I CSK 1396/26

I CSK 1396/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku D.K. i J.K. z udziałem R.C., J.C. Gminy D. i Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. o rozgraniczenie, na skutek skargi kasacyjnej D.K. i J.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 4 listopada 2025 r., V Ca 269/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od wnioskodawców D.K. i J.K. na rzecz uczestników R.C. i J.C. solidarnie 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanym odpisu postanowienia do dnia zapłaty. (M.T.) UZASADNIENIE Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 4 listopada 2025 r., wydanego w sprawie o sygn. akt. V Ca 269/24, zaskarżając je w całości. I CSK 1396/26 2 Uczestnicy postępowania R.C. i J.C. wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka te nie została spełniona. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu I CSK 1396/26 3 na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16). Istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności rozstrzygnięcia: czy występujące istotne rozbieżności między granicą gruntów wynikającą z aktualnej dokumentacji geodezyjnej z Ewidencji Gruntów i Budynków, a granicą gruntów wynikającą z operat odnowienia ewidencji gruntów, który wg. biegłego geodety powinien stanowić podstawę prawną do wytoczenia granic nieruchomości, uzasadnia stwierdzenie, że nie można stwierdzić stanu prawnego granic gruntów, co czyni zasadnym wyznaczenie spornych granic nieruchomości według ostatniego spokojnego stanu posiadania? Pytanie stawiane w skardze kasacyjnej zmierza w istocie do podważenia dokonanej przez sądy meriti oceny dokumentów geodezyjnych oraz opinii biegłego, a więc do zakwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania art. 153 k.c. Nie sposób podzielić stanowiska skarżących jakoby samo występowanie rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami geodezyjnymi prowadziło do niemożności ustalenia stanu prawnego granicy w rozumieniu art. 153 k.c. W postanowieniu z 27 lutego 2013 r., IV CSK 357/12, dokonano wykładni art. 153 k.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że objęta tym uregulowaniem zasada wzajemnego wyłączania się kryteriów wyklucza korygowanie przebiegu granic ustalonych według stanu prawnego poprzez włączenie kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania, czy kryterium wszelkich okoliczności, zarówno co do całej granicy, jak i jej fragmentów. Oznacza to niedopuszczalność ustalenia przebiegu granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania albo z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, gdy możliwe jest przyjęcie kryterium stanu prawnego. Jeżeli zatem istnieje możliwość ustalenia przebiegu granicy I CSK 1396/26 4 według stanu prawnego, to należy zastosować to kryterium bez koncesji na rzecz dalszych kryteriów (zob. postanowienia SN: z 10 lipca 1980 r., III CRN 103/80, z 3 września 1981 r. III CRN 171/81, OSNC 1982 nr 4, poz. 51, z 4 listopada 1999 r., II CKN 563/98, z 24 sierpnia 2011 r., IV CSK 596/10). W utrwalonym rozumieniu art. 153 k.c. stan prawny granic stanowi podstawowe kryterium rozgraniczenia, zaś ustalenie granic według ostatniego spokojnego stanu posiadania aktualizuje się dopiero wtedy, gdy stanu prawnego nie można stwierdzić. W rozpoznawanej sprawie Sądy obu instancji zgodnie przyjęły, że stan prawny granicy może zostać ustalony. Ocena ta została oparta na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, obejmującego dokumentację geodezyjną, dokumenty z zasobu ewidencji gruntów oraz opinię biegłych. Sąd Okręgowy uzupełnił ponadto postępowanie dowodowe dopuszczając dowód z uzupełniającej opinii biegłego, a następnie wyjaśnił motywy, dla których uznał wariant przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za odpowiadający stanowi prawnemu nieruchomości. Skarżący nie przedstawili zagadnienia prawnego wymagającego wykładni prawa, lecz kwestionują prawidłowość dokonanej przez sąd oceny materiału dowodowego. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z § 5 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (M.T.) [SOP]