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez
zastąpienie wyeliminowanych z niej postanowień abuzywnych innymi
postanowieniami (m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7
maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego
z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE: z 3
października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko
Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.
przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK
382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20; z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 20
lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja
2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego 2024 r., I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy
wypowiadał się również w kwestii niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2
k.c. dla uzupełnienia umowy kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych
(m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31
I CSK 161/25
5
stycznia 2023 r., II CSKP 941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego
2024 r., I CSK 6543/22), a także odróżnienia i wzajemnego związku klauzul
spreadowych i klauzul ryzyka walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13
kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD
2022, nr 4, poz. 45.; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II
CSKP
722/22).
W orzecznictwie wskazano również, że nie można przyjąć, aby postanowienia
umowy kredytowej odsyłające do kursu stosowanego przez bank były
odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów
walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2023 r., I CSK 5177/22).
Wielokrotnie wyjaśniano również wątpliwości dotyczące wykładni pojęcia interesu
prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (m.in.
wyroki Sądu Najwyższego: z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r.,
III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP
64/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20).
Odnoszono się również do skutków wejścia w życie art. 69 ust. 3 Prawa
bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych, waloryzowanych do
waluty obcej (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP
1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z
11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; postanowienie
Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23). Sąd Najwyższy
wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności utrzymania umowy w mocy jako
oprocentowanej według stawki WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego: z 23 stycznia
2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II
CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już, że:
klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie
kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022
r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno
zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu,
jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować
kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob.
I CSK 161/25
6
wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21);
jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że
są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy,
chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten
sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN z 7
maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia
umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie
pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie
można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki
SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3
lutego 2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie
umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to
za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18);
oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z
chwili zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP
29/17). Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w
kontekście standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku
informacyjnego (zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto
również, iż spełnienie świadczenia, którego wysokość została określona na
podstawie abuzywnych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień
cechy abuzywności ani nie sprawia, że ocena ich abuzywności staje się
bezprzedmiotowa (wyrok SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).
Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale
pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP
25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również
nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze
kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących
wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów.
W kontekście przedstawionego zagadnienia prawnego Sąd Najwyższy
uznaje, że z racji na niespełnienie przesłanki (po stronie wierzytelności zgłaszanej
przez bank) wymagalności roszczenia określonej w art. 498 § 1 k.c., zarzut
potrącenia nie może być uwzględniony. Sąd Najwyższy akceptuje zatem wywód
I CSK 161/25
7
przedstawiony w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego. Ubocznie należy tylko dodać,
że dla skuteczności podniesienia zarzutu potrącenia na podstawie art. 2031 k.p.c. i
odbioru takiego oświadczenia wystarczające jest pełnomocnictwo procesowe
(uchwała SN z 2 lipca 2024 r., III CZP 2/24).
Skarżący polemizując z ustaleniami Sądów meriti, w rzeczywistości neguje
ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania rozpoznawczego.
Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie
można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np.
postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Wskazać trzeba, że zarzut
naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym stanie prawnym, nie może stanowić
skutecznej podstawy kasacyjnej. Jednak przedmiotowa skarga kasacyjna dotyczyła
m.in. tego przepisu (choć nie został on bezpośrednio wskazany w skardze
kasacyjnej). Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie
mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy
jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.). Z ustalonego stanu
faktycznego wynika, że powodowie zawarli umowę jako konsumenci, a prowadzona
przez nich działalność pozostawała bez związku z tymi umowami. Z kolei o
abuzywności postanowień przesądza treść umowa, w której bankowi przyznano
nieograniczoną swobodę kształtowania wysokości świadczeń kredytobiorców.
Postanowienia tej treści nie tracą abuzywnego charakteru w zależności od rodzaju
działalności prowadzonej przez powodów, jeżeli tylko umowę zawarli jako
konsumenci.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
I CSK 161/25
8
(M.M.)
[SOP]
