I CSK 1439/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
26 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. P.
przeciwko K. P. i małoletniemu K1. P1.
przy udziale Prokuratora Rejonowego w K.
o zaprzeczenie ojcostwa,
na skutek skargi kasacyjnej E. P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z 13 grudnia 2024 r., I 1 Ca 484/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. przyznaje adwokatowi D. S. – kuratorowi małoletniego
pozwanego K1. P1. od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w
Kole 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o kwotę
należnego podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za
zastępstwo procesowe małoletniego w postępowaniu
kasacyjnym.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z 13 grudnia 2024 r. powódka E. P. wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania ze
względu na jej oczywistą zasadność.
I CSK 1439/25
2
Powódka podniosła, że zaskarżone orzeczenie pozostaje w sprzeczności
z przepisami prawa materialnego oraz ustalonymi na ich podstawie
powszechnie przyjętymi regułami interpretacyjnymi, których odpowiednie
zastosowanie doprowadziłoby do wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Wskazała,
że zasadniczym problemem jaki pojawił się w rozpoznawanej sprawie jest kwestia
możliwości powołania się na sprzeczność powództwa o zaprzeczenie ojcostwa
z zasadami współżycia społecznego. Z utrwalonego na tym tle orzecznictwa
wynika, że odstąpienie od prymatu zasady prawdy obiektywnej w sprawach
o prawa może mieć miejsce tylko w szczególnie uzasadnionych sytuacjach.
Zdaniem powódki taka wyjątkowa sytuacja nie zachodziła jednak w realiach
badanej sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną kurator małoletniego pozwanego wniósł
m.in. o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów
pomocy prawnej udzielonej małoletniemu w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania
lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez
prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek
o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły
stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
I CSK 1439/25
3
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie
skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się
do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie
tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK
5584/22).
Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Argumentacja powódki przedstawiona w skardze kasacyjnej pomija,
że zasadniczym powodem rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego było odwołanie się
I CSK 1439/25
4
do art. 69 § 1 k.r.o. i stwierdzenie, że powództwo zostało wytoczone po upływie
terminu zawitego przewidzianego w tym przepisie i – jako spóźnione – podlegało
oddaleniu. Tym samym nawet, gdyby przyjąć, że Sąd drugiej instancji błędnie
uznał, że zasady współżycia społecznego sprzeciwiały się uwzględnieniu
powództwa, nie prowadziłoby to do jego uwzględnienia. Tymczasem o przyjęciu
skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie decyduje nawet oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia, które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia
2023 r., I CSK 5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Wynikający z art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej
na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie
Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia oznacza niedopuszczalność powoływania się, również we wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, na wadliwości wyroku sądu drugiej
instancji w zakresie dotyczącym ustaleniu faktów lub oceny dowodów.
Z poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń wynika, że pozwany
zaakceptował małoletniego i traktuje go jak własnego syna, a domniemany ojciec
nie ma z nim żadnych kontaktów i nie uczestniczy w życiu dziecka.
W okolicznościach sprawy brak jest zatem podstaw do zanegowania stanowiska
Sądu meriti w zakresie jakim ustalił, że uwzględnienie powództwa o zaprzeczenie
ojcostwa byłoby sprzeczne z dobrem małoletniego. Brak jest również podstaw
do uznania, że Sąd Okręgowy uchybił w sposób oczywisty wskazywanemu
we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania przepisowi prawa materialnego.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji. O wynagrodzeniu dla kuratora małoletniego Sąd Najwyższy orzekł
na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
I CSK 1439/25
5
adwokackie. Ustalając wysokość tego wynagrodzenia Sąd Najwyższy nie stosował
§ 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie
określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez
kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, ponieważ Trybunał
Konstytucyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2025 r., SK 89/22, uznał ww. przepisy
za niezgodne z Konstytucją RP.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[r.g.]
