I CSK 1591/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
21 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
w W.
przeciwko K.M.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 26 listopada 2024 r., I AGa 22/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego powoda,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 26 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił
apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 19 grudnia 2023 r.
oddalającego jego powództwo o zasądzenie od pozwanego kwoty 1 145 541,58 zł z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 14 kwietnia 2022 r. do dnia
zapłaty.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, powód wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 i 4
k.p.c.
I CSK 1591/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
I CSK 1591/25
3
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
Skarżący nie wykazał tego rodzaju nieprawidłowości zaskarżonego wyroku.
Uzasadniając wniosek w tej części podniósł, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, gdyż pozew został złożony przed upływem okresu przedawnienia, a
zarzut przedawnienia został błędnie uwzględniony, ponieważ Sąd II instancji nie
rozpoznał apelacji w granicach jej zaskarżenia, przez co nie został w sprawie
uwzględniony dowód zgłoszony w pozwie z 13 kwietnia 2022 r. w postaci
postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie w sprawie XII GU 134/16
z 21.12.2016 r. w sprawie z wniosku dłużnika S. S.A. oraz postanowienia Sądu
Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie Wydział XII Gospodarczy, XII Gzd
15/16 z dnia 7 marca 2017 r. wraz z uzasadnieniem. Tym samym przeprowadzona
kontrola instancyjna jest iluzoryczna. W sprawie błędnie zastosowana została
prekluzja procesowa/dowodowa, wskutek czego Sąd II instancji, jak i Sąd I instancji
błędnie przyjął datę, od kiedy liczy się bieg okresu przedawnienia z art. 4421 k.c.,
jak również błędnie przyjęty został okres przedawnienia, przez co nastąpiło błędne
uwzględnienie zarzutu przedawnienia, a tym samym nie doszło do rozpoznania
istoty sprawy. Wskazał również, że z dowodu powołanego przez powoda w pozwie
w postaci postanowienia z dnia 7 marca 2017 r. wraz z uzasadnieniem
jednoznacznie wynika, że zaniechanie pozwanego w złożeniu wniosku o ogłoszenie
upadłości spółki S. S.A. w S. miało charakter zawiniony, a podstawy do ogłoszenia
upadłości Spółki nastąpiły najpóźniej w grudniu 2015 r. Postanowienie to
szczegółowo określa przesłanki pozwalające na ustalenia znamion przedmiotowych
i podmiotowych przestępstwa. Zatem zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie
poglądem do sądu należała ocena - dokonywana na potrzeby ustalenia długości
terminu przedawnienia - czy czyn niedozwolony stanowi przestępstwo.
Odnosząc się do powyższej argumentacji, należy wskazać, że nieprawidłowa
- zdaniem skarżącego - ocena określonych dowodów nie jest równoznaczna
z nierozpoznaniem istoty sprawy czy też nierozpoznaniem apelacji w granicach jej
zaskarżenia. Dowody w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie
z 21 grudnia 2016 r. w sprawie XII GU 134/16 z uzasadnieniem oraz postanowienie
Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z 7 marca 2017 r. w sprawie
I CSK 1591/25
4
XII Gzd 15/16 z uzasadnieniem były źródłem czynionych w sprawie ustaleń
faktycznych. Zarzucane przez skarżącego nieuwzględnienie przez Sąd Apelacyjny
powyższych dowodów w istocie wyraża w okolicznościach sprawy zarzut
nieustalenia na ich podstawie faktu popełnienia przez pozwanego przestępstwa,
a tym samym wkracza w materię niedopuszczalną w postępowaniu kasacyjnym
(art. 3983 § 3 k.p.c.).
Ponadto twierdzenie o popełnieniu przez pozwanego przestępstwa nie
zostało podniesione przez powoda w piśmie z 19 września 2022 r., do którego
złożenia został zobowiązany. Zgodnie zaś z nałożonym na powoda zobowiązaniem
(zarządzenie z 12 sierpnia 2022 r.; zobowiązanie z 16 sierpnia 2022 r.) był
zobligowany złożyć pismo przygotowawcze zawierające ustosunkowanie się do
twierdzeń i zarzutów zawartych w odpowiedzi na pozew oraz do podania
wszystkich twierdzeń i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia pod rygorem utraty
prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. Twierdzenie dotyczące
popełnienia przez pozwanego przestępstwa powód podniósł dopiero na rozprawie
19 grudnia 2023 r. Zarządzenie z 11 maja 2023 r. (zobowiązanie z 22 maja 2022 r.)
nie dotyczyło powoda, tylko pozwanego i obligowało właśnie tę stronę do
ustosunkowania się do pisma powoda z 19 września 2022 r. i podania wszystkich
twierdzeń i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia pod rygorem utraty prawa do ich
powoływania.
Argumentacja wniosku nie przekonuje w konsekwencji o oczywistej
zasadności zarzutu naruszenia art. 378 k.p.c. ani zarzutu naruszenia art. 4585 § 3 i
4 oraz 2053 k.p.c.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który
jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9
I CSK 1591/25
5
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia
sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK
376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas
rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.). Konstrukcja istotnego zagadnienia prawnego jako przyczyna kasacyjna z
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinna odpowiadać wymogom zagadnienia prawnego, o
którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 9
maja 2006 r., V CSK 75/06, niepubl.).
W uzasadnieniu tej części wniosku skarżący podał, że na kanwie niniejszej
sprawy istotnym zagadnieniem jest kwestia momentu uzyskania wiedzy o osobie
obowiązanej do naprawienia szkody w związku z odpowiedzialnością w trybie art.
21 p.u., która to okoliczność ma znaczenie dla określania początku biegu okresu
przedawnienia, o którym mowa w art. 4421 § 1 i 2 k.c. Argumentował następnie, że
wyrażone w sprawie stanowisko Sądu Apelacyjnego, zgodnie z którym data
umorzenia postępowania egzekucyjnego przesądza o początku biegu
przedawnienia, gdyż w tej dacie znał również osobę lub osoby odpowiedzialne za
szkodę w związku z jawnymi wpisami w KRS, jest nieprawidłowe. Podnosił, że
wpisy w KRS nie pozwalają przesądzić, która z osób ponosi odpowiedzialność za
szkodę w sposób zawiniony, a to jest kluczowa przesłanka odpowiedzialności z art.
21 p.u. Nie zawsze bowiem członkowi zarządu można z góry przypisać winę za
niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, członek zarządu, w myśl art. 21 § 3 zd.
1 in fine p.u. może uwolnić się od odpowiedzialności. Jeśli zatem pozwany członek
zarządu w postępowaniu sądowym wykaże przesłanki ekskulpacyjne i powództwo
zostanie oddalone, to powód w myśl art. 98 k.p.c. uznawany jest za stronę
przegrywającą ze wszystkimi tego konsekwencjami. Skarżący wskazywał
następnie, że nie można odmawiać Funduszowi podejmowania działań mających
na celu wykluczenie sytuacji, w których z roszczeniem z art. 21 § 3 p.u. wystąpi
przeciwko członkowi zarządu wpisanemu do KRS, który należy do kręgu osób
objętych dyspozycją art. 21 § 3 p.u. zd. 1 in fine. Możliwość ustalenia w oparciu o
I CSK 1591/25
6
wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym, członków zarządu sprawujących zarząd w
okresie, kiedy powstały zobowiązania pracownicze, nie przesądza o tym, że w
istocie są to osoby, które ponoszą odpowiedzialność za powstałą szkodę. Jeżeli w
tym celu niezbędne są dodatkowe ustalenia, pozwalające zweryfikować, czy
członkowie zarządu należą do kręgu osób objętych dyspozycją art. 21 § 3 k.s.h. i
ponoszących winę za powstałą szkodę, to jednak poszkodowanemu osoba
obowiązana do naprawienia szkody staje się znana po przeprowadzeniu tych
ustaleń. W przedmiotowej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że dopiero po
uzyskaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. odpisu postanowienia z dnia 7 marca 2017 r.
(wraz z odpisem postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 22 września 2017 r. w
sprawie VIII Ga 323/17) powód uzyskał wiedzę o osobie obowiązanej do
naprawienia szkody, tj. o osobie, która należy do kręgu osób objętych działaniem
dyspozycji art. 21 § 3 p.u., a jej zaniechanie ma charakter zawiniony. To z kolei
oznacza, że licząc trzyletni termin przedawniania z art. 4421 § 1 k.c. od daty
uzyskania tej wiedzy, tj. od 1 sierpnia 2019 r., koniec terminu przedawnienia
przypadał na ostatni dzień kalendarzowy 2022 r., a więc pozew złożony 13 kwietnia
2022 r. nie był składany w warunkach przedawnienia roszczenia z art. 21 § 3 p.u.
Z przedstawionej przez skarżącego argumentacji nie wynika, że w sprawie
zachodzi istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wynika
z niej jedynie, że skarżący podważa stanowisko wyrażone w sprawie przez Sąd
Apelacyjny. Ponadto kwestia przesądzenia przesłanek odpowiedzialności z art. 21
p.u. należy do postępowania o szkodę zainicjowanego powództwem opartym o ten
właśnie przepis, co wskazuje sam skarżący we wniosku. Dzień pozyskania przez
skarżącego orzeczeń sądowych w sprawach o orzeczenie wobec członka zarządu
zakazów na podstawie art. 373 p.u. można jedynie traktować jako dzień pozyskania
przez skarżącego ewentualnych ułatwień dowodowych w postępowaniu
zainicjowanym w niniejszej sprawie. Nie jest on jednak tożsamy z dniem
dowiedzenia się przez poszkodowanego o osobie obowiązanej do naprawienia
szkody albo dniem, w którym mógł on przy zachowaniu należytej staranności
dowiedzieć się o osobie obowiązanej do naprawienia szkody w rozumieniu art. 4421
§ 1 k.c.
I CSK 1591/25
7
Nie występuje również istotne zagadnienie prawne, które jak wskazał
skarżący, dotyczy kwestii wystąpienia sytuacji, gdy z powodu siły wyższej
uprawniony nie może dochodzić swoich roszczeń, która to kwestia powstaje na tle
okoliczności związanych z ogłoszeniem na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej
stanu zagrożenia epidemicznego i następnie stanu epidemii.
Skarżący powołał się na dodatkowe obowiązki realizowane przez
wojewódzkie urzędy pracy w czasie epidemii. Podniósł, że nie wymaga
szczególnego dowodu to, iż w okresie od 31 marca 2020 r. (wejście w życie art.
15g ustawy covid19) do 30 czerwca 2021 r. (art. 15gh ustawy covid19) priorytetem
urzędów było rozpoznawanie wniosków przedsiębiorców w trybie przepisów ustawy
covid19. Wszyscy pracownicy wojewódzkich urzędów pracy wykonujący zadania
określone w ustawie o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności
pracodawcy oraz ustawie z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych
rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz.
669), w tym zadania w zakresie dochodzenia zwrotu wypłaconych świadczeń
pracowniczych, w pierwszej kolejności realizowali zadania w zakresie wypłaty
świadczeń z FGŚP, określonych w ustawie covid19, co automatycznie, ze względu
na ilość wpływających i rozpatrywanych wniosków, wiązało się z niemożnością
dochodzenia w tym czasie roszczeń z art. 23 uorprnp. Zdaniem skarżącego
powstaje zatem pytanie, czy niezależnie od wprowadzania nadzwyczajnych
ograniczeń w funkcjonowaniu, m.in. podmiotów publicznych (lockdown-y,
wprowadzanie pracy zdalnej, braki kadrowe wywoływane nieobecnością z powodu
kwarantann, opieki nad dzieckiem, itp.), nałożenie nadzwyczajnych zadań, co
najmniej w okresie od 31 marca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., w czasie epidemii,
która wyczerpywała znamiona siły wyższej w rozumieniu art. 121 pkt 4 k.c., nie
przesądza, w myśl art. 121 pkt 4 k.c., o zawieszeniu biegu przedawnienia
roszczenia z art. 21 § 3 p.u. w przypadku powodowego Funduszu. Tym bardziej, że
w orzecznictwie czas epidemii jest wskazywany niewątpliwie jako okres
występowania siły wyższej.
Zgodnie z art. 121 pkt 4 k.c. bieg przedawnienia nie rozpoczyna się,
a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły
wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem
I CSK 1591/25
8
powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania
przeszkody. Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż stan epidemii
czy zagrożenia epidemiologicznego uniemożliwiły mu wytoczenie powództwa w
2020 r., a powołał się wyłącznie na ogólne informacje dotyczące wpływu pandemii
na działalność urzędu, nie udowadniając - wbrew wymogowi wynikającemu z art. 6
k.c. - że w tej konkretnej sytuacji wytoczenie powództwa przed upływem terminu
przedawnienia nie było możliwe z przyczyn od powoda niezależnych. Zwrócił przy
tym uwagę, że w okresie ograniczenia normalnego funkcjonowania urzędu, które
obowiązywało od 20 grudnia 2021 r. do 1 marca 2022 r. nie było przeszkód, aby
powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty należności dochodzonych
w sprawie.
W świetle ujawnionej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia motywacji
Sądu Apelacyjnego wątpliwości skarżącego dotyczące art. 121 pkt 4 k.c. ocenić
należy jako jednoznacznie osadzone w stanie faktycznym sprawy i zmierzające
jedynie do weryfikacji stanowiska prawnego wyrażonego in casu przez Sąd
Apelacyjny. Nie przedstawiają one problemu o charakterze abstrakcyjnym, którego
rozstrzygnięcie przyczyniałoby się do realizacji publicznoprawnych celów skargi
kasacyjnej. Wątpliwości te nie są w konsekwencji istotnym zagadnieniem prawnym
w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
I CSK 1591/25
9
[a.ł]
