I CSK 1473/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
28 października 2025 r.
SSN Dariusz Pawłyszcze
na posiedzeniu niejawnym 28 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J. D.
przeciwko […] Bank S.A. w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej […] Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2023 r., V ACa 1137/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 lipca 2022 r., I C 123/20, Sąd Okręgowy w Słupsku ustalił
nieważność umowy kredytu zawartej 5 kwietnia 2007 r. i zasądził od pozwanego
banku na rzecz powodowego kredytobiorcy 65 915,86 zł z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od 11 lutego 2020 r. oraz 79 266,63 CHF z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od 11 lutego 2020 r. (co do kwoty 68 772,51 CHF) i od 23 czerwca
2021 r. (co do kwoty 10 494,12 CHF), oddalając powództwo w pozostałym
zakresie.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Gdańsku
oddalił apelację pozwanego banku.
Sąd ten uznał za abuzywne postanowienia umowy dotyczące kursu kupna
i kursu sprzedaży z tabeli kursowej banku, co prowadzi do nieważności umowy
w całości. Jak stanowi przepis art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli
I CSK 1473/24
2
czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się
ważna po spełnieniu świadczenia. Czynność prawna w postaci umowy kredytu jest
nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Świadczenie spełnione
na podstawie niedozwolonego postanowienia umowy musi być bowiem
postrzegane jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.
Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i
wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania ze względu na następujące zagadnienia
prawne:
1. Czy wzrost kursu waluty obcej w stosunku do kursu waluty krajowej spełnia tę
samą rolę waloryzacyjną co odsetki ustawowe za opóźnienie, a tym samym czy
zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie przy wzroście kursu waluty obcej,
od której odsetki mają być naliczone, powoduje bezpodstawne wzbogacenie
kredytobiorcy.
2. Czy od należności zasądzonej w walucie innej niż waluta krajowa można żądać
odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych według tej samej stopy jak dla
świadczeń w walucie krajowej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nie budzi wątpliwości wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia w walucie obcej. Art. 481 § 1 k.c.
odwołuje się ogólnego terminu „świadczenie pieniężne”. Ani z tego przepisu, ani
innych regulacji k.c. dotyczących odsetek za opóźnienie nie wynika, że przepisy te
stosuje się jedynie do świadczeń pieniężnych wyrażonych w walucie polskiej. Taka
zawężająca wykładnia art. 481 § 1 k.c. stanowiłaby niczym nieuzasadnione
uprzywilejowanie dłużnika ze świadczenia pieniężnego wyrażonego w walucie
obcej. Taka wykładnia byłaby też systemowo niespójna z szeroką
dopuszczalnością zastrzegania zobowiązań wyrażonych w walucie obcej, zgodnie
z art. 358 k.c. Kwestia nie budziła wątpliwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2008 r. V CSK 63/08, OSNC 2009,
nr 10 poz. 143, wyrok SN z 21 marca 1990 r. I CR 42/90).
I CSK 1473/24
3
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że zasądzenie zapłaty w walucie
obcej wyłącza zasadność zasądzenia odsetek za opóźnienie z uwagi na
„waloryzacyjną rolę” zapłaty w walucie obcej. Można wskazać wiele okresów, gdy
złoty umacniał się w stosunku do głównych walut obcych, w tym CHF. Trzeba
przede wszystkim podkreślić, że zasądzenie zwrotu świadczenia nienależnego w
walucie obcej wynika z okoliczności, że świadczenie z nieważnej umowy zostało
spełnione w walucie obcej. W takiej sytuacji, świadczenie nienależne ma od
samego początku charakter pieniężny, jego przedmiotem jest waluta obca. Skoro
świadczenie ma charakter pieniężny, to powinno być spełnione przez zapłatę sumy
nominalnej, co reguluje wprost art. 3581 § 1 k.c. W konsekwencji należy przyjąć, że
zasądzenie świadczenia nienależnego w walucie obcej realizowało zasadę
nominalizmu, w sprawie nie nastąpiła jakakolwiek waloryzacja świadczenia.
Orzeczenie stwierdzające obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego w
wysokości nominalnej jest orzeczeniem o charakterze deklaratywnym. Z tej
perspektywy jest zatem jasne, że w sprawie nie nastąpiła jakakolwiek
„waloryzacja”, zaś wywody skargi kasacyjnej w tym zakresie nie są uzasadnione.
Zarówno brak zastosowania przepisów o waloryzacji jak i deklaratywny charakter
orzeczenia stwierdzającego obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego w
wysokości nominalnej czyni całkowicie niezasadnym pogląd o możliwości
wyłączenia odsetek za opóźnienie. Jak już podkreślono, takie stanowisko
stanowiłoby niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika ze świadczenia
pieniężnego wyrażonego w walucie obcej w stosunku do dłużnika zobowiązanego
do zapłaty w złotych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
(G.G.)
I CSK 1473/24
4
[a.ł]
