I CSK 1475/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
25 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.M.
przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […]
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej B.M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 30 października 2024 r., II Ca 2945/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania
kasacyjnego.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy jej przyjęcia do rozpoznania wynika z oceny,
czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa
w art. 3989 § 1 k.p.c.
I CSK 1475/25
2
Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c.) ze względu na konieczność rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia
prawnego: „tj. ustalenia możliwości i obowiązku dokonania przez sąd powszechny
oceny i przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej organowi władzy
publicznej w przypadku ustalenia jego bezprawnego działania rozumianego jako
niezgodność działania organu z normami prawnymi regulującymi stosunek
publicznoprawny, które organ naruszył swoim działaniem lub zaniechaniem, a które
zawarte są w przepisach prawa administracyjnego czy też przepisach innych
ustaw, nieregulujących stosunków cywilnoprawnych”.
Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu
o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym
orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to
zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną
uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze
stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być
ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla
systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej
sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez
sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3
i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez
skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.
Problem przedstawiony przez skarżącego nie stanowi istotnego zagadnienia
prawnego w znaczeniu przytoczonym wyżej.
Powód swoje roszczenia odszkodowawcze oparł na twierdzeniu, że
Wojewoda […] jako organ administracji niewłaściwie potraktował jego wniosek z
2007 r. o świadczenie przedemerytalne, a w konsekwencji wniosek ten został
niewłaściwie rozpoznany czego konsekwencją była niemożliwość uzyskania
świadczenia przedemerytalnego za okres objęty żądaniem pozwu. Zarzucane
pozwanemu działanie, które miało być źródłem szkody powoda, nie miało cech
I CSK 1475/25
3
któregoś ze zdarzeń szkodzących spośród wymienionych w art. 4171 k.c.
Wykazanie jego bezprawności nie wymagało zatem posłużenia się powstałym na
drodze administracyjnej lub sądowoadministracyjnej prejudykatem. Nie oznacza to
jednak, że powód był wolny od wykazania jego bezprawności, która jest konieczną
przesłanką powstania odpowiedzialności deliktowej na podstawie art. 417 § 1 k.c.
i powinna być udowodniona przez powoda zgodnie z ogólnymi zasadami rozkładu
ciężaru dowodu (art. 6 k.c.). Art. 417 § 1 k.c. nie statuuje bowiem domniemania
bezprawności działania władzy publicznej. Obowiązkiem procesowym powoda było
zatem przedstawienie twierdzeń o faktach oraz zaoferowanie dowodów
prowadzących do wykazania, że działanie lub zaniechanie organu wykonującego
władzę publiczną było niezgodne z prawem (bezprawne), spowodowało szkodę
pozostającą z nim w adekwatnym związku.
Kwestia prawidłowej kwalifikacji pisma powoda z 5 listopada 2007 r. była
przedmiotem analizy i rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., w którym oddalono skargę powoda na decyzję
Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 28 października 2009 r. W uzasadnieniu tego
orzeczenia wyjaśniono, że kwestia przyznania skarżącemu prawa do świadczenia
przedemerytalnego nie mogła być przedmiotem rozpoznania przez organy po raz
kolejny w zwykłym trybie, w ramach wszczętego nowego postępowania
administracyjnego, gdyż była objęta stanem powagi rzeczy osądzonej (res
iudicata). Sądy obu instancji uznały zatem, że dokonana przez organ administracji
ocena pisma powoda z 5 listopada 2007 r. była prawidłowa i nie prowadziła do
pozbawienia powoda prawa do świadczenia. Skarżący powołał się we wniosku z 5
listopada 2007 r. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 września 2006 r., SK
15/05, co uzasadniało zakwalifikowanie tego pisma jako wniosku złożonego
w trybie art. 145a k.p.a., gdyż na taki tryb wzruszenia wydanych już decyzji
wskazano w pkt 12 uzasadnienia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W judykaturze przyjmuje się, że ostateczna decyzja administracyjna, która
nie została podważona we właściwym trybie, ma charakter wiążący
w postępowaniu cywilnym. Stanowisko to ma swoje źródło w art. 2 § 3 i art. 177 § 1
pkt 3 k.p.c. oraz art. 16 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zwłaszcza w odniesieniu do decyzji
konstytutywnych (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 16 lutego 2017 r., I CSK
I CSK 1475/25
4
679/15, z 21 września 2018 r., V CSK 589/17, postanowienie Sądu Najwyższego
z 3 lipca 2015 r., IV CSK 636/14). Orzeczenie sądu administracyjnego wiąże zaś na
podstawie art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy sądy obu instancji prawidłowo przyjęły, że nie zaistniały
przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, gdyż powód nie
wykazał bezprawności działania organu administracji, która mogłaby uzasadniać
odpowiedzialność odszkodowawczą na gruncie art. 417 k.c.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –
co do kosztów postępowania – art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.,
orzeczono jak w postanowieniu. Odstępując od obciążenia powoda kosztami
postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy miał na uwadze sytuację osobistą
i majątkową powoda, jak również przedmiot postępowania w sprawie i przyczyny
wystąpienia z roszczeniem.
[dr]
[SOP]
