I CSK 161/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
15 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.K.
przeciwko M.S. i M.S.1
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M.S. i M.S.1
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 21 sierpnia 2023 r., II Ca 2990/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 21 sierpnia 2023 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, w sprawie
z powództwa P.K. przeciwko M.S. i M.S.1 oddalił apelację pozwanych od wyroku
Sądu Rejonowego w Trzebnicy. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji
wnieśli pozwani.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazali,
że na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, a także, że winna być ona przyjęta do rozpoznania w związku
ze spełnieniem przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., w tym
zwłaszcza w świetle rażącego naruszenia przepisów prawa przez Sądy obydwu
instancji. Skarżący podnosili, że zaprzestały one stosowania prawa materialnego
w odniesieniu do obowiązku wykonywania zobowiązań na podstawie samego
I CSK 161/24
2
ogłoszenia stanu epidemii COVID-19 na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
obowiązującego w latach 2020-2022.
Skarżący w uzasadnieniu wniosku przedstawili argumentację poświęconą
zarzutom skargi kasacyjnej. Poza tym zaznaczyli, że Sąd drugiej instancji nie
rozpoznał istoty sprawy, a w ocenie autora skargi podstawą jej przyjęcia jest
oczywista zasadność. Podkreślili też, że chociaż podstawy przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. wzajemnie się wykluczają,
to w przypadku uznania przez Sąd Najwyższy, że skarga nie jest oczywiście
uzasadniona, warto rozważyć czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi
nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności
uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony –
co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
I CSK 161/24
3
w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi
kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie
objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy
i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do
rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego
sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 28 listopada 2003r., II CK 324/03, postanowienie Sądu
Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007r., III CSK 180/07,
postanowienie Sądu Najwyższego z 22 listopada 2007r., I CSK 326/07,
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2005r., II PK 98/05,
postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).
Na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga jest oczywiście uzasadniona,
gdy naruszenie przepisów prawa, którego dopuścił się Sąd meriti przy wydawaniu
orzeczenia, widoczne jest prima facie, czyli bez konieczności przeprowadzania
wnikliwych analiz prawnych. Na skarżącym ciąży powinność przedstawienia
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej uzasadnienia nie dowolnego
kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego,
lecz tylko takiego, które prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Skonstruowany przez skarżącego wywód prawny powinien wykazać,
że rozstrzygnięcie sądu obarczone jest szczególną wadą dostrzegalną dla osoby
dysponującej podstawową wiedzą prawniczą. O oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej nie jest władna przesądzić sama strona, lecz kompetencję do tego ma
Sąd Najwyższy na etapie badania czy wystąpiły przesłanki tzw. przedsądu.
Treść uzasadnienia wniosku sprowadza się w istocie do polemiki
z zaprezentowanym przez Sądy meriti stanowiskiem należycie uzasadnionym
i pozbawionym dostrzegalnych na pierwszy rzut oka błędów w zakresie stosowania
zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Postępowanie dowodowe
zostało przeprowadzone zgodnie z regułami rządzącymi etapem gromadzenia
I CSK 161/24
4
materiału dowodowego w sprawie, a wyprowadzone przez Sądy wnioski są zgodne
z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Natomiast analiza argumentów przedstawionych przez skarżących nie
pozwala na ocenę, że przedstawione przez nich zagadnienie spełnia kryteria,
o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Chociaż skarżący wymienili, z którymi
przepisami wiążą postulowane przez siebie naruszenia, których miał dopuścić się
Sąd drugiej instancji, to treść skonstruowanego w sprawie uzasadnienia pozwala
odczytać sferę motywacyjną rozstrzygnięcia. Ponadto, skarżący nie podjęli się
sformułowania żadnego zagadnienia prawnego ani skonstruowania wywodu
prawnego, uzasadniającego możliwość rozbieżnych ocen prawnych na tym tle.
Argumentacja przedstawiona przez skarżących dąży natomiast z pewnością
do zakwestionowania poglądu prawnego przyjętego przez Sąd Okręgowy.
Zapoznanie się z motywami pisemnymi wyroku Sądu Okręgowego stwarza
sposobność dla wysnucia wniosku, że Sądy meriti wyczerpująco i prawidłowo
oceniły znaczenie zadatku i kwestii jego zwrotu w odniesieniu do przepisu
art. 394 k.p.c., ze szczególnym uwzględnieniem konkretnych okoliczności,
uzasadniających rezygnację z transakcji pomiędzy stronami. Sąd odwoławczy
wypowiedział się przekonująco o przyczynach przyjęcia, że wystąpił
niespodziewany brak możliwości zebrania przez powoda środków na zapłatę ceny
zakupu nieruchomości w ustalonym uprzednio terminie. Wytłumaczył też, z jakich
konkretnie przyczyn sytuacja finansowa powoda uniemożliwiła finalizację zakupu
przedmiotowej nieruchomości w związku z zaistniałym światowym chaosem
wywołanym pandemią koronawirusa.
Co więcej, w uzasadnieniu wniosku skarżący nie zawarli wyjaśnień
dotyczących przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, co świadczy
o niepodołaniu obowiązkowi jej należytego wykazania.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
[SOP]
[a.ł]
I CSK 161/24
5
