I CSK 137/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
14 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M. S.
przeciwko J. H.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M. S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 14 czerwca 2023 r., I ACa 885/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od M. S. na rzecz J. H. 2700 zł tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia powodowi odpisu
niniejszego postanowienia;
3. przyznaje od Skarbu Państwa–Sądu Apelacyjnego w Łodzi
na rzecz radcy prawnego A. P. 2700 zł, powiększoną
o podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
M. S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 14
czerwca 2023 r. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania uzasadnił
I CSK 137/24
2
wystąpieniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych oraz nieważnością
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczeń sądu drugiej
instancji. Wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może zatem
uzasadniać zarzut nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
Sąd Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjną może bowiem pośrednio badać
nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji w sytuacji, gdy skarżący
w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzuca sądowi drugiej instancji
naruszenie art. 378 § 1 w związku z art. 386 § 2 k.p.c. (zob. wyrok SN z 21
listopada 1997 r. I CKN 825/97, OSNC 1998 nr 5, poz. 81, i z 23 lutego 2005 r., III
CK 323/04). W takiej sytuacji wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
– tak jak w niniejszej sprawie – nie powinien się odwoływać do art. 3989 § 1 pkt
3 k.p.c. z uwagi na nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji
(zob. postanowienie SN z 31 lipca 2018 r., I CSK 212/18).
Zwrócić uwagę należy, że niewyznaczenie obligatoryjnej rozprawy i wydanie
orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie nie stanowi na gruncie
obowiązujących przepisów samodzielnej przyczyny nieważności postępowania.
Przyczyną tą pozostaje pozbawienie strony możności obrony swych praw (art. 379
pkt 5 k.p.c.), które może być następstwem różnych uchybień zaistniałych w toku
rozpoznania sprawy; każdorazowo konieczne jest jednak wykazanie, że dane
uchybienie doprowadziło do tego skutku - w odróżnieniu od przyczyn wymienionych
w art. 379 pkt 1-4 i 6 (zob. postanowienie SN z 21 lipca 2025 r., III CZ 100/25).
Ponadto Sąd meriti przekonująco wyjaśnił dlaczego ewentualne uchybienie Sądu
pierwszej instancji nie przełożyło się na pozbawienie skarżącego możności obrony
jego praw z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy bez umożliwienia odniesienia się do
stanowiska pozwanego zawartego w odpowiedzi na pozew, którą doręczono mu
wraz z wyrokiem wydanym na posiedzeniu niejawnym na podstawie normy
I CSK 137/24
3
wywiedzionej z art. 1481 § 1 k.p.c. Takiego skutku nie wywołało w szczególności
zaniechanie przez Sąd pierwszej instancji – ocenione przez Sąd Apelacyjny jako
naruszenie przepisów postępowania – wydania na posiedzeniu niejawnym
postanowienia dowodowego. Nieprzydatność oferowanych przez skarżącego
wniosków dowodowych została dostatecznie omówiona przez Sąd pierwszej
instancji. Powód nie był stroną umowy darowizny; działał jako pełnomocnik
darczyńcy i nie jest zatem legitymowany odwołania darowizny i formułowania na tej
podstawie dalszych żądań. Dalsze wnioski dowodowe skarżącego, formułowane w
jego apelacji, negatywnie ocenił także Sąd Apelacyjny.
Przypomnieć należy, że okolicznościami uzasadniającymi rozpoznanie
skargi kasacyjnej mogą być tylko takie, które Sąd Najwyższy mógłby następnie
uwzględnić przy jej rozpoznawaniu (zob. postanowienia SN z 29 czerwca 2001 r., I
PKN 33/01, OSNP 2003 r., nr 9, poz. 228, i z 4 sierpnia 2003 r., III CK 120/03).
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawne muszą mieć konkretny
związek z rozstrzygnięciem danej sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą
prawną i faktyczną zaskarżonego wyroku (postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV
CSK 53/13). Zagadnienie prawne czy potrzeba wykładni powinny mieć więc taki
wymiar problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla
rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, a
jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – rozstrzygnięcie uzyskiwało walor
aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że norma
wynikająca z art. 5 k.c. nie może stanowić samodzielnej podstawy powództwa (zob.
m.in. wyrok SN z 14 listopada 2013 r., II CSK 78/13). Z uzasadnienia podstawy
skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia art. 5 k.c. zdaje się wynikać – mimo
zarzutu niezastosowania tego przepisu – że skarżący nie neguje takich wniosków
zaskarżonego wyroku. Powołany art. 5 k.c. miał być wyłącznie dodatkową
podstawą rozstrzygnięcia, gdyż powód swoje żądanie miał opierać na „całym
szeregu innych przepisów”, których jednak nie powołał w podstawach kasacyjnych.
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia i w
granicach podstaw. Przepisy których skarżący nie uwzględnia w podstawach
kasacyjnych nie mogą być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego.
I CSK 137/24
4
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1 i 11 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt
2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej
orzeczono na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa
albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez
radcę prawnego z urzędu.
Mariusz Łodko
[wr]
[a.ł]
