I CSK 146/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
15 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.B.
przeciwko I.T.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej I.T.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 9 września 2025 r., VII Ca 456/25,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.700 (dwa
tysiące siedemset) zł z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od doręczenia
pozwanej odpisu niniejszego postanowienia, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem
I CSK 146/26
2
skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do powyższych przesłanek,
a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego co do przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez
skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Pozwana wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na
oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą z tego, że sąd
drugiej instancji uznał pozwaną za współodpowiedzialną za niedojście do skutku
umowy przyrzeczonej. W ocenie skarżącej sąd drugiej instancji nieprawidłowo
przyjął, że gotowość do spełnienia świadczenia w innym terminie, a więc na innych
warunkach niż pierwotnie uzgodnione, nie oznacza, że jest ona zwolniona
z odpowiedzialności za niewykonanie umowy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia.
Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia
argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia
powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC
2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia
2011 r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do
powtórzenia, choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych,
jak również być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności.
I CSK 146/26
3
Zgodnie z art. 394 § 3 k.c. w razie rozwiązania umowy, której wykonanie
zabezpieczone zostało przez wręczenie i przyjęcie zadatku, zadatek powinien być
zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy
wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które
żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą
odpowiedzialność obie strony. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się,
do przyjęcia jako podstawy orzeczenia art. 394 § 3 k.c. dochodzi wtedy, gdy nie
potwierdzą się tezy powoda o tym, że wyłącznie druga strona jest odpowiedzialna
za niedojście umowy przyrzeczonej do skutku, gdy postępowanie dowodowe
prowadzi do ustalenia, że przyczyny niedojścia umowy do skutku leżą po obu
stronach. Obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada, gdy niewykonanie
umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które ponoszą odpowiedzialność obie
strony lub żadna ze stron (zob. wyrok Sąd Najwyższy z 3 grudnia 2021 r., V CSKP
165/21).
Zarzuty skarżącej nie uwzględniają dokonanych w sprawie ustaleń
faktycznych lub stanowią wprost polemikę z nimi, chociaż ustawodawca wyłączył
możliwość oparcia skargi na zarzutach dotyczących błędów w ustaleniach
faktycznych lub ocenie dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) i przyjął, że Sąd Najwyższy
dokonanymi ustaleniami byłby związany przy rozpoznawaniu sprawy (art. 39813 § 2
k.p.c.).
Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania z motywami zaskarżonego orzeczenia nie potwierdza tezy
skarżącej o oczywistej zasadności skargi. Analiza uzasadnienia zaskarżonego
orzeczenia nie wskazuje na istnienie takich jego uchybień konstrukcyjnych, które
uniemożliwiałyby jednoznaczne określenie podstawy faktycznej sprawy
i zweryfikowanie oceny prawnej przyjętej przez Sąd Okręgowy. Sąd drugiej instancji
ustalił, że pozwana nie stawiła się do aktu, podczas gdy powód był gotowy do
zawarcia umowy. Gotowość pozwanej do spełnienia świadczenia w innym terminie
nie oznacza, że jest ona zwolniona z odpowiedzialności za niewykonanie umowy
w tym jej brzmieniu, który został pierwotnie ustalony i ją także obowiązywał.
Akceptując ten termin, pozwana powinna była liczyć się z koniecznością uzyskania
zaświadczeń, które będzie musiała przedstawić u notariusza, a to, że ich nie
I CSK 146/26
4
uzyskała na czas jest okolicznością obciążającą pozwaną, nawet jeśli ta przyczyna
pozostaje w związku z pracą urzędów, do których wystąpiła ona o konieczne
zaświadczenia.
Sąd drugiej instancji uznał, że obie strony ponoszą odpowiedzialność za
niezawarcie umowy przyrzeczonej przenoszącej własność nieruchomości, a ustawa
nie wymagała, by oceniał stopień ich odpowiedzialności za wystąpienie tego
skutku. Obowiązek zwrotu przyjętego zadatku przez pozwaną nie jest zależny od
tego, czy jej odpowiedzialność za okoliczności, z powodu których nie doszło do
zawarcia umowy przyrzeczonej była wyższa niż odpowiedzialność powoda, czy też
niższa, a nawet minimalna. Skutkiem powyższego było przyjęcie, że obie strony
powinny sobie zwrócić świadczenia przyjęte w procesie dojścia do zwarcia umowy
w oparciu o art. 394 § 3 k.c., a więc pozwana została zobowiązana do zwrotu na
rzecz powoda wpłaconego przez niego zadatku w wysokości 50.000 zł. Taka ocena
prawna okoliczności ustalonych w sprawie nie jest oczywiście wadliwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –
co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 §
1 k.p.c., § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców
prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), orzeczono jak w postanowieniu.
Marta Romańska
[dr]
[SOP]
