I CSK 1383/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
25 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa H.R.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. (poprzednio Bank1. spółka akcyjna w W.)
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 17 stycznia 2025 r., I ACa 208/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W.
na rzecz H.R. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia
Bank spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Lublinie z 17 stycznia 2025 r. pozwany Bank1 spółka akcyjna w W. (obecnie
I CSK 1383/25
2
Bank spółka akcyjna w W.) wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie
art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku skarżący odniósł się natomiast
jedynie do przesłanki przedsądu zamieszczonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Jego zdaniem w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, tj.: art. 3851 § 1 i 2 k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków
uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich
postanowień przepisami dyspozytywnymi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm
prawem przewidzianych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 września 2023 r., I CSK
5136/22, potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. W konsekwencji przyjąć należy, że nie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie
prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd
I CSK 1383/25
3
we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające
zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14; i z 21 lutego 2024 r., I CSK 591/2320).
Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom; przepisy
przywołane przez pozwanego zostały już bowiem wielokrotnie omówione przez Sąd
Najwyższy.
W szczególności trzeba zwrócić uwagę na uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
w której Sąd Najwyższy wyjaśnił m.in. że w razie uznania, że postanowienie umowy
kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie
jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów oraz przyjął, że w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy
w niniejszej sprawie.
Tym samym Sąd Najwyższy potwierdził przyjmowane wcześniej stanowisko,
że nie ma możliwości odwołania się w celu wypełnienia luki w przedmiotowej
umowie kredytu do art. 358 § 2 k.c. lub art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r.
Prawo wekslowe (zob. np. postanowienie SN z 7 czerwca 2023 r., I CSK 913/23).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że postanowienia umowy
(regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu
na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające
bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych
postanowień umownych. Ugruntowane jest także stanowisko, według którego, jeżeli
eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej
deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się
odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają
I CSK 1383/25
4
związane pozostałą częścią umowy (zob. np. wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r.,
I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP
459/22).
Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień
umownych wymaga dokonania oceny czy umowa w pozostałym zakresie jest
możliwa do utrzymania (zob. postanowienie SN z 27 marca 2025 r., I CSK 706/24).
Sąd Apelacyjny kwestię tę rozważył uznając, że obowiązywanie przedmiotowej
umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest niemożliwe.
Nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych
innymi, polegającymi np. na odwołaniu się do kursu walut stosowanego przez
Narodowy Bank Polski. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby
w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia
1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, gdyż
przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej
umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej
odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów
o niedozwolonych postanowieniach umownych (zob. np. wyrok SN z 30 czerwca
2022 r., II CSKP 656/22, i postanowienie SN z 20 października 2023 r., I CSK
1696/23).
W petitum wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano
ponadto, że skarga jest oczywiście uzasadniona – art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Stwierdzenie to nie znalazło jednak stosownego odzwierciedlenia w uzasadnieniu
wniosku, co zwalnia od bliższych rozważań w tym zakresie (zob. mutatis mutandis
postanowienie SN z 19 lutego 2026 r., I CSK 1123/25).
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1
I CSK 1383/25
5
k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[SOP]
